Colleen Rose Dewhurst (ur. 3 czerwca 1924 w Montrealu, zm. 22 sierpnia 1991 w Nowym Jorku) – kanadyjsko-amerykańska aktorka teatralna, telewizyjna i filmowa. Przez jakiś czas określana była jako „Królowa off-Broadwayu”. Nazwana „matriarchinią Broadwayu” (ang.: „The Matriarch of Broadway”) przez magazyn „Time” za sceniczne role silnych kobiet, laureatka czterech nagród Emmy i dwóch Tony Award, w latach 1985-91 pełniła funkcję prezesa Actors Equity.
Życiorys Wczesne lata Urodziła się w Montrealu, w prowincji Quebec, jako córka gospodyni domowej Frances Marie (z domu Woods) i Ferdinanda Augustusa „Freda” Dewhursta. Była jedynaczką. Jej ojciec był właścicielem sieci sklepów cukierniczych, matka była słynną sportsmenką w Kanadzie, gdzie grała zawodowo w lidze futbolu kanadyjskiego Canadian Football League Ottawa Rough Riders. Przed rokiem 1940 jej rodzina otrzymała amerykańskie obywatelstwo. Jej matka wyznawała wiarę Stowarzyszenia Chrześcijańskiej Nauki, co przejęła także Colleen.
W 1928 lub 1929 roku przeniosła się do Massachusetts, przebywała też w Bostonie, Dorchester, Auburndale i West Newton. Później przeprowadziła się do Nowego Jorku, a potem do Whitefish Bay, w hrabstwie Milwaukee w stanie Wisconsin. W siódmej klasie była kapitanem drużyny baseballowej dziewcząt. Przez dwa lata uczęszczała do Whitefish Bay High School. Naukę kontynuowała w Shorewood High School, a ostatecznie w 1942 roku ukończyła Riverside High School w Milwaukee. W tym czasie jej rodzice rozstali się. Przez dwa lata uczęszczała do Milwaukee-Downer College, zanim wyjechała się do Nowego Jorku, gdzie w 1946 zadebiutowała w The Royal Family, będąc jeszcze studentką w American Academy of Dramatic Arts.
Kariera W 1952 pojawiła na Broadwayu jako sąsiadka w tragedii Eugene’a O’Neilla Pożądanie w cieniu wiązów (Desire Under the Elms) z Jocelyn Brando. W 1958 odebrała Theatre World Award za rolę Laetitii w spektaklu Dziecko mroku (Children of Darkness) na off-Broadwayu. Za rolę Mary Follet w sztuce All the Way Home w reż. Arthura Penna na Broadwayu otrzymała Tony Award (1961). Grała potem także w tragedii Christophera Marlowe'a Tamerlan Wielki (Tamburlaine the Great, 1956), komedii Williama Wycherleya Żona modna (The Country Wife, 1957–1958), dramacie Alberta Camusa Kaligula (Caligula, 1960) w reż. Sidneya Lumeta jako Cezonia. W 1963 na off-Broadwayu zdobyła Obie Award za postać Abbie Putnam w tragedii Eugene’a O’Neilla Pożądanie w cieniu wiązów (Desire Under the Elms). Kreacja Josie Hogan w przedstawieniu Eugene’a O’Neilla Księżyc dla nieszczęśliwych (A Moon for the Misbegotten) przyniosła jej Tony Award (1974). Spróbowała także swoich sił jako reżyserka teatralna Ned and Jack (1981) na nowojorskiej scenie Hudson Guild Theatre, później Little Theatre. W 1981 roku znalazła się w amerykańskiej sali teatralnych sław American Theater Hall of Fame.
Na szklany ekran trafiła po raz pierwszy w serialu Studio One (1957). Dwa lata potem zadebiutowała na kinowym ekranie w dramacie Freda Zinnemanna Historia zakonnicy (The Nun's Story, 1959) z Audrey Hepburn jako Archanioł Gabriel w sanatorium. Była obecna w dramacie kryminalnym Richarda Fleischera Ostatnia ucieczka (The Last Run, 1971) jako Monique. Kilkakrotnie spotkała się na planie filmowym z Johnem Wayne; w westernie Marka Rydella Kowboje (The Cowboys, 1972) czy dramacie kryminalnym Johna Sturgesa Samotny detektyw McQ (McQ, 1974). Grała biblijną postać Rebeki w telewizyjnym filmie ABC Michaela Cacoyannisa Historia Jakuba i Józefa (The Story of Jacob and Joseph, 1974). Była Panią Hall w komedii romantycznej Woody’ego Allena Annie Hall (1977). W sportowym filmie Zamki na lodzie (Ice Castles, 1978) zagrała trenerkę łyżwiarstwa figurowego Beulah Smith.
Po występie w thrillerze Kiedy dzwoni nieznajomy (1979) oraz tragikomedii Boba Clarka Haracz (Tribute, 1980) z Jackiem Lemmonem i Lee Remick, zaskarbiła sobie sympatię telewidzów jako Marilla Cuthbert w miniserialu CBC/Radio-Canada Ania z Zielonego Wzgórza (Anne of Green Gables, 1985) i potem Ania z Zielonego Wzgórza: Dalsze dzieje (Anne of Green Gables: The Sequel, 1987) wg Lucy Maud Montgomery z Megan Follows (jako Ania Shirley) i Jonathanem Crombie (Gilbert Blythe). W dramacie ABC Dwie kobiety (Between Two Women, 1986) stworzyła postać Barbary Petherton, trudnej teściowej Farrah Fawcett i matki Michaela Nouri, za którą została uhonorowana nagrodą Emmy. W thrillerze HBO Michaela Andersona Miecz Gideona (Sword of Gideon, 1986) z udziałem Stevena Bauera i Michaela Yorka wystąpiła jako Golda Meir. Kreacja Margaret Page w dramacie NBC Dlaczego nas opuściła? (Those She Left Behind, 1989) przyniosła jej nagrodę Emmy. W ekranizacji powieści Danielle Steel NBC Kalejdoskop (Kaleidoscope, 1990) u boku Jaclyn Smith i Perry’ego Kinga zagrała matkę zastępczą. Za rolę Avery Brown Sr. w sitcomie CBS Murphy Brown (1989–1990) zdobyła dwa razy nagrodę Emmy (1989, 1991).
Życie prywatne W 1947 poślubiła Jamesa Vickery'ego. W 1960 roku rozwiodła się i wyszła za mąż za aktora George’a C. Scotta, z którym miała dwóch synów: Alexandra (ur. 1960) i Campbella Whalena (ur. 19 lipca 1961 w Nowym Jorku), powszechnie znanego z roli chorego na białaczkę Victora Geddesa w melodramacie Joela Schumachera Za wcześnie umierać (Dying Young, 1991) z Julią Roberts. W czerwcu 1988 na Broadwayu w sztuce Zmierzch długiego dnia Colleen Dewhurst zagrała Mary Tyrone, a jej syn Campbell Scott wystąpił w roli Edmunda Tyrone'a, syna Mary.
W 1965 doszło do rozwodu, a 4 lipca 1967 ponownie wyszła za mąż za Scotta, lecz 2 lutego 1972 ponownie się z nim rozwiodła. Jej partnerem życiowym był producent teatralny Ken Marsolais. Latem jeździła na Wyspę Księcia Edwarda.
Zmarła 22 sierpnia 1991 w South Salem w hrabstwie Westchester w Nowym Jorku na raka szyjki macicy w wieku 67 lat.
Filmografia 1991: Za wcześnie umierać jako Estelle Whittier 1991: Śniadanie do łóżka jako Ruth 1990: Wzgórze tajemnic jako Hepzibah 1990: Droga do Avonlea jako Maryla Cuthbert 1990: Kalejdoskop jako Margaret 1989-90: Murphy Brown jako Avery Brown Sr. 1989: Egzorcysta III 1989: Termini Station jako Molly Dushane 1989: Dlaczego nas opuściła? jako Margaret Page 1989: Moonlighting jako Betty Russell 1988: The Twilight Zone jako Alley Parker 1987: Zdążając do domu jako sędzia 1987: Wielka Stopa jako Gladys Samco 1987: Ania z Zielonego Wzgórza: Dalsze dzieje jako Maryla Cuthbert 1986: Chłopiec, który umiał latać jako pani Sherman 1986: Dwie kobiety jako Barbara Petherton 1986: Miecz Gideona jako Golda Meir 1986: Johnny Bull jako Marie Kovacs 1986: Bez zastrzeżeń jako pracownik w przytułku 1985: Ania z Zielonego Wzgórza jako Maryla Cuthbert 1984: You Can't Take It with You jako Olga Katrina 1983: Martwa strefa jako Henrietta Dodd 1983: Alizja z krainy czarów jako Czerwona Królowa 1981: A Few Days in Weasel Creek jako ciocia Cora 1980: Dar jako Gladys Petrelli 1980: Baby Comes Home jako Anna Kramer 1980: Guyana Tragedy: The Story of Jim Jones jako Myrtle Kennedy 1980: Ucieczka jako Lily Levinson 1980: Pokój kobiet jako Val 1979: Kiedy dzwoni nieznajomy jako Tracy 1979: Silent Victory: The Kitty O’Neil Story jako pani O’Neil 1979: And Baby Makes Six jako Anna Kramer 1979: Maryja i Józef jako Elżbieta 1978: Zamki na lodzie jako Beulah Smith 1978: The Third Walker jako Kate Maclean 1977: Annie Hall jako mama Annie 1975: A Moon for the Misbegotten jako Josie Hogan 1974: Samotny detektyw McQ jako Myra 1974: Historia Jakuba i Józefa jako Rebeka 1973: Legend in Granite jako Marie Lombardi 1972: Kowboje jako pani Kate Collingwood 1972: The Hands of Cormac Joyce jako Molly Joyce 1971: Ostatni bieg jako Monique 1971: The Price jako pani Franz 1967: The Crucible jako Elizabeth Proctor 1966: Przyjemne szaleństwo jako dr Vera Kropotkin 1962: Focus 1961: The Foxes 1960: Man on a String jako Helen Benson 1959: Historia zakonnicy 1958: Decoy jako Taffy 1958: Kraft Television Theatre
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykańskie aktorki filmowe Kategoria:Kanadyjskie aktorki telewizyjne Kategoria:Amerykańskie aktorki teatralne Kategoria:Kanadyjskie aktorki teatralne Kategoria:Laureaci nagrody Emmy Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Zmarli w 1991 Kategoria:Laureaci nagrody Tony Kategoria:Kanadyjskie aktorki filmowe Kategoria:Amerykańskie aktorki telewizyjne Kategoria:Amerykańscy reżyserzy teatralni Kategoria:Ludzie urodzeni w Montrealu