mały|Rzymska biga zrekonstruowana z fragmentów znaleziska z połowy VI wieku p.n.e. Biga (łac. bīga, lm bigae) – w starożytnym Rzymie lekki, otwarty wóz dwukołowy pozbawiony kozłaMała encyklopedia kultury antycznej A–Z (red. Zdzisław Piszczek). Wyd. 5. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 119; , o różnorodnym zastosowaniu.
Był to rodzaj rydwanu o podwójnym jarzmowym zaprzęgu (w konie, osły, muły) i nadwoziu w kształcie niewielkiej platformy, przeznaczonej dla najwyżej dwóch osób, i powożonego na stojąco. W starożytności korzystano z niego do celów wojskowych, do wyścigów lub polowań, a także podczas uroczystych procesji (np. rzymskiego pochodu triumfalnego – triumphus curulis). Woźnicę kierującego tym pojazdem określano mianem bigariusPaulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. T. III/1. Stuttgart: J.B. Metzler, 1897, kol. 467..
Jako typ wozu znany już w starożytnym Egipcie od czasów V dynastii. U Greków rozpowszechniony w kulturze mykeńskiej, w świecie homeryckim uważany za pojazd zastrzeżony dla wodzów. W zastosowaniu wojennym stracił znaczenie już w V wieku p.n.e., ale w zamian zyskał je po wprowadzeniu w helleńskich igrzyskach sportowych dyscypliny wyścigu rydwanów. W Italii pojazdy typu bigi znane były od początku epoki żelaza, częste u Etrusków, na ziemiach Falisków, w Umbrii, Picenum. Przez Rzymian biga na wojnie prędko została zastąpiona koniem, lecz stosunkowo długo przetrwała w ich kulturze jako pojazd wyścigowy o walorach widowiskowych«Biga» w Enciclopedia Italiana (Treccani) on line..
W czasach nowożytnych nazwę tę w XVI-XVII wieku stosowano w Europie ogólnie do niewielkich, dwukołowych i dwukonnych pojazdów zaprzęgowychWielka encyklopedia PWN. T. 4. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 58.. M.in. nazywano tak również transportową dwukółkę, wiejską biedkę używaną w Italii«Biga» w Enrico Olivetti: Dizionario Italiano Olivetti.. Na ziemiach polskich pojazd taki, znany jako bieda (bida, biedka), a którego nazwę wywodzono właśnie od starorzymskiej bigi, używany był na terenach wiejskich od XVIII stulecia do początków XX wiekuAleksander Brückner: Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza, 1927, s. 25.Słownik terminologiczny sztuk pięknych (red. K. Kubalska-Sulkiewicz). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 44..
Zobacz też
bigatus kwadryga carpentum
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Historyczne środki transportu Kategoria:Pojazdy konne Kategoria:Transport w starożytnym Rzymie