thumb|Zniekształcona ręka artysty, rysunek ok. 1588 Hendrik Goltzius (ur. 1558, zm. 1 stycznia 1617) – niderlandzki rytownik i malarz. Miedziorytnik, przedstawiciel niderlandzkiego manieryzmu i współzałożyciel tzw. akademii haarlemskiej. Jego ryciny przyczyniły się do rozprzestrzeniania manieryzmu na kontynencie europejskim.
Życiorys Urodził się w niemieckim Mülbracht (obecnie Bracht pod Venlo) w rodzinie o artystycznych tradycjach. W dzieciństwie miał wypadek, upadł na rozżarzone węgle i jego prawa ręka została poważnie poparzona i zdeformowana. Pomimo niepełnosprawności wcześnie wykazał talent do rysowania, jego pierwszym nauczycielem był ojciec, a od 1575 rytownik Dirck Volckertszoon Coornhert. W wieku 21 lat poślubił znacznie starszą, ale bogatą wdowę, dzięki czemu mógł założyć samodzielną pracownię grawerską w Haarlemie. Przygotowywał reprodukcje dzieł wielkich mistrzów, np. Dürera i Rafaela. Wykonywał też ilustracje, m.in. na zamówienie wydawcy Philipa Galle cykl poświęcony Lukrecji. Na jego twórczość duży wpływ wywarł malarz-manierysta Bartholomeus Spranger. Goltzius wspólnie z Cornelisem van Haarlemem i Carelem van Manderem założyli manierystyczną akademię haarlemską, nazywaną Szkołą w Haarlem, pierwszą holenderską akademię sztuki.
Przełomem w życiu artysty był wyjazd do Włoch w 1590, poznał wówczas prace Michała Anioła i innych mistrzów włoskiego renesansu, by po powrocie do ojczyzny porzucić manieryzm na rzecz bardziej klasycznego podejścia do sztuki. Ok. 1600 roku, mając już ukończone 42 lata, Goltzius zrezygnował z rytownictwa na rzecz malarstwa, prawdopodobnie z powodu problemów ze wzrokiem. Znanych jest ok. 50 jego obrazów, były to głównie portrety i sceny mitologiczne, wszystkie z lat 1600–1617.
Zmarł 1 stycznia 1617 i został pochowany w kościele Świętego Bawona w Haarlemie.
Prace Obrazy Śmierć Adonisa - 1609, 76,5 × 76,5 cm, Rijksmuseum Amsterdam Danae, 1603 Minerwa - 1611, 214 × 120 cm, Frans Hals Museum Merkury - 1611, 214 cm x 120 cm, Frans Hals Museum Herkules i Kakus - 1613, 207 × 142,5 cm, Frans Hals Museum Adam, 1613 Ewa, 1613 Jupiter i Antiope - 1616, 122 × 178 cm, kolekcja prywatna Wertumnus i Pomona - 1613, 90 x 149 cm, Rijksmuseum Lot z córkami - 1616, 140 x 204 cm, Rijksmuseum Amsterdam Kadmos zabijający smoka - ok. 1616 Merkury wręcza Junonie oczy Argosa - 1615, Museum Boijmans von Beuningen, Rotterdam
Ryciny cykl Historia Lukrecji (1578–1580) cykl Małżeństwo Amora i Psyche (1586-1587)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Goltzius engravings from the De Verda collection2
Kategoria:Niderlandzcy malarze okresu manieryzmu Kategoria:Holenderscy graficy Kategoria:Urodzeni w 1558 Kategoria:Zmarli w 1617