Świstunka ałtajska (Abrornis humei) – gatunek małego ptaka z rodziny świstunek (Phylloscopidae), wcześniej włączanej do pokrzewkowatych (Sylviidae). Zamieszkuje Azję; sporadycznie zalatuje do Polski. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka Świstunka ałtajska bywała dawniej uznawana za podgatunek świstunki żółtawej (Abrornis inornatus), ale wyraźnie różni się od niej wokalizacją i upierzeniem. Wyróżniono dwa podgatunki A. humei (podgatunek mandellii jest niekiedy uznawany za odrębny gatunek). Część systematyków zalicza świstunkę ałtajską do rodzaju Phylloscopus.
Zasięg występowania Świstunka ałtajska zamieszkuje w zależności od podgatunku: Abrornis humei humei (W.E. Brooks, 1878) – świstunka ałtajska – południowo-środkowa Rosja i wschodni Kazachstan do północno-zachodnich Chin i środkowego Nepalu. Abrornis humei mandellii (W.E. Brooks, 1879) – świstunka modrzewiowa – środkowe Chiny. Gatunek ten migruje na niewielkie odległości i zimuje na południe od zasięgu letniego – w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej.
Sporadycznie zalatuje do Polski – do końca 2023 roku odnotowano 11 stwierdzeń.
Morfologia Długość ciała 10–11 cm; masa ciała 5–8,8 g.
Obie płcie są do siebie podobne. Ptak wielkością i wyglądem przypomina zniczka lub mysikrólika. Najważniejszym podobieństwem do innych świstunek jest rysunek na skrzydle: jasne paski na końcach dużych i średnich pokryw, ciemny czworokąt na nasadach lotek drugiego rzędu, kontrastowo jasne brzegi lotek oraz jasne elementy na lotkach trzeciego rzędu. Sylwetka ptaka drobna, kulkowata z krótkim ogonkiem i delikatnymi nogami. Dziób krótki, delikatny, dobrze wyodrębniony, wierzch głowy brązowoszary bez zielonkawego odcienia, niekiedy nawet czekoladowy, nieco ciemniejszy niż grzbiet, który jest płowoszarooliwkowy. Najjaśniejszą częścią tułowia jest zielonopłowy kuper, jednak nie kontrastowy do grzbietu i pokryw nadogonowych.
Zachowanie Ptaki tego gatunku są bardzo ruchliwe, żerują wewnątrz koron drzew i krzewów, zganiając pokarm z liści i gałązek podlatują za owadami, zawisając na chwilę w locie przy liściach, by prędko schwytać zdobycz.
Śpiew Głosy tego ptaka są niższe od głosu świstunki żółtawej, zwykle to dwusylabowe ćwierknięcia „ci-lit", „psi-jup”, „tu-lti” (podobne do ćwierknięć wróbla, może też przypominać głos wójcika, ale jest od niego zdecydowanie wolniejszy) trwające około 0,2 sek. W tym samym czasie rozbrzmiewa jednosylabowe „ljit” kojarzące się z głosem rodzimego pierwiosnka. Wędrujące jesienią świstunki ałtajskie mogą się wcale nie odzywać, z tego powodu opisane dźwięki tych ptaków należą do rzadkości.
Status zagrożenia i ochrona IUCN uznaje świstunkę ałtajską za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 2004 roku (stan w 2025). Liczebność światowej populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako bardzo pospolity. BirdLife International uznaje trend liczebności populacji za spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku.
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkowąRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ()..
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Bibliografia Tomasz Cofta, Rozpoznawanie świstunek – część druga, „Ptaki Polski” 1/2008(9).
Linki zewnętrzne
Kategoria:Świstunki Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Awifauna Polski Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1878 roku