Lista odcinków polskiego serialu telewizyjnego Czterej pancerni i pies.
Seria 1 Seria pierwsza serialu emitowana była po raz pierwszy w 1966 roku.
Odcinek 1: Załoga Długość: 52 minuty Reżyseria: Konrad Nałęcki Scenariusz: Stanisław Wohl Zdjęcia: Romuald Kropat Scenografia: Zdzisław Kielanowski, Wiesław Śniadecki Produkcja: Zespół Filmowy Syrena Obsada aktorska: Roman Wilhelmi (Olgierd) Janusz Gajos (Janek) Franciszek Pieczka (Gustlik) Włodzimierz Press (Grigorij) Małgorzata Wiśniewska-Niemirska (Lidka) Janusz Kłosiński (Czernousow) Witold Pyrkosz (Franek Wichura) Zdzisław Karczewski (Jefim Siemionowicz) Józef Nalberczak (Fiedia) Krzysztof Litwin (Zenek)
Młody Polak, szesnastoletni Janek Kos, mieszka wraz z Jefimem Siemionyczem w syberyjskiej tajdze na radzieckim Dalekim Wschodzie. Pracuje w spółdzielni jako myśliwy i jest wybornym strzelcem, czego dowodzi, zabijając jednym strzałem, w trudnej sytuacji, tygrysa. Tam poznaje Gruzina Grigorija. Chociaż się lubią, to dochodzi między nimi do kłótni o to czyja to wojna. W końcu ustalają „moja wojna, twoja wojna, nasza wojna”.
Zaprezentowane są perypetie Janka, który z powodu swojego młodego wieku nie może zostać przyjęty do wojska (mimo dowiedzionego męstwa – nie tylko, zabijając tygrysa, uratował życie drugiemu człowiekowi, ale i później pojmał japońskiego szpiega). W rok później (1943 – „ojciec [...] zginął gdzieś 4 lata temu”) Janek decyduje się iść do wojska. Jedzie koleją przez ZSRR, poznając między innymi w transporcie Armii Czerwonej Czernousowa i Fiedię. Trafia po drodze na transport do polskiego wojska i w końcu udaje się do miejsca formowania się Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte. Kolejne perypetie związane z jego młodym wiekiem, ale dzięki fortelowi, udaje mu się zostać przyjętym. Przy kompletowaniu załogi czołgu 102, każdy musi udowodnić przydatność dla załogi Olgierda, przedstawiając swoje nieprzeciętne zdolności. Janek potwierdza swoje umiejętności strzeleckie. Kierowcą czołgu jest dawny znajomy Janka – Grigorij. Do załogi wchodzi także mocarny Gustlik.
W pierwszych scenach odcinka pojawia się pies Szarik – jeszcze jako mały szczeniak. Widz poznaje również cały szereg postaci drugo- i trzecioplanowych.
Odcinek 2: Radość i gorycz Długość: 51 minut Reżyseria: Konrad Nałęcki Scenariusz: Stanisław Wohl Zdjęcia: Romuald Kropat Scenografia: Zdzisław Kielanowski, Wiesław Śniadecki Produkcja: Zespół Filmowy Syrena Obsada aktorska: Roman Wilhelmi (Olgierd) Janusz Gajos (Janek) Franciszek Pieczka (Gustlik) Włodzimierz Press (Grigorij) Anna Lutosławska (nauczycielka) Małgorzata Wiśniewska-Niemirska (Lidka) Tadeusz Kalinowski (pułkownik) Wojciech Siemion (kapral Kucharek, kucharz) Zygmunt Zintel (grabarz)
Odcinek rozpoczyna się od formowania polskich oddziałów pancernych. Jednak dla Janka i Gustlika jest to również służba w kuchni wojskowej. Przedstawione jest wyczekiwanie na rozkaz wyruszenia na front.
Podczas marszu brygady nawiązany zostaje pierwszy kontakt bojowy z wrogiem (nalot sztukasów). Janek, strzelając z rkm, ma prawdopodobnie udział w zestrzeleniu jednego z samolotów. Jednak jego wybuch radości zupełnie ignorują pozostali członkowie załogi, zajęci naprawianiem uszkodzonej przez minę gąsienicy. Podczas nalotu ginie kucharz, kapral Kucharek, który umierając prosi, aby na nagrobku napisać: zginął jak czołgista (z poświęceniem prowadził ostrzał ze swojego karabinu w obronie kuchni polowej). Kucharek umiera z uśmiechem na ustach, a Janek na jego zwłokach pozostawia swój służbowy hełmofon (będzie miał później z tego powodu problemy).
Przez nieuwagę Grigorija czołg na niewielkiej minie rozrywa gąsienicę. Aby z powrotem nałożyć na koła czołgu Gustlik dźwiga ją wspólne z Olgierdem, po czym następuje pokaz nadludzkiej siły Gustlika, który ją sam wciąga.
Dalej są rozbudowane sceny powitania przez Polaków (po lewej stronie Bugu), przy czym Gustlik całuje tylko starsze kobiety, wzbraniając się przed przyjęciem pocałunków od młodej dziewczyny.
Na Lubelszczyźnie załoga, czekając na włączenie brygady do boju, składa dwie wizyty. Pierwszą – w fabryce, wśród robotników, którzy na powitanie śpiewają rewolucyjną XIX-wieczną pieśń powstańczą Gdy naród do boju. Załoga Olgierda razem z kilkoma przedstawicielami fabryki bierze udział w przyjęciu, otoczona przez kilkuset robotników pijąc wódkę, której jest za mało.
Drugą wizytę składają na zaproszenie wiejskiej nauczycielki. Pomimo że uczy ona na wsi, ubrana jest po miejsku i ma nienaganne maniery, zdradzające jej pochodzenie z wyższych sfer niż okoliczna ludność.Chłopcy z załogi są do tego stopnia speszeni eleganckim przyjęciem w jej domku i kulturalną rozmową, że zapominają nawet jak się poprawnie posługiwać sztućcami, a alkohol piją ukradkiem za plecami gospodyni. Podsumowanie pada zaraz po zakończeniu wizyty – Uff, ale pod Stalingradem też było ciężko. Na czas wizyty pozostawiają czołg beztrosko bez opieki. Podczas wizyty nauczycielka rozpoznaje na ścianie portret przodka Olgierda - załoga czuje się skrępowana i podśmiewa się z gospodyni i jej „odkrycia” dziadka Olgierda na portrecie z jej pokoju ze względu na identyczność nazwiska. Kobieta daje Grigorijowi czarną skórzaną kurtkę polskiego czołgisty z kampanii wrześniowej (w 1939 r. we wsi był szpital polowy). W skórzanej kurtce Grigorij będzie chodzić już do końca filmu. W scenie w odcinku 9. od „Westa” dostanie drugą, przeznaczoną dla Gustlika w zamian za spaloną w czołgu w trakcie zdobywania Warszawy.
Ostatni epizod odcinka to odwiedzenie miejscowego cmentarza, gdzie Janek szuka grobu ojca. Dochodzi tam do ujęcia częściowo przez Gustlika a potem załogę grupy ukrywających się tam niemieckich esesmanów oraz pomagającego im volksdeutscha. Gustlik a potem Janek chcą go zastrzelić przeładowując broń, jednak Olgierd wkracza zdecydowanie i nie pozwala na to mówiąc, że nie powinni się upodobniać do nazistów. Janek z niechęcią patrzy na Olgierda i odchodzi z załogą zostawiając volksdeutscha.
Odcinek 3: Gdzie my – tam granica Długość: 51 minut Reżyseria: Konrad Nałęcki Scenariusz: Stanisław Wohl Zdjęcia: Romuald Kropat Scenografia: Zdzisław Kielanowski, Wiesław Śniadecki Produkcja: Zespół Filmowy Syrena Obsada aktorska: Roman Wilhelmi (Olgierd) Janusz Gajos (Janek) Franciszek Pieczka (Gustlik) Włodzimierz Press (Grigorij) Małgorzata Wiśniewska-Niemirska (Lidka) Tadeusz Kalinowski (pułkownik) Krzysztof Litwin (Zenek) Janusz Kłosiński (Czernousow) Józef Nalberczak (Fiedia)
Pod Studziankami Niemcy zdołali przebić się przez linię frontu. Brygada Pancerna im. Bohaterów Westerplatte ma przyjść z pomocą walczącym oddziałom polsko-radzieckim. Po przygotowaniach załoga czołgu 102 rusza w drogę. W oczekiwaniu na prom Janek i Gustlik, nago - zaskoczeni atakiem w kąpieli w Wiśle - demaskują dwóch żołnierzy naprowadzających niemieckie działa. Szarik nagle atakując jednego z nich ratuje życie Gustlika i Janka, którzy odepchnięci leżeli bezbronni. Olgierd nie raportuje ich samowolnego oddalenia by się wykąpać.
Pod Studzianki załoga dociera w sama porę i powstrzymuje wrogi atak. Janek spotyka swoich przyjaciół – Fiedię i Czernousowa; później wraz z Olgierdem idzie do pozostawionego na przedpolu Tygrysa. Gdy okazuje się, że jego działo jest sprawne, rozpoczynają ostrzał niemieckich pozycji, niszczą 3 nieprzyjacielskie czołgi i powstrzymują natarcie. Janek zabija pierwszego hitlerowca i ma od tego mdłości. Olgierd go poucza i bierze rkm, zapomniany przez Janka. Radość z odparcia ataku nie trwa jednak długo – okazuje się, że Fiedia zginął trafiony odłamkiem podczas niemieckiego ataku gdy nadmiernie wychylił się z okopu chcąc zobaczyć ostrzał w wykonaniu Janka. Ten płacze na widok zwłok Fiedii, z którym żartował parę chwil wcześniej, idąc wśród obserwujących go w milczeniu żołnierzy.
Odcinek 4: Psi pazur Długość: 53 minuty Reżyseria: Konrad Nałęcki Współpraca reżyserska: Henryk Kluba Asystent reżysera: Jerzy Karwowski Scenariusz: Stanisław Wohl Zdjęcia: Romuald Kropat Obsada aktorska: Roman Wilhelmi (Olgierd) Janusz Gajos (Janek) Franciszek Pieczka (Gustlik) Włodzimierz Press (Grigorij) Tadeusz Fijewski (Stary Czereśniak) Pola Raksa (Marusia) Tadeusz Kalinowski (pułkownik) Krzysztof Litwin (Zenek) Janusz Paluszkiewicz (Baranow) Aleksander Sewruk (generał radziecki) Jerzy Smyk (Sybirak)
Janek poznaje Marusię „Ogoniok”. Niemcy zajmują Studzianki. Załoga porucznika Jarosza ma pomóc okrążonemu batalionowi Baranowa, ściągając na siebie ogień artylerii. Do załogi dołącza także stary Czereśniak (popularna humorystyczna postać przewijająca się w paru odcinkach tu debiutuje), który ma pełnić rolę przewodnika. Wkrótce czołg 102 dociera do okrążonego oddziału. Jeden z radzieckich żołnierzy przypadkowo uszkadza jednak gąsienicę rzucając granat, psuje się również pompa paliwowa i radiostacja. Niemieckie oddziały przypuszczają kolejny atak, ale batalion – wsparty czołgistami – odpiera go. Janek z kolegami wdaje się w walkę wręcz z licznymi hitlerowcami a Czereśniak kilku zestrzeliwuje w obronie; gdy braknie naboi ogłusza wroga uderzeniem kolbą karabinu ocalając życie Janka. Gdy ten potem mu dziękuje Czereśniak pyta czy pułkownik da mu „kwit na drzewo”. Janek wysyła Szarika z wiadomością do sztabu. Pies kradnie pęto kiełbasy dwóm hitlerowcom, walczy z niemieckim psem wygrywając, po czym zostaje ostrzelany serią z karabinu i raniony. Po długiej drodze dociera do polskiego dowództwa, początkowo nierozpoznany. Pułkownik natychmiast wysyła Szarika z powrotem z częściami do uszkodzonego czołgu. Wkrótce załoga, wraz z batalionem Baranowa, powraca do zgrupowania wojsk polsko-radzieckich. Pułkownik wypowiada tu swoje dwie kultowe kwestie do radzieckiego oficera: „W tym lesie nawet drzewa są ranne” oraz że było „o psi pazur od śmierci” (zasługa Szarika) a nie o włos. Od winnego uszkodzenia czołgu żołnierza Janek otrzymuje karabin Mauser KAR 98k w wersji snajperskiej. Ostatnia scena to Czereśniak z zapytaniem do pułkownika o „kwit na drzewo”.
Odcinek 5: „Rudy”, miód i krzyże Reżyseria: Konrad Nałęcki Scenariusz: Maria Przymanowska Długość: 55 minut Produkcja: Zespół Filmowy Syrena Obsada aktorska: Roman Wilhelmi (Olgierd) Janusz Gajos (Janek) Franciszek Pieczka (Gustlik) Włodzimierz Press (Grigorij) Pola Raksa (Marusia) Witold Pyrkosz (Franek Wichura) Małgorzata Wiśniewska-Niemirska (Lidka) Tadeusz Kalinowski (pułkownik)
Niemiecki snajper rani Marusię. Snajpera zabija Janek z pomocą Szarika. Poszkodowanym okazuje się także Gustlik – parzy go zupa z przestrzelonej wojskowej menażki niesionej na plecach. Czołg głównych bohaterów zostaje ochrzczony nazwą „Rudy”. Nazwa ta została nadana na cześć rudowłosej Marusi „Ogoniok” – teraz już sympatii Janka. W nocnej akcji Grigorij przez przypadek rozjeżdża „Rudym” ul i czołg obsiadają pszczoły. Janek wpada na pomysł, by przy okazji zrobić zapasy miodu dla brygady. Za bitwę pod Studziankami czterej pancerni zostają indywidualnie odznaczeni Krzyżem Walecznych. Wyróżniony zostaje także Szarik – otrzymuje specjalna odznakę na obrożę i miskę kiełbasy. Odcinek kończy scena dymów znad płonącej Warszawy.
Odcinek 6: Most Długość: 53 minuty Reżyseria: Konrad Nałęcki Scenariusz: Janusz Przymanowski i Stanisław Wohl Zdjęcia: Romuald Kropat Obsada aktorska: Roman Wilhelmi (Olgierd) Janusz Gajos (Janek) Franciszek Pieczka (Gustlik) Włodzimierz Press (Grigorij) Małgorzata Wiśniewska-Niemirska (Lidka) Pola Raksa (Marusia) Janusz Kłosiński (Czernousow) Tadeusz Kalinowski (pułkownik) Witold Pyrkosz (Franek Wichura) Artur Młodnicki (lekarz) Eliasz Kuziemski (Warszawiak)