Hrabina – opera w trzech aktach skomponowana przez Stanisława Moniuszkę do libretta Włodzimierza Wolskiego.
Osoby Hrabina – sopran Chorąży – bas Bronia, jego wnuczka – sopran Kazimierz – tenor Podczaszyc – baryton Dzidzi, jego siostrzeniec – baryton Panna Ewa, znajoma hrabiny – sopran panowie, damy, goście, myśliwi, służba
Treść Hrabina, młoda i piękna wdowa szuka sobie męża... Opera jest pogodną satyrą na tę część wyższych warstw społeczeństwa polskiego z początku XIX wieku, która bezkrytycznie poddawała się idącej z Paryża modzie i obyczajom. Moniuszko i Wolski przeciwstawili jej odłam inny, reprezentowany przez postacie Chorążego i Broni, przestrzegający staropolskich obyczajów i tradycji. Punktem kulminacyjnym opery jest fakt nadepnięcia, goniącej za nowinkami mody hrabinie, na suknię (prawdziwe „marzenie z tiulu i z gazy”) przez jej amanta Kazimierza (akt II). Ostatecznie Kazimierz zwraca swe serce ku młodziutkiej Broni, zaś Hrabina – w kierunku niecałkowicie bezinteresownego Dzidzi (akt III).
Wybrane arie, chóry i suity thumb|Scena z I aktu Hrabiny (rys. z 1860) Arietta Broni O mój dziaduniu, Pieśń Chorążego Ruszaj bracie, ruszaj w pole..., Aria Kazimierza Od twojej woli..., Aria Hrabiny Suknio, coś mnie tak ubrała, Piosnka Broni Szemrze strumyk pod jaworem, Pieśń myśliwska Podczaszyca Pojedziemy na łów, towarzyszu mój, Aria Kazimierza Rodzinna wioska już się uśmiecha, Aria Hrabiny Zbudzić się z ułudnych snów, Suita baletowa Neptun na Wiśle.
Za satyrą w libretcie znakomicie podąża muzyka: jest pełna dowcipu, finezji i melodyjności. Choć w warstwie muzycznej pobrzmiewają polskie rytmy narodowe, Hrabina jest jedyną operą Moniuszki, w której słychać echa „szkoły włoskiej” z jej obliczonymi na efekt popisowymi ariami. Po raz pierwszy wprowadził też Moniuszko cytowane dosłownie melodie polskich pieśni, np. popularną piosenką myśliwską Pojedziemy na łów, towarzyszu mój.
Historia utworu Napisana w r. 1859 Hrabina weszła na scenę opery warszawskiej 7 lutego 1860 roku. O ogromnym powodzeniu tej opery zadecydował przede wszystkim silnie podkreślony w niej element patriotyczny, na który bardzo wyczulone było społeczeństwo polskie w latach bezpośrednio poprzedzających wybuch powstania styczniowego.
Przypisy
Bibliografia Karol Stromenger: Iskier przewodnik operowy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Iskry, 1959 Grzegorz Zieziula: Dzieło pozornie nieudane: Hrabina Włodzimierza Wolskiego i Stanisława Moniuszki jako kreatywna operowa adaptacja „powieści” Józefa Dzierzkowskiego, w: Dzieło nieudane (?) i jego konteksty, red. Elżbieta Nowicka i Natalia Kaminiczna, Poznań 2026, s. 123-138, https://doi.org/10.14746/amup.9788323245193.9
Linki zewnętrzne Hrabina w bibliotece Polona
Kategoria:Opery Stanisława Moniuszki Kategoria:Opery w języku polskim