Alojzy Twardecki (Alfred Hartmann) (ur. 23 marca 1938 w Rogoźnie, zm. 27 września 2016 w Warszawie) – polski tłumacz, nauczyciel akademicki i strażak w stopniu młodszego brygadiera. Był jednym z ponad 200 tysięcy polskich dzieci wywiezionych do Niemiec i poddanych germanizacji w jednym z ośrodków Lebensborn.
Wywóz do Niemiec
Urodził się w 1938 w Rogoźnie, w starej rodzinie szlacheckiej (na chrzcinach obecny był marszałek Rydz-Śmigły). Jego ojciec, Leon Władysław Twardecki – oficer ułanów – wziął udział w kampanii wrześniowej w 1939 roku i zaginął bez wieści. 27 września 1943 Alojzy został odebrany matce wraz ze swoim kuzynem, Leonem i przewieziony do domu dziecka do Kalisza, gdzie zmieniono mu nazwisko na Alfred Hartmann, a następnie do Bad Tölz, gdzie został przysposobiony przez niemiecką rodzinę Binderberger z Koblencji. W wyniku wychowywania przez nich zaczął się identyfikować z narodem niemieckim. Wpojono mu wiarę, że to Polacy wywołali II wojnę światową.
Poszukiwania i powrót do Polski Matka chłopca, Małgorzata Ratajczak (wyszła powtórnie za mąż w 1952 za Jana Ratajczaka) w 1948 rozpoczęła poszukiwania swojego syna. Zwróciła się o pomoc do Polskiego, Międzynarodowego oraz Szwajcarskiego Czerwonego Krzyża. Dzięki pomocy francuskiego generała Koeniga oraz Polskiej Misji Wojskowej w Berlinie Zachodnim wpadła na trop zaginionego dziecka i w 1949 Przedstawiciel Polskiej Misji Wojskowej z Berlina odwiedził chłopca w Koblencji.
Alojzy całą sprawę uważał za nieporozumienie i w 1954 postanowił pojechać do Polski, żeby je ostatecznie wyjaśnić. Tam spotkał się ze swoją biologiczną matką, ale nie mógł uwierzyć w jej słowa. Kiedy opowiadała mu o prześladowaniach Polaków przez Niemców, o obozach koncentracyjnych i innych okrucieństwach II wojny światowej zaprzeczał powołując się na niemieckie gazety, które pisały o mordach dokonywanych przez Polaków na Niemcach. „Słuchałem historii o heroicznych zmaganiach uczestników powstania warszawskiego, o bohaterstwie dzieci Warszawy, o Armii Krajowej, zamachu na Kutscherę i Cafe-Club, o potężnym ruchu partyzanckim... i traciłem poczucie rzeczywistości. Przecież nic o tym nie wiadomo w Niemczech. Polacy nie mają przecież zmysłu organizacyjnego, jak oni to zrobili? Niewiarygodne! A te bzdury o obozach koncentracyjnych! Nikt u nas nie dawał temu wiary i nie tylko u nas. Spotykałem Amerykanów, którzy również twierdzili, że to komunistyczna propaganda. Nawet dziadek i tata podawali takie wiadomości w wątpliwość (...)” – napisał wiele lat później.
Stopniowo jednak poznawał prawdziwą historię II wojny światowej. Zdecydował się pozostać w Polsce. Musiał nauczyć się od początku języka polskiego i mimo początkowych trudności w asymilacji od 1956 rozpoczął studia na wydziale Handlu Zagranicznego SGPiS. Następnie studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego oraz na Wydziale Germanistyki UW i UAM (studia doktoranckie). Był uczniem profesora Thomasa Höhlego oraz profesora Jana Chodery (doktorat).
Ożenił się z Polką, Jolantą Wrońską, z którą ma syna Alfreda. Z drugiego małżeństwa z Grażyną urodzili się córka Patrycja i syn Paweł.
Przez całe życie działał na rzecz zbudowania pomostu porozumienia pomiędzy Niemcami i Polakami.
Jego losy nie były typowe: ocenia się, że do Polski wróciło zaledwie 10% z ponad 200 tys. wywiezionych i zgermanizowanych przez nazistów polskich dzieci.
Film Historia życia Alojzego Twardeckiego stała się czterokrotnie tematem filmów dokumentalnych.
W 1971 powstał film dokumentalny pt. „Człowiek o dwóch nazwiskach” w reżyserii Romana Wionczka. Film „Akcent” w reżyserii Roberta Stando zrealizowanego w 1985 przez wytwórnię CzołówkaSpotkanie z reżyserem filmowym Robertem Stando na pokazie filmu pt. Akcent.Film „Akcent” na stronach filmpolski.pl.. Angielska stacja BBC nakręciła film pt. „The stolen child” w reżyserii Catrine ClayBiografia Catrine Clay.. Niemiecka telewizja BR Bayerischer Rundfunk nakręciła w 2006 roku dokumentalny obraz o Alojzym Twardeckim pt. „Pole und Deutscher” w reż. Eberharda Büssema„Pole-und-Deutscher”, BR Bayerischer Rundfunk..
Zobacz też Alfred Twardecki
Przypisy
Bibliografia Alojzy Twardecki, Szkoła janczarów. Listy do niemieckiego przyjaciela, Wydawnictwo Pojezierze, Olsztyn 1969, 1978
Linki zewnętrzne historia Alojzego Twardeckiego Alojzy Twardecki dzisiaj Alojzy Twardecki. Wspomina syn Alfred
Kategoria:Ofiary represji Niemiec nazistowskich w Polsce 1939–1945 Kategoria:Polscy tłumacze Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Polscy strażacy Kategoria:Ludzie urodzeni w Rogoźnie Kategoria:Urodzeni w 1938 Kategoria:Zmarli w 2016