Stare Miasto (niem.: Altstadt) – najstarsza i zabytkowa część Kłodzka, znajdująca się w centrum miasta, powstała w X wieku z rozwijającego się podgrodzia i osady targowej.
Geografia Położenie geograficzne thumb|240px|Kanał Młynówka dzielący Stare Miasto od Wyspy Piasek Stare Miasto położone jest w centralnej części miasta Kłodzka, między Przedmieściem Ząbkowickim i osiedlem Nowym Świat na północy, osiedlami św. Wojciecha i Leona Kruczkowskiego na zachodzie, Śródmieściem (dawne Przedmieście Zielone) na południu oraz Wyspą Piasek na wschodzieKłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 2, PPWK, Warszawa-Wrocław 1992..
Granice Starego Miasta wyznacza linia dawnych murów miejskich, a więc dzisiejsze parki i uliceKłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 3, PPWK, Warszawa-Wrocław 1999.: ul. Łukasińskiego (do nr 24) oraz Forteczna Góra – od północy, ul. Niska i ul. Łukasińskiego – od wschodu, ul. Zawiszy Czarnego oraz ul. Nad Kanałem – od południa, Park im. R. Traugutta – od zachodu.
Warunki naturalne Stare Miasto znajduje się na wzniesieniu. Tak jak pozostałe części miasta charakteryzuje się dosyć dużym zróżnicowaniem terenu, licząc w najniższym punkcie 301, zaś w najwyższym 340 m n.p.m.Opracowano na podstawie programu „Google Earth”.
Historia thumb|left|240px|Most gotycki na Młynówce i ul. Wita Stwosza
Początki Początki Starego Miasta mają ścisły związek z powstałym najpóźniej w X wieku grodzie na Fortecznej GórzeK. Bartkiewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej w wiekach średnich, Wrocław 1977, s. 35.. U jego południowych stóp, na lewym brzegu Nysy Kłodzkiej powstała niebawem najpóźniej w XII wieku osada targowa, stanowiąca podgrodzie, która urosła do znaczących rozmiarów, posiadając własne drewniane fortyfikacje. Jej główną oś stanowiła obecna ulica Czeska. W grodzie znajdował się zamek oraz kościoły: Najświętszej Panny Marii i św. WacławaK. Bartkiewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej w wiekach średnich, Wrocław 1977, s. 36..
Do roku 1250 cały obszar współczesnej starówki był całkowicie zabudowany, czego bezpośrednim dowodem jest ulokowanie zakonu franciszkanów na Wyspie PiasekK. Bartkiewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej w wiekach średnich, Wrocław 1977, s. 39.. Bardzo wcześnie ulokowane zostało targowisko, które według wielu historyków zostało założone na miejscu obecnego rynku na miejscu zbiegania się czterech ważnych szlaków handlowychK. Bartkiewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej w wiekach średnich, Wrocław 1977, s. 40.. W 1. połowie XIII wieku do osady tej przybyli nowi niemieccy osadnicy, którzy założyli drugą osadę w rejonie dzisiejszej ulicy Łukasińskiego. Obie te osady (vicus) zostały połączone w jeden organizm miejski podczas lokacji, która miała miejsce między 1250 a 1275 rokiemK. Bartkiewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej w wiekach średnich, Wrocław 1977, s. 41–42.. Jednak jej dokładna data nie jest znana ze względu na brak zachowanego dokumentu lokacyjnegoKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 38..
Średniowiecze thumb|240px|Jeden z najstarszych wizerunków Kłodzka autorstwa Matthäusa Meriana z 1650 roku W ciągu następnych kilkudziesięciu lat Kłodzko stało się ważnym ośrodkiem administracyjnym i wojskowym na ziemi kłodzkiej oraz znaczącym ośrodkiem handlowym. Funkcjonował tutaj sprowadzony w 2 połowie XII wieku zakon joannitów, który przejął opiekę nad dwoma wymienionymi wcześniej świątyniami oraz wzniósł nowy kościół, szpital i klasztorK. Bartkiewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej w wiekach średnich, Wrocław 1977, s. 175–177..
Dalszy rozwój osady opierał się prawie wyłącznie na silnie rozwiniętym handlu, rzemiośle (głównie sukiennictwo, płóciennictwo, piwowarstwo). Na początku XIV wieku istniała tu cegielnia, pojawiły się na obecnej starówce pierwsze murowane kamienice, a najważniejsze ulice pokryto kostką granitową. W latach 1342–1344 wzniesiono nowy murowany ratusz. Już na początku XIV wieku otwarto pierwszą szkołę parafialną, a w połowie tego samego stulecia do miasta sprowadzono zakon augustianów, którzy zbudowali potężny kompleks na Górze Fortecznej, składający się z klasztoru i Kościoła Zwiastowania Najświętszej Maryi PannySłownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t. 15, Wrocław 1994, s. 197–198..
Wiek XV przyniósł znaczne zniszczenie miasta i zahamowanie jego rozwoju, co spowodowane było wojnami husyckimi, powodziami (1454, 1475) i pożaramiK. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, s. 9..
Epoka nowożytna thumb|240px|Kłodzko w 1737 roku W 1526 roku miasto wraz z całym hrabstwem dostało się pod panowanie Habsburgów. Kłodzko stało się silnym ośrodkiem protestantyzmu, a przed wybuchem wojny trzydziestoletniej było całkowicie luterańskie. W życiu gospodarczym nastąpił dalszy rozwój rzemiosła – płóciennictwa i kowalstwa, a także piwowarstwa, wybudowano wodociągi i wieżę ciśnień, a w 1619 roku założono drukarnię. Świadectwem rozwoju miasta było wybudowanie nowych kamienic w stylu renesansowym i barokowym. Okres prosperity przewała wojna trzydziestoletnia (1618–1648), która doprowadziła miasto do ruinySłownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t. 15, Wrocław 1994, s. 199–200..
Pod panowaniem pruskim (niemieckim) W 1742 roku Kłodzko znalazło się w granicach Królestwa Prus. Przyłączenie do nowego państwa nie poprawiło kondycji miasta, które stało się miastem wojskowym. Wtedy też wyburzono ostatecznie zamek na Górze Fortecznej i ukończono twierdzę. W połowie XVIII wieku pojawiły się pierwsze latarnie uliczne oraz wyremontowano kościół parafialny po zniszczeniach z początku XVII wieku. Miasto otrzymało status twierdzyKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 78..
thumb|left|240px|Widok na ul. Zieloną (obecnie Wojska Polskiego) z widoczną po lewej stronie synagogą spaloną podczas nocy kryształowej w 1938 roku Pewne ożywienie nastąpiło po wojnach napoleońskich, co wynikało z rozwoju komunikacji, przemysłu i turystyki, której z kolei rozkwit możliwy był dzięki zbudowaniu większości szos łączących Kłodzko z innymi miejscowościami regionuW. Broniewski, Kłodzko. Śląsk w zabytkach sztuki, Wrocław 1970, s. 27.. W 1867 roku obszar miasta zamieszkiwało 7843 mieszkańcówK. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, s. 11.. Ważnym wydarzeniem było zniesienie w 1877 roku statusu miasta-twierdzy, który umożliwił rozbiórkę fortyfikacji wokół starego miasta i dalszą rozbudowę miasta poza obszar współczesnej starówkiK. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, s. 12..
Przełom XIX i XX wieku przyniósł poprawę estetyki Starego Miasta, jego upiększenie poprzez zakładanie skwerów w rejonie likwidowanych murów i bram miejskich oraz budowę nowych obiektów użyteczności publicznej takich jak: szkoły, ratusz czy remiza strażackaKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 113–116.
W okresie dwudziestolecia międzywojennego nie przeprowadzono większych zmian w wyglądzie starówki. Przełom stanowiło dojście do władzy nazistów, którzy podczas „nocy kryształowej” dokonali splądrowania wielu sklepów należących do osób pochodzenia żydowskiego, których znaczna część znajdowała się w centrum miastaKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 122..
W granicach Polski thumb|240px|Tablica na kłodzkim ratuszu z 1945 roku upamiętniająca przyłączenie Kłodzka do Polski Z kataklizmu II wojny światowej Kłodzka starówka wyszła nietknięta. Kłodzko znalazło się w granicach państwa polskiegoA. Herzig, M. Ruchniewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej, Hamburg-Wrocław 2006, s. 286.. Mimo to w latach 50. i 60. XX wieku rozebrano znaczną część kamienic znajdujących się na niej ze względu na zły stan techniczny. Całemu temu obszarowi groziło zawalenie ze względu na osuwiska. Ostatecznie udało się uratować miasto przed zawaleniem. Do istotniejszych zmian należało w tym czasie pokrycie asfaltem nawierzchni ulic na rynku, które do tej pory były wybrukowane. Pogorszeniu na skutek niedoinwestowania uległa estetyka miejskaSłownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t. 15, Wrocław 1994, s. 205.. W 1975 roku siedziba władz miejskich została przeniesiona z ratusza do byłego gmachu starostwa powiatowego, tym samym ze starówki zniknął niezwykle ważny urząd, jakim był magistrat.
Sytuacja zmieniła się po 1990 roku i demokratyzacji państwa polskiego. Z większości ulic w obrębie Starego Miasta wycofano ruch kołowy, a nawierzchnię asfaltową ponownie zastąpiono kostkę brukową. Obecnie większość ulic stanowią deptaki miejskie ze stylizowanymi lampami i ławkami. Od 1998 roku ma miejsce gruntowna rewitalizacja kłodzkiej starówki, która dokonywana jest z funduszy ministerstwa kultury oraz unijnych.
Administracja thumb|240px|Ratusz w Kłodzku, siedziba władz miejskich Na terenie Kłodzka nie występują pomocnicze jednostki administracyjne, takie jak: osiedla, czy dzielnice, dlatego też o większości spraw decyduje samorząd miejski, którego siedziba znajduje się na pl. Bolesława Chrobrego, na Starym Mieście. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta pięciu radnych co 5 lat (do 2018 roku kadencja wynosiła 4 lata), tworząc okręg wyborczy nr 2, wraz z całą północno-zachodnią częścią miasta, położoną na lewym brzegu Nysy KłodzkiejGranice okręgu na stronie PKW dotycząca wyborów samorządowych z 2018 roku. [on-line] [dostęp 2020-12-01]..
Na kłodzkiej starówce zlokalizowanych jest znaczna część urzędów i instytucji publicznych takich jakDane na podstawie Interaktywnego Planu Kłodzka dostępnego na oficjalnej stronie miasta. [on-line] [dostęp 2020-11-01].: Urząd Miasta Kłodzka – pl. Chrobrego 1, Urząd Stanu Cywilnego – pl. Chrobrego 1, Bank Spółdzielczy – pl. Chrobrego 4, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, oddział w Wałbrzychu, inspektorat Kłodzko – pl. Chrobrego 21.
Edukacja i kultura thumb|240px|I LO im. Bolesława Chrobrego w Kłodzku mieszcząca się w budynku byłego Kolegium Jezuickiego thumb|240px|Szkoła Podstawowa im. Reymonta – jedna z większych szkół podstawowych gminy Kłodzko thumb|240px|Okazały gmach Szkoły Podstawowej nr 1 im. A. Mickiewicza widziany z Parku Sybiraków Stare Miasto z racji swojego położenia stanowi kulturalny i edukacyjny ośrodek Kłodzka. Dzieci w wieku 7–15 lat uczęszczają do znajdującej się tutaj Szkoły Podstawowej nr 1 im. Adama Mickiewicza przy ul. Zawiszy Czarnego 3-5 [on-line] [dostęp 2020-10-23].. Gmach szkolny powstał ona w latach 1911–1914 w miejscu wyburzonych wcześnie starych koszar wojskowychKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 131.. Była to powszechna niemiecka szkoła elementarna. Po II wojnie światowej swoją siedzibę znalazła tam jedna z pierwszych szkół w polskim Kłodzku – Szkoła Podstawowa nr 1, a w latach 1999–2019 w budynku mieściło się Gimnazjum z Oddziałami Dwujęzycznymi nr 1 im. Adama MickiewiczaM. Salecka, 10 lat Gimnazjum nr 1 w Kłodzku, Kłodzko 2009..
Poza wspomnianą wyżej Szkołą Podstawową nr 1 na kłodzkiej starówce znajduje się także Szkoła Podstawowa im. Władysława Stanisława Reymonta przy ul. R. Traugutta 1a. Placówka ta powstała w latach 60. XX wieku po zaadaptowaniu przez władze Kłodzka budynku należącego do wojska. Ulokowano w nim wtedy 8-letnią szkołę podstawową, do której uczęszczały dzieci z terenu miasta Kłodzka. W 1972 roku obiekt został przekazany na cele oświatowe gminy wiejskiej Kłodzko. Od tego czasu w placówce kształcą się dzieci i młodzież z okolicznych wiosek. W latach 1999–2019 po reformie systemu edukacji w Polsce w budynku mieściło się w nim Gimnazjum Publiczne im. W. S. Reymonta [on-line] [dostęp 2020-11-01]..