1914

Wydarzenia w Polsce

6 stycznia – w Warszawie otwarto Most Mikołajewski, przemianowany w 1917 na Most Poniatowskiego. 23 stycznia – poświęcono Cmentarz Komunalny przy ul. Panewnickiej w Katowicach. 20 marca – premiera filmu Fatalna godzina. 16 kwietnia – został uroczyście otwarty Stadion Wisły Kraków. 1 maja – Gdańsk: otwarto linię kolejową Wrzeszcz – Stara Piła przez Kokoszki, zniszczoną później w 1945. Częściowo jej śladem w 2015 roku poprowadzono linię Pomorskiej Kolei Metropolitalnej. 5 maja – premiera filmu Bóg wojny. 26 maja – w Chorzowie rozpoczęła się pierwsza w kraju wystawa akwarystyczno-terrarystyczna. 31 maja – we Lwowie Władysław Ponurski ustanowił rekord Galicji w biegu na 400 m wynikiem 53,0 s. 15 czerwca–20 lipca – wystawa motorów drobnoprzemysłowych we Lwowie. 28–29 czerwca – odbył się Zjazd Śpiewaczy w Poznaniu. 27 lipca – uwięziony wraz z siostrą Marią na półce skalnej w żlebie Drège’a w Tatrach filozof i psycholog Bronisław Bandrowski, straciwszy nadzieję na pomoc, rzucił się w przepaść ponosząc śmierć na miejscu. Skrajnie wyczerpana siostra została uratowana przez ratowników TOPR Mariusza Zaruskiego i Jędrzeja Marusarza. 3 sierpnia – powstała Pierwsza Kompania Kadrowa. 4 sierpnia – I wojna światowa: Kalisz został zbombardowany przez Niemców. 6 sierpnia: Józef Piłsudski powołał w Warszawie tajny Rząd Narodowy. z krakowskich Oleandrów wyruszyła do walki Pierwsza Kompania Kadrowa. Celem było wywołanie w dawnym Królestwie Polskim powstania. 8 sierpnia – Włodzimierz Lenin został aresztowany i osadzony w więzieniu w Nowym Targu. 10 sierpnia – Komisja Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych podporządkowała się Rządowi Narodowemu. 12 sierpnia – Józef Piłsudski wydał Odezwę na wkroczenie wojsk polskich do Królestwa Kongresowego. 14 sierpnia – wielki książę Mikołaj Mikołajewicz wydał manifest, zawierający obietnicę zjednoczenia po zakończeniu wojny ziem polskich z trzech zaborów i nadania im autonomii. 15 sierpnia – poświęcenie Świątyni Miłosierdzia i Miłości w Płocku, nowej siedziby Kościoła Starokatolickiego Mariawitów. 16 sierpnia – w Krakowie powstał Naczelny Komitet Narodowy. 23 sierpnia – I wojna światowa: rozpoczęła się bitwa pod Kraśnikiem. 25 sierpnia – I wojna światowa: zwycięstwo wojsk austro-węgierskich nad rosyjskimi w trzydniowej bitwie pod Kraśnikiem. Początek bitwy pod Komarowem. 30 sierpnia – I wojna światowa: zwycięstwo wojsk niemieckich w bitwie pod Tannenbergiem na Mazurach. Sierpień – rozpoczyna się tworzenie struktur Polskiej Organizacji Wojskowej. 2 września – I wojna światowa: zwycięstwo wojsk austro-węgierskich nad rosyjskimi w bitwie pod Komarowem. 3 września – I wojna światowa: zajęcie Lwowa przez wojska rosyjskie. Okupacja miasta przez Rosjan do 22 czerwca 1915. 5 września: Józef Piłsudski utworzył w Kielcach Polską Organizację Narodową. zaprzysiężenie w Kielcach I Pułku Legionów Polskich pod dowództwem Józefa Piłsudskiego. 8 września – I wojna światowa: rozpoczęła się bitwa nad Jeziorami Mazurskimi. 17 września – I wojna światowa: wojska rosyjskie rozpoczęły pierwsze oblężenie twierdzy Przemyśl. 21 września – z powodu odmowy złożenia przysięgi na wierność cesarzowi rozwiązany został Legion Wschodni. 9 października – I wojna światowa: napad Niemców na tereny Królestwa Polskiego. 10 października – I wojna światowa: klęską wojsk rosyjskich zakończyło się I oblężenie Twierdzy Przemyśl. 12 października – I wojna światowa: rozpoczęła się bitwa o Pruszków, podczas której kontratak Rosjan zepchnął wojska niemieckie na linię rzeki Rawki. 15 października – oddano do użytku estakadę kolejową w Gorzowie Wielkopolskim. 22 października – Józef Piłsudski wystąpił z inicjatywą powołania w Królestwie Polskim konspiracyjnej organizacji niepodległościowej: Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). 29 października – pod Mołotkowem doszło do jednej z najkrwawszych bitew Legionów Polskich z Rosjanami. 5 listopada – I wojna światowa: wojska rosyjskie rozpoczęły drugie oblężenie twierdzy Przemyśl. 7 listopada – w Warszawie otwarto Dom Towarowy Braci Jabłkowskich. 11 listopada – I wojna światowa: rozpoczęła się bitwa pod Łodzią. 16 listopada – I wojna światowa: rozpoczęła się bitwa pod Krakowem. 18 listopada – I wojna światowa: zakończyła się bitwa pod Krzywopłotami. 25 listopada: Warszawa: powstał Komitet Narodowy Polski. I wojna światowa: zakończyła się pierwsza bitwa pod Krakowem. 30 listopada/1 grudnia – I wojna światowa: po wkroczeniu wojsk rosyjskich w nocy do Wieliczki rozpoczęła się druga bitwa pod Krakowem. 2–12 grudnia – I wojna światowa: bitwa pod Limanową. 6 grudnia – I wojna światowa: wojska niemieckie zajęły Łódź. I wojna światowa: bitwa o wzgórze Kaim, wojska austro-węgierskie odparły natarcie wojsk rosyjskich w drodze na Kraków. 15 grudnia – I wojna światowa: Austriacy po czterodniowej bitwie o Krosno wyparli Rosjan z miasta. 19 grudnia – Legion Zachodni został przekształcony w I Brygadę Legionów Polskich. 20 grudnia – I wojna światowa: zakończyła się bitwa nad Bzurą. 22–25 grudnia – bitwa pod Łowczówkiem Legionów Józefa Piłsudskiego z Rosjanami. 31 grudnia – otwarto linię kolejową Lublin – Rozwadów, wybudowaną przez Rosjan dla poprawy zaopatrzenia frontu. Stanisław Sośnicki ustanowił rekord Galicji w trójskoku wynikiem 13,06 m.

Wydarzenia na świecie

1 stycznia – otwarto pierwszą linię lotniczą regularnie przewożącą pasażerów (Floryda). 4 stycznia – odzyskany przez włoską policję obraz Leonarda da Vinciego Mona Lisa powrócił do paryskiego Luwru. 5 stycznia – Ford Motor Company wprowadził ośmiogodzinny dzień pracy w swych fabrykach oraz minimalną stawkę 5 dolarów za dzień pracy. 10 stycznia – rewolucja meksykańska: oddziały Pancho Villi zajęły miasto Ojinaga w stanie Chihuahua. 11 stycznia: wybuchł wulkan Sakurajima na japońskiej wyspie Kiusiu. odbyła się premiera stworzonego przez Towarzystwo Strażnica religijnego filmu „Fotodrama stworzenia” – pierwszej prezentacji zawierającej ruchomy obraz i kolorowane przezrocza zsynchronizowane z akompaniamentem muzycznym i nagranymi komentarzami. założono włoski klub piłkarski Reggina Calcio. 16 stycznia – w tureckim Izmirze założono klub piłkarski Altay SK. 30 stycznia – w Wiedniu odbyła się premiera operetki Nareszcie sami z muzyką Ferenca Lehára. 2 lutego – debiut filmowy Charliego Chaplina, Making a Living. Styczeń – armia rosyjska posiadała 15 sterowców ciśnieniowych o łącznej pojemności 76 tys. m³ (większą flotę sterowców posiadały tylko Niemcy). 13 lutego – w Nowym Jorku powstało Amerykańskie Stowarzyszenie Kompozytorów, Autorów i Wydawców (ang. American Society of Composers, Authors and Publishers – ASCAP), celem którego jest ochrona praw autorskich (ang. copyright, symbol: ©) jego członków. 15 lutego – założono urugwajski klub piłkarski Sud América Montevideo. 26 lutego – w brytyjskiej stoczni Harland and Wolff, w Belfaście zwodowano transatlantyk HMHS Britannic, siostrzany statek RMS Titanic. 1 marca – Republika Chińska przystąpiła do Powszechnego Związku Pocztowego. 5 marca – w czasie próby zdobycia bieguna północnego zmarł na Wyspie Rudolfa rosyjski badacz Arktyki Gieorgij Siedow. 6 marca – założono szwedzki klub piłkarski Halmstads BK. 7 marca: Wilhelm zu Wied przybył do Albanii, by rozpocząć panowanie. Departament Policji w Petersburgu zawiadomił swoją agenturę w Paryżu, że „znany działacz PPS, Józef Piłsudski przebywający obecnie w Paryżu, przygotowuje wspólnie z Wacławem Sieroszewskim i innymi członkami partii zamach na życie cesarza podczas ewentualnego jego pobytu w Paryżu”. 10 marca – angielska sufrażystka Mary Richardson uszkodziła nożem do mięsa obraz Diego Velázqueza Wenus ze zwierciadłem (ang. Rokeby Venus) znajdujący się w National Gallery w Londynie. 16 marca – żona francuskiego ministra Josepha Caillauxa Henriette Caillaux zastrzeliła dziennikarza, wydawcę gazety Le Figaro Gastona Calmette, ponieważ ten groził jej publikacją miłosnych listów z okresu trwania pierwszego małżeństwa jej męża (została w późniejszym procesie uniewinniona). 19 marca – w Toronto otwarto Royal Ontario Museum. 20 marca – amerykański astronom Joel Metcalf odkrył planetoidę (784) Pickeringia. 21 marca – Antonio Salandra został premierem Włoch. 26 marca – w Albanii ustanowiono Order Orła Czarnego. 27 marca: belgijski chirurg Albert Hustin dokonał pierwszej udanej niebezpośredniej transfuzji krwi, używając środków przeciwzakrzepowych. Tajlandia: otwarto Port lotniczy Bangkok-Don Muang. 29 marca – Katherine Routledge i jej mąż przybyli na Wyspę Wielkanocną w celu pierwszych prawdziwych badań naukowych (wyspę opuścili w sierpniu 1915). 9 kwietnia – rewolucja meksykańska: doszło do tzw. incydentu w Tampico. 14 kwietnia – Irving nabywa praw miejskich w Teksasie. 17 kwietnia – Imperium Rosyjskie dokonało aneksji Kraju Urianchajskiego. 18 kwietnia – premiera filmu Cabiria. 20 kwietnia: w stanie Kolorado, Gwardia Narodowa Stanów Zjednoczonych dokonała masakry strajkujących górników, 24 osoby zostały zabite (ang. Ludlow massacre). II Zawody o Puchar Schneidera (wyścigi wodnosamolotów) w Monako wygrał Brytyjczyk Howard Pixton. Na pływakowym wodnosamolocie Sopwith Tabloid osiągnął rekordową prędkość przelotową 139,7 km/h. rewolucja meksykańska: zwycięstwo Amerykanów w bitwie o Veracruz. niemiecki astronom Franz Kaiser odkrył planetoidę (786) Bredichina. 21 kwietnia – 3 tys. żołnierzy Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych wylądowało w porcie Vera Cruz w Meksyku. 1 maja – w Chinach uchwalono nową konstytucję przyznającą dyktatorską władzę prezydentowi Yuan Shikaiowi. 4 maja – premiera filmu Bójka na deszczu, pierwszego całkowicie zrealizowanego przez Charliego Chaplina. 8 maja – powstała amerykańska wytwórnia filmowa Paramount Pictures. 10 maja – premierzy Grecji i Turcji podpisali umowę, regulującą część spornych kwestii, w tym fragmentaryczną terytorialnie i dobrowolną wymianę ludności narodowości greckiej z Turcji, w zamian za ludność muzułmańską z Grecji. 14 maja – Woodrow Wilson podpisał proklamację Kongresu Stanów Zjednoczonych ustanawiającą Dzień Matki świętem państwowym w USA. 23 maja – Giacomo della Chiesa (późniejszy papież Benedykt XV) został kardynałem. 24 maja – założono klub piłkarski Lewski Sofia. 25 maja – w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii, Izba Gmin przegłosowała prawo pozwalające Irlandii na ustanowienie swego własnego rządu (ang. Home Rule Act 1914). 29 maja – liniowiec kanadyjski RMS „Empress of Ireland” zatonął w Zatoce Świętego Wawrzyńca, 1024 osoby poniosły śmierć. 1 czerwca – wysłannik prezydenta Woodrowa Wilsona, Edward Mandell House, spotyka się z cesarzem Niemiec Wilhelmem II Hohenzollernem. 7 czerwca – manifestacje robotnicze w Ankonie (Włochy). 9 czerwca – Alexandre Ribot został po raz trzeci premierem Francji. 11 czerwca – Adolf Fryderyk VI został ostatnim wielkim księciem Meklemburgii-Strelitz. 13 czerwca – René Viviani został premierem Francji. 14 czerwca – Międzynarodowy Komitet Olimpijski przedstawił flagę olimpijską. 18 czerwca – rewolucja meksykańska: konstytucjonaliści zajmują stan San Luis Potosí – Venustiano Carranza domaga się poddania sił rządowych podległych prezydentowi Victoriano Huercie. 20 czerwca – podczas pokazów lotniczych w Wiener Neustadt doszło do zderzenia sterowca Körting M II z samolotem typu Farman IV (załogi obu maszyn latających zginęły). 23 czerwca – rewolucja meksykańska: zwycięstwo rebeliantów w bitwie pod Zacatecas. 28 czerwca – w Sarajewie w Bośni serbski nacjonalista Gavrilo Princip dokonał zamachu na austriackiego następcę tronu arcyksięcia Franciszka Ferdynanda. Zabicie arcyksięcia stało się pretekstem do rozpoczęcia I wojny światowej. 2 lipca – oficjalnie ogłoszono, że cesarz Niemiec Wilhelm II Hohenzollern nie będzie uczestniczył w pogrzebie austriackiego następcy tronu arcyksięcia Franciszka Ferdynanda i jego żony Zofii von Chotek. 3 lipca: