Wiesław Kaczanowicz (ur. 11 maja 1949 roku w Siemianowicach Śląskich) – polski historyk, profesor nauk humanistycznych. W latach 2008–2016 dziekan Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Życiorys W 1974 roku ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. We wrześniu 1980 roku uzyskał doktorat na podstawie dysertacji „Uzurpacja Karauzjusza i Allektusa w Brytanii i Galii u schyłku III w. n. e.”. Promotorem dysertacji był prof. zw. dr hab. Andrzej Kunisz. W czerwcu 1991 roku habilitował się w oparciu o „Aspekty ideologiczne w rzymskim mennictwie lat 235-284 n.e.”.

Po ukończeniu studiów został pracownikiem Instytutu Historii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Karierę akademicką rozpoczął od stanowiska: asystenta-stażysty, następnie asystenta, adiunkta, adiunkta z habilitacją, w latach 1995-2000 profesora nadzwyczajnego, a począwszy od 1 sierpnia 2005 roku profesora zwyczajnego na WNS UŚ

Od 1 października 1997 roku do 28 lutego 1999 roku był kierownikiem Zakładu Archeologii na Uniwersytecie Śląskim. Od 1 marca 1999 roku kieruje Zakładem Historii Starożytnej w Instytucie Historii. Był prodziekanem do spraw nauczania Wydziału Nauk Społecznych macierzystej Uczelni od 1 grudnia 1990 roku do 31 sierpnia 1993 roku, zastępcą dyrektora Instytutu Historii Uniwersytetu Śląskiego do spraw dydaktyki od 1 września 1993 roku do 31 sierpnia 1999 roku. Od 1 października 2008 roku pełnił funkcję dziekana Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego, w 2012 roku wybrany na drugą kadencję.

W 2000 uzyskał tytuł profesora nauk humanistycznych.

Wypromował około 150 magistrów z zakresu historii starożytnej, a także 9 doktorów o tej specjalności.

Jego zainteresowania naukowe dotyczą historii Cesarstwa Rzymskiego, a głównie problemów kryzysu tego państwa w III stuleciu. Podjęte i realizowane studia koncentruje na numizmatyce rzymskiej. Innym przedmiotem jego badań są dzieje rzymskiej Brytanii.

Członkostwo w korporacjach naukowych Polskie Towarzystwo Filologiczne (w latach 1986-1998 pełnił w nim funkcję prezesa zarządu oddziału katowickiego, a w konsekwencji wchodził w skład zarządu głównego), Polskie Towarzystwo Archeologiczne i Numizmatycznego (do rozwiązania), Polskie Towarzystwo Numizmatyczne – oddział w Częstochowie, Polskie Towarzystwo Historyczne (począwszy od 1986 roku jest tam członkiem Komisji Historii Starożytnej w Zarządzie Głównym), Stowarzyszenie Historyków Starożytności, Komisja Historyczna Polskiej Akademii Nauk – oddział w Katowicach, Komisja Archeologiczna Polskiej Akademii Nauk – oddział w Krakowie, Komisja Numizmatyczna Polskiej Akademii Nauk – oddział w Warszawie, Polska Akademia Umiejętności - Stacja Naukowa w Katowicach.

Publikacje

Recenzja opracowania T. Abramiszwili: Katalog partyjskich monet Gruzińskiego Muzeum Narodowego. „Wiadomości Numizmatyczne” 1975. T. 19, ss. 49-50. Propaganda rzymskiej polityki podbojów na monetach epoki Trajana. „Wiadomości Numizmatyczne” 1976. T. 20, ss. 158-173. Recenzja opracowania T. Fischer: Die römischen Goldmünzen in der Münzsammlung der Ruhr – Universität Bochum. „Biuletyn Numizmatyczny” 1977. Nr 124, ss. 108-109. Seria rzymskich emisji o typach „regionalnych” z czasów Hadriana. „Biuletyn Numizmatyczny” 1978. Nr 132-133, ss. 61-66. Uzurpacja Karauzjusza i Allektusa w świetle ikonografii i legend monet (wybrane zagadnienia). W: Historia i Współczesność. T. 3. Red. A. Kunisz. Katowice 1978, ss. 52-68. Recenzja opracowania L. Vidman: Psáno do kamene (antická epigrafie). „Studia Źródłoznawcze” 1979. T. 24, ss. 234-235. Brytania i Irlandia w opisie Bedy Czcigodnego. W: Historia i Współczesność. T. 6. Red. A. Kunisz. Katowice 1982, ss. 65-76. Rzymskie teksty z Vindolandy (Wielka Brytania). „Meander” 1985. T. 40, ss. 257-265. Uzurpacja Karauzjusza i Allektusa w Brytanii i Galii u schyłku III w. n.e. Katowice 1985, 140 stron + 2 tabele nie paginowane + 2 tablice fotograficzne. W sprawie galijskich mennic Karauzjusza. „Antiquitas” 1987. T. 13, ss. 11-24. Aspekty ideologiczne w mennictwie cesarza Tacyta (275-276 r. n.e.). W: Studia z dziejów Starożytnego Rzymu. Red. A. Kunisz. Katowice 1988, ss. 97-111. Aspekty ideologiczne w rzymskim mennictwie lat 235-284 n.e. Katowice 1990, 128 stron + 4 tablice fotograficzne. Aspekty ideologiczne w mennictwie rzymskim III w. n.e. „Sprawozdania z posiedzeń Komisji Naukowych PAN w Krakowie” 1990. T. 32/1, ss. 6-8. Allectus’ Coin from Lithuania. „Numismatic Circular” 1990. T. 97, s. 159. An Ideology in the Coinage of the Roman Empire in the 3rd C. Methodological Assumptions of the Surveys. „Polish Numismatic News” 1991. T. 5, ss. 141-144. Motywy religijne w rzymskim mennictwie drugiej połowy III w. n.e. (do 284 r.). „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Historia” 1992, T. 27, z. 254, ss. 115-125. Obieg pieniężny na terenie rzymskiej Brytanii w czasach uzurpacji Karauzjusza i Allektusa. „Wiadomości Numizmatyczne” 1991. T. 35, ss. 113-129. Publikacja ukazała się w 1993 r. Gordian III. Ideał władcy okresu początków kryzysu Cesarstwa Rzymskiego w świetle źródeł numizmatycznych. W: Rzym antyczny. Polityka i pieniądz. T. 1. Red. A. Kunisz. Katowice 1993, ss. 68-76. Motywy religijne w rzymskim mennictwie doby kryzysu Cesarstwa w III w. n.e. „Sprawozdania z Posiedzeń Komisji Naukowych PAN w Krakowie” 1992. T. 36, nr 1-2, ss. 19-21. Publikacja ukazała się w 1994 r.). Classis Britannica. „Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska” (Sectio F, Historia). 1994. T. 49 (Volumen in Memoriam Thaddei Łoposzko – Terra, Mare et Homines). Red. H. Kowalski, W. Śladkowski, ss. 199-207. Mennictwo uzurpatorskie w Cesarstwie Rzymskim w III w. n.e. Zarys problematyki. „Antiquitas” 1995. T. 21. Materiały z konferencji naukowej „Kryzysy państwa rzymskiego: Republika i Cesarstwo. Red. T. Kotula, A. Ładomirski, ss. 137-146. Wał Hadriana – pogranicze świata rzymskiego i celtyckiego. „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” 1995 („Prace Historyczne”, z. 117. „Pod znakami Aresa i Marsa”: materiały z konferencji naukowej „Wojna i wojskowość w starożytności”, Kraków 24-26 maja 1993. Red. E. Dąbrowa), ss. 111- 118. Propaganda of Philip the Arabian’s Dynastic Idea (244-249 A. D.). Numismatic Evidence. „Notae Numismaticae (Zapiski Numizmatyczne)” 1996. T. 1, ss. 82-86. Regionalizm w ideologii cesarstwa rzymskiego lat 235-284 n.e. Świadectwo monet. W: Pamiętnik XV Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich. T. 1, cz. 1. Red. J. Staszewski. Warszawa 1996, ss. 91-99. Uwagi w sprawie stanu badań nad biografią cesarza Probusa (276-282 n.e.). W: Rzym antyczny. Polityka i pieniądz. T. 2. Red. A. Kunisz. Katowice 1997, ss. 160-170. Les monnaies comme source pour les études sur les élites provinciales pendant la crise de l’Empire Romain au IIIe siècle. „Antiquitas” 1997. T. 22, (materiały międzynarodowego kolokwium „Les élites provinciales sous le Haut – Empire romain. Wrocław, 7-9 kwietnia 1994 r.) ss. 29-33. Cesarz Probus. 276-282 n.e. Katowice 1997, 134 strony + 12 tablic fotograficznych. Recenzja opracowania R. Göbl: Die Münzprägung des Kaisers Aurelianus (270-275). „Wiadomości Numizmatyczne” 1996. T. 40, ss. 206-207. Publikacja ukazała się w 1998 r. Andrzej Kunisz. Wspomnienie. „Gazeta Wyborcza” 1998. nr 303 (2996) z dnia 29. XII, s. 7. Profesor. „Biuletyn Historyczny (Pismo Studenckiego Koła Naukowego Historyków Uniwersytetu Śląskiego)”. 1998. nr 13, Rocznik 5, s. 2. Żegnając Profesora Andrzeja Kunisza. „Gazeta Uniwersytecka U Śl”. 1999. nr 5/61, s. 2. Recenzja opracowania T. Kotula: Aurélien et Zénobie. L’unité ou la division de L’Empire? Wrocław 1997 (Acta Universitatis Wratislaviensis, no 1966). „Eos” 1998. T. 85, ss. 172-173. Publikacja ukazała się w 1999 r. Prof. dr hab. Andrzej Kunisz. „Eos” 1998. T. 85, ss. 350-352. Publikacja ukazała się w 1999 r. Wstęp. W: Rzym antyczny. Polityka i pieniądz. T. 3. Red. W. Kaczanowicz. Katowice 1999, s. 7. Na marginesie znaleziska monety Karauzjusza w rzece Kaczawie. „Magazyn Numizmatyczny” 1998. nr 27, ss. 9-11. Publikacja ukazała się w 1999 r. Nieznana moneta rzymskiego uzurpatora Prokulusa. „Magazyn Numizmatyczny” 1999. nr 28, ss. 5-7. Andrzej Kunisz (1932-1998). „Pallas Silesia” 1999. T. 3, nr 1-2, ss. 139-141. Źródła numizmatyczne do dziejów idei władzy charyzmatycznej w Cesarstwie Rzymskim doby kryzysu III w. W: Pamiętnik XVI Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich. T. 2, cz.1. Red. K. Ruchniewicz, J. Tyszkiewicz, W. Wrzesiński. Toruń 2000, ss. 39-45. Andrzej Kunisz – badacz dziejów Rzymu i rzymskiej numizmatyki. „Sprawozdania z Posiedzeń Komisji Naukowych PAN w Krakowie” 2000. T. 43, z. 1, ss. 10-11. Coinage on Behalf and with Names of Roman Empresses of the Years 235-284. Introductory Notice. „Antiquitas” 2001. T. 25, ss. 31-37. Napływ monet rzymskich na obszar Śląska. W: Lux romana w Europie Środkowej ze szczególnym uwzględnieniem Śląska. Red. A. Barciak. Katowice 2001, ss. 23-28. Moneta Allektusa znaleziona w Kownie. W: Korpus znalezisk rzymskich z europejskiego Barbaricum – Polska. Suplement. T. 2, Nowe znaleziska importów rzymskich z ziem Polski II. Red. J. Kolendo, A. Bursche, B. Paszkiewicz. Warszawa 2001, ss. 137-141. Publikacja ukazała się w 2002 r. Rudolf Ranoszek jako pedagog. W: Kultura edukacyjna na Górnym Śląsku. Red. A. Barciak. Katowice 2002, ss. 83-86. L’idéologie sur les monnaies romaines à l’époque de la crise de L’Empire au IIIe siècle. Les aspects méthodologiques. W: XIII Congreso Internacional de Numismática. Resúmenes de las comunicaciones. Madrid 2003, ss. 119-120. Probus the Emperor, 276-282 AD. A Biographical Study. Cieszyn 2003, 112 stron + 12 tablic fotograficznych. XIII Międzynarodowy Kongres Numizmatyczny. Madryt. 15 - 19 IX 2003. „ Magazyn Numizmatyczny” 2003. Nr 31, ss. 102-103. Publikacja ukazała się w 2004 r. Wstęp. W: Studia z dziejów antyku. Pamięci Profesora Andrzeja Kunisza. Red. W. Kaczanowicz. Katowice 2004, s. 5. Introduction. W: Studia z dziejów antyku. Pamięci Profesora Andrzeja Kunisza. Red. W. Kaczanowicz. Katowice 2004, s. 6. Prof. dr hab. Andrzej Kunisz (1932-1998). W: Studia z dziejów antyku. Pamięci Profesora Andrzeja Kunisza. Red. W. Kaczanowicz. Katowice 2004, ss. 7-13. Professor Dr. Hab. Andrzej Kunisz (1932-1998). W: Studia z dziejów antyku. Pamięci Profesora Andrzeja Kunisza. Red. W. Kaczanowicz. Katowice 2004, ss. 15-20. Sprawozdanie z XIII Międzynarodowego Kongresu Numizmatycznego w Madrycie. „Śląskie Zapiski Numizmatyczne” 2004. Nr 107/1, ss. 22-23. Prześladowania chrześcijan w Cesarstwie Rzymskim w III i na początku IV stulecia n.e. Tło i charakterystyka zjawiska. W: Święty Florian. 1700 lat obecności. Red J. Kurek. Chorzów 2004, ss. 7-11. Profesor Andrzej Kunisz jako numizmatyk. „Notae Numismaticae (Zapiski Numizmatyczne)” 2004. T. 5, ss. 205-208. Publikacja ukazała się w 2006 r. Professor Andrzej Kunisz as a Numismatist. „Notae Numismaticae (Zapiski Numizmatyczne)” 2004. T. 5, ss. 208-211. Publikacja ukazała się w 2006 r. L’idéologie des monnaies romaines à l’époque de la crise de L’Empire au IIIe siècle. Les aspécts méthodologiques. W: XIII Congresso International de Numismática. Actas – Proceedings – Actes. T. 1. Ed. C. Alfaro, C. Marcos, P. Otero. Madrid 2005, ss. 705-707. Publikacja ukazała się w 2006 r. Introduction. W: Rzym antyczny. Polityka i pieniądz. The Ancient Rome. Politics and Money. T. 4. Red. W. Kaczanowicz. Katowice 2008, ss. 7-8. Kunisz Andrzej (wł. Jan. Andrzej), prof. dr hab. W: „Non omnis moriar”. Zmarli Pracownicy Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach 1968-2008. Red. A. Barciak. Katowice 2008, ss. 193-195. Several Remarks on Ideas Expressed on Reverse of Coins of Empress Salonina. W: Hortus Historiae. Księga Pamiątkowa ku Czci Profesora Józefa Wolskiego w Setną Rocznicę Urodzin. Red. E. Dąbrowa, M. Dzielska, M. Salamon, S. Sprawski. Kraków 2010, ss. 481-489.