Archidiecezja wileńska (; lit. Vilniaus arkivyskupija) – katolicka diecezja litewska położona we wschodniej części kraju. Siedziba arcybiskupa znajduje się w archikatedrze św. Stanisława Biskupa i św. Władysława w Wilnie.
Historia Została ustanowiona 12 marca 1388 lub w 1390 roku przez papieża Urbana VI. Do 1798 podlegała pod metropolię gnieźnieńską, od 1798 do 1925 pod metropolię mohylewską. W 1925 w wyniku konkordatu podniesiona do rangi archidiecezji.
W okresie II wojny światowej zginęło 122 duchownych archidiecezji: 84 księży diecezjalnych, 7 kleryków i ponad 30 zakonników.
W 1945 wschodnia część archidiecezji znalazła się na terenie ZSRR (Litewska SRR i Białoruska SRR). Z zachodniej części, która znalazła się w granicach Polski, utworzono administrację apostolską w Białymstoku, istniejącą w latach 1945–1991.
Archidiecezja wileńska została przywrócona na terenie Litwy w 1991. Na terenie Białorusi z terenów archidiecezji wileńskiej utworzono diecezję grodzieńską. W tym samym roku z administracji w Białymstoku utworzono diecezję białostocką.
Biskupi
ordynariusz – abp Gintaras Grušas biskup pomocniczy – bp Arūnas Poniškaitis biskup pomocniczy – bp Darius Trijonis biskup senior – kard. Audrys Bačkis
Podział administracyjny W skład archidiecezji wileńskiej wchodzą 95 parafie zgrupowane w 9 dekanatach: Ignalino Kalwaria Nowa Wilejka Soleczniki Święciany Troki Orany Wilno I Wilno II
Sanktuaria Ostra Brama Archikatedra św. Stanisława Biskupa i św. Władysława Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Wilnie Kościół św. Jakuba i Filipa i klasztor Dominikanów w Wilnie Kościół Znalezienia Krzyża Świętego w Wilnie Kościół św. Krzyża i klasztor Bonifratrów w Wilnie Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Trokach
Patroni św. Kazimierz Jagiellończyk św. Andrzej Bobola (patron drugorzędny)
Święci i błogosławieni mały|180px|Herb archidiecezji Wśród świętych i błogosławionych związanych z archidiecezją wileńską znajdują się: św. Andrzej Bobola św. Kazimierz Jagiellończyk św. o. Rafał Kalinowski OCD św. abp Jozafat Kuncewicz OSBM św. s. Faustyna Kowalska ZMBM św. o. Maksymilian Maria Kolbe OFMConv. bł. Marianna Biernacka bł. ks. Mieczysław Bohatkiewicz bł. ks. Henryk Hlebowicz bł. ks. Jerzy Kaszyra MIC bł. ks. Antoni Leszczewicz MIC bł. ks. Władysław Maćkowiak bł. s. Bogumiła Noiszewska CSIC, bł. o. Achilles Puchała OFMConv. bł. ks. Stanisław Pyrtek bł. ks. Michał Sopoćko bł. o. Karol Herman Stępień OFMConv bł. s. Maria Marta Kazimiera Wołowska CSIC 11 męczennic z Nowogródka
Miasta archidiecezji mały|230x230px|Kościół św. Pawła Apostoła w Wisaginii mały|230x230px|Kościół Matki Boskiej Szkaplerznej w Druskienikach + Miasta archidiecezji wileńskiej Herb Miasto Dekanat Okręg Rejon Ludność2020. Liczba parafii 24px Wilno Wilno IWilno IIKalwariaNowa Wilejka wileński Wilno 551 020 19 24px Wisaginia Ignalino uciański wisagiński 18 031 1 24px Druskieniki Orany olicki druskienicki 12 055 2 24px Grzegorzewo Troki wileński Wilno 10 815 1 24px Landwarów Troki wileński trocki 10 004 1 24px Orany Orany olicki orański 7 892 1 24px Soleczniki Soleczniki wileński solecznicki 6 715 1 24px Podbrodzie Święciany wileński święciański 5 339 1 24px Ignalino Ignalino uciański ignaliński 4 836 1 24px Nowe Święciany Święciany wileński święciański 4 726 1 24px Niemenczyn Nowa Wilejka wileński wileński 4 493 1 24px Troki Troki wileński trocki 4 141 1 24px Święciany Święciany wileński święciański 4 065 1 24px Ejszyszki Soleczniki wileński solecznicki 3 006 1 24px Dukszty Ignalino uciański ignaliński 737 1
Galeria
Przypisy
Bibliografia Nitecki, Piotr, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny, Instytut Wydawniczy „Pax”, Warszawa 2000. Leonard Drożdżewicz: Archidiecezja wileńska w latach II wojny światowej, „Znad Wilii”, nr 1 (61) z 2015 r., s. 94-99.
Linki zewnętrzne Jan Kurczewski, Biskupstwo wileńskie: od jego założenia do dni obecnych..., Wilno 1912 Opis archidiecezji na „Catholic-Hierarchy” Opis archidiecezji na „Giga-Catholic”
Wilno