Klimient Woroszyłow

Klimient Jefriemowicz Woroszyłow (; ur. w Wierchnieje, zm. 2 grudnia 1969 w Moskwie) – radziecki polityk, działacz partyjny i państwowy, wojskowy oraz rewolucjonista narodowości rosyjskiej, marszałek Związku Radzieckiego, czołowy dygnitarz ZSRR od lat dwudziestych do sześćdziesiątych XX wieku. Współodpowiedzialny za mord polskich oficerów w Katyniu, jako jedna z czterech osób składających podpis pod wiążącym rozkazem.

Lokalny działacz bolszewicki z Donbasu, po wybuchu wojny domowej wstąpił do Armii Czerwonej, został kolejno dowódcą 5 (1918) i 10 Armii (1918), (1919), dowódcą Charkowskiego Okręgu Wojskowego (1919) i 14 Armii (1919). Współorganizator i politruk Konarmii, podczas wojny domowej nawiązał bliską współpracę ze Stalinem, której zawdzięczał dalszą karierę w siłach zbrojnych. W obliczu zwycięstwa mianowany dowódcą Północnokaukaskiego (1921–1924) i Moskiewskiego Okręgu Wojskowego (1924–1925). Po śmierci Frunzego Stalin wypromował Woroszyłowa na ludowego komisarza do spraw wojskowych i morskich ZSRR (1925–1940, od 1935 jako ludowy komisarz obrony) oraz przewodniczącego Rewolucyjnej Rady Wojskowej Republiki (1925–1934). Woroszyłow pomógł mu przejąć kontrolę nad wojskiem oraz zorganizować w nim wielką czystkę, dzięki czemu stał się jednym z najpotężniejszych dygnitarzy ery stalinizmu. Powołany w skład Biura Politycznego KC WKP(b) (1926–1960), swoim stanowiskiem zapłacił za klęskę inwazji na Finlandię, którą dowodził, zastąpił go Timoszenko. Woroszyłowa zdegradowano do zastępcy przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych ZSRR (1940–1953) oraz przewodniczącego Komitetu Obrony przy Radzie Komisarzy Ludowych ZSRR (1940–1941). Po ataku Niemiec na Związek Radziecki wszedł w skład Państwowego Komitetu Obrony ZSRR (1941–1944), mianowany głównodowodzącym Głównego Dowództwa Wojsk Kierunku Północno-Zachodniego (1941), później dowódcą Frontu Leningradzkiego (1941). Prędko stracił znaczenie w armii, mimo to symbolicznie wyznaczono go na naczelnego dowódcę ruchu partyzanckiego (1942–1943). Po wojnie, mianowany przewodniczącym na Węgrzech (1945–1947). Po śmierci Stalina został przewodniczącym Prezydium Rady Najwyższej ZSRR (1953–1960), czyli formalną głową państwa. W 1957 roku jako część opozycji wewnątrzpartyjnej wystąpił przeciw Chruszczowowi, jednak ta poniosła klęskę, a Woroszyłow stracił pozycję wewnątrz partii, choć zachował stanowisko. Odzyskał ją po przejęciu władzy przez Breżniewa, lecz zmarł niedługo później. Deputowany do Rady Najwyższej ZSRR I, II, III, IV, V, VI i VII kadencji oraz do I, II, III i IV kadencji.

Życiorys Dzieciństwo i młodość Urodził się w rodzinie chłopskiej o rosyjskich korzeniach. Ojciec pracował jako dróżnikWilliam J. Spahr, Generałowie Stalina, Warszawa 2001, s. 29.. Sam Woroszyłow uważał się za Ukraińca, na co wskazywało używanie przez niego poprzedniej wersji swojego nazwiska WoroszyłoPyotr Grigorenko. В подполье можно встретить только крыс... (In the underground one may find only rats...). Institute „Open society” – Cooperation and Association Fund „Liberty Road”. 1981 (Cover of the book).. Mając zaledwie 7 lat rozpoczął pracę w kopalni pirytu, a następnie wraz z ojcem pasł bydło. Od 1896 pracował w fabryce. Od 1903 w Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR), w 1904 został członkiem komitetu bolszewickiego w Ługańsku. W czasie rewolucji 1905 organizował drużyny bojowe. W latach 1908–1917 zajmował się pracą partyjną w Baku, Petersburgu i Carycynie, kilka razy aresztowany.

Po rewolucji lutowej i obaleniu caratu w 1917 został członkiem Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich.

Wojna domowa w Rosji Podczas wojny domowej w Rosji w 1918 współorganizował ukraińską 5 Armię i był jej pierwszym dowódcą, po czym dowodził Frontem Carycyńskim, pełnił funkcję zastępcy dowódcy i członka Rady Wojskowej Frontu Południowego, a następnie objął dowodzenie 10 Armią, na czele której pozostawał do 26 grudnia 1918, biorąc udział w odparciu dwóch szturmów Kozaków dońskich Piotra Krasnowa na CarycynP. Kenez, Red Attack, White Resistance: Civil War in South Russia 1918, New Academia Publishing, Washington DC 2004, , s. 174.. Woroszyłow został odwołany ze stanowiska w rezultacie konfliktu, jaki wybuchł latem 1918 między nim i Stalinem a komisarzem spraw wojskowych i morskich Lwem TrockimJ. D. Smele, The „Russian” Civil Wars 1916–1926. Ten Years That Shook the World, Hurst&Company, London 2015, , s. 82–83.. Dwaj pierwsi jawnie sabotowali prowadzoną przez Trockiego reorganizację Armii Czerwonej i wprowadzanie do niej byłych oficerów armii carskiej. Woroszyłow i Stalin jawnie sprzeciwiali się postawionemu na czele Frontu Południowego gen. Pawłowi Sytinowi. Trocki domagał się nawet postawienia Woroszyłowa przed sądem wojskowym.

W maju 1919 Woroszyłow był jednym z dowódców sił czerwonych tłumiących bunt Hryhorjewa i powstanie chłopskie na Ukrainie południowej i centralnejA. Adams, Bolsheviks in the Ukraine. The Second Campaign, 1918–1919, Yale University Press, New Haven & London 1963, s. 311..

W listopadzie 1919 współorganizował 1 Armię Konną wraz z Siemionem Budionnym i jako jej politruk został członkiem jej Rady Wojskowo-Rewolucyjnej (Rewwojensowieta). W 1921 brał znaczący udział w likwidacji powstania marynarzy w Kronsztadzie.

Działalność polityczna i służba w RKKA W latach 1921–1960 członek Komitetu Centralnego RKP(b)/WKP(b)/KPZR. W latach 1921–1925 był dowódcą Północnokaukaskiego, a następnie Moskiewskiego Okręgu Wojskowego. Po śmierci Michaiła Frunzego w listopadzie 1925 został ludowym komisarzem (ministrem) spraw wojskowych i morskich oraz przewodniczącym Rady Wojskowo-Rewolucyjnej ZSRR (do 1934). W latach 1926–1952 był członkiem Biura Politycznego WKP(b), a w latach 1934–1940 pełnił funkcję ludowego komisarza obrony ZSRR. 20 listopada 1935 został mianowany marszałkiem Związku Radzieckiego.

Był współodpowiedzialny za czystki w Armii Czerwonej.

Podejmował decyzje o rozstrzelaniu łącznie 25 700 osób spośród grupy polskich wojskowych i cywilów znajdujących się w obiektach NKWD. Decyzję podjęli członkowie Biura: Ławrientij Beria, Józef Stalin, Klimient Woroszyłow, Wiaczesław Mołotow, Anastas Mikojan, Michaił Kalinin, Łazar Kaganowicz. Zgodnie z nią wiosną 1940 zamordowano 21 857 osób. Patrz: zbrodnia katyńska.

II wojna światowa Po niepowodzeniu w wojnie radziecko-fińskiej Woroszyłow został odwołany ze stanowiska ludowego komisarza obrony. W maju 1940 został powołany na stanowisko zastępcy przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych (rząd ZSRR) i jednocześnie przewodniczącego Komitetu Obrony przy Radzie Komisarzy Ludowych.

Po napaści Niemiec na ZSRR, w latach 1941–1945 był członkiem Państwowego Komitetu Obrony. W 1941 został dowódcą Kierunku Północno-Zachodniego (do września 1941). Będąc pełnomocnikiem Kwatery Głównej Naczelnego Dowództwa, organizował obronę Leningradu oraz dowodził wojskami frontów Leningradzkiego (wrzesień 1941) i Wołchowskiego oraz Samodzielnej Armii Nadmorskiej. We wrześniu 1942 został wyznaczony głównym dowódcą ruchu partyzanckiego (do maja 1943). Podczas wojny zajmował również inne stanowiska. Uczestniczył w konferencji teherańskiej.

Okres powojenny Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 był przewodniczącym Sojuszniczej Komisji Kontrolnej na Węgrzech. W latach 1946–1953 pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR, a następnie w latach 1953–1960 przewodniczącego Prezydium Rady Najwyższej ZSRR.

W 1960 za wystąpienie przeciwko Nikicie Chruszczowowi i poparcie „grupy antypartyjnej” Wiaczesława Mołotowa został pozbawiony wszystkich funkcji partyjnych i państwowych. Po dojściu do władzy Leonida Breżniewa powrócił do łask, ponownie członek KC KPZR od 1966.

Zmarł 2 grudnia 1969, pochowany przy ścianie Kremla na Placu Czerwonym w Moskwie. W jego pogrzebie uczestniczyła delegacja PRL z przewodniczącym Rady Państwa PRL Marszałkiem Polski Marianem Spychalskim, szefem GZP WP gen. dyw. Józefem Urbanowiczem, szefem Sztabu Generalnego WP gen. dyw. Bolesławem Chochą, ambasadorem PRL w ZSRR Janem Ptasińskim i attaché wojskowym Ambasady PRL w Moskwie gen. bryg. Wacławem Jagasem.

Autor wspomnień Rasskazy o żizni, Moskwa 1968.

Życie prywatne Od 1925, po śmierci Michaiła Frunzego, Klimient Woroszyłow wychowywał jego syna – Timura, który zginął jako oficer lotnictwa na Froncie Wołchowskim. Był żonaty, ale nie miał własnych dzieci, wychowywał również przybranego syna Piotra.

Ordery i odznaczenia Medal „Złota Gwiazda” Bohatera Związku Radzieckiego – dwukrotnie (3 lutego 1956, 22 lutego 1968) Medal „Sierp i Młot” Bohatera Pracy Socjalistycznej (1960) Order Lenina – dziewięciokrotnie (1935, 1938, 1940, 1945, 1951, 1956, 1960, 1961, 1968) Order Czerwonego Sztandaru – sześciokrotnie (1919, 1921, 1925, 1930, 1944, 1948) Order Suworowa I klasy (1944) Order Czerwonego Sztandaru Pracy Uzbeckiej SRR (1930) Order Czerwonego Sztandaru Pracy Tadżyckiej SRR (1933) Order Czerwonego Sztandaru Pracy Zakaukaskiej FSRR (1933) Medal „Za obronę Leningradu” Medal „Za obronę Moskwy” Medal „Za obronę Kaukazu” Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (1945) Medal jubileuszowy „Dwudziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (1965) Medal jubileuszowy „XX lat Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej” (1938) Medal jubileuszowy „30 lat Armii Radzieckiej i Floty” (1948) Medal jubileuszowy „40 lat Sił Zbrojnych ZSRR” (1958) Medal jubileuszowy „50 lat Sił Zbrojnych ZSRR” Medal „W upamiętnieniu 800-lecia Moskwy” (1947) Bohater Mongolskiej Republiki Ludowej (29 maja 1957, Mongolia) Order Suche Batora – dwukrotnie (Mongolia) Order Czerwonego Sztandaru (Mongolia) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży Finlandii (Finlandia) Wielka Wstęga Orderu Królowej Saby (Etiopia)

Upamiętnienie i kultura popularna Bułat Okudżawa poświęcił mu jedną ze swoich ironicznych piosenek pod tytułem Woroszyłow, nasz czerwony komendant. Piosenkę tę Okudżawa nagrał w czasie swego pobytu w Polsce w 1966 i nie była ona znana w ZSRR. Woroszyłow pojawia się również w znanej pieśni Armii Konnej „Marsz Budionnego”. Oprócz tego nazwisko Woroszyłowa pojawia się jeszcze w co najmniej dwóch pieśniach: jednej z licznych wersji Полюшко-поле (Poleczko-pole) oraz Эшелонная (Песня о Ворошилове) („Eszelonowa” (Pieśń o Woroszyłowie)). W Bielsku-Białej istniała prawdopodobnie jedyna ulica jego imienia w Polsce (1951–1988), później Władysława Sikorskiego. Ługańsk, miasto we wschodniej Ukrainie, został nazwany na jego cześć Woroszyłowgrad. Stoi tam do dzisiaj pomnik Woroszyłowa, na koniu i z szablą. Od inicjałów Woroszyłowa nazwano serię czołgów ciężkich KW (nazywanych także potocznie „Klimami”). W 1985 w filmie Bitwa o Moskwę w jego rolę wcielił się piosenkarz Władimir Troszyn, pierwszy wykonawca piosenki Podmoskownyje Wieczera.

Galeria

Przypisy

Bibliografia

Mała Encyklopedia Wojskowa, t. III, Wyd. MON Warszawa 1971.

W. Jegorszyn: Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000. K. Zalesskij: Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000. Radziecka Encyklopedia Wojskowa, Moskwa. Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 5, s. 371–372, Moskwa 1969–1978. Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986. Климент Ефремович Ворошилов – Герои страны .

Kategoria:Bohaterowie Mongolskiej Republiki Ludowej Kategoria:Bohaterowie Pracy Socjalistycznej Kategoria:Bolszewicy Kategoria:Czerwoni (wojna domowa w Rosji) Kategoria:Członkowie Biura Politycznego KC RKP(b) i WKP(b) Kategoria:Członkowie Komitetu Centralnego RKP(b) i WKP(b) Kategoria:Deputowani do Rady Najwyższej ZSRR Kategoria:Deputowani do Zgromadzenia Ustawodawczego Rosji 1918 Kategoria:Dowódcy Frontu Leningradzkiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Lisiczańsku Kategoria:Marszałkowie Związku Radzieckiego Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Orderem Białej Róży Finlandii Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru