Krzyż Wojenny (norw. Krigskorset, nynorsk Krigskrossen) – najwyższe odznaczenie wojskowe i jednocześnie najwyższe odznaczenie Królestwa Norwegii.
Historia Jednostopniowy krzyż został ustanowiony przez króla Haakona VII na uchodźstwie w Londynie 23 maja 1941 roku. Zgodnie z pierwotnym statutem mógł on zostać nadany osobie wojskowej lub cywilnej, zarówno Norwegowi, jak cudzoziemcowi za wyjątkowe zasługi w czasie wojny, takie jak osobiste męstwo czy skuteczne dowodzenie jednostkami wszystkich rodzajów broni, zaś w szczególności za wybitną działalność dla sprawy i niepodległości Norwegii w czasie wojny. Wkrótce przed powrotem króla i rządu do ojczyzny, 18 maja 1945 zmieniono statuty, ustanawiając Krzyż Wolności Haakona VII, przeznaczony przede wszystkim dla osób cywilnych i ograniczając nadania Krzyża Wojennego (odtąd zawsze z okuciem w kształcie miecza na wstążce) do zasług wyłącznie wojennych.
Krzyż Wojenny jest najwyższym odznaczeniem w hierarchii orderów i odznaczeń Królestwa Norwegii. Może zostać nadany tej samej osobie wielokrotnie.
Od 1941 do chwili obecnej (wrzesień 2020) krzyż nadano ogółem 290 razy (w tym dla 7 sztandarów pułków francuskich walczących pod Narwikiem oraz 26 nadań pośmiertnych).
Krzyż Wojenny otrzymało 13 obywateli polskich.
Od 2011 roku krzyż jest nadawany za czyny męstwa i waleczności podczas pełnienia misji pokojowych i stabilizacyjnych z udziałem Norweskich Sił Zbrojnych. Do 2020 roku nadano 8 krzyży (w tym 1 pośmiertnie) za misję w Afganistanie oraz 1 za misję w Bośni i Hercegowinie.
Insygnia Oznaką odznaczenia jest wykonany w brązie nieemaliowany krzyż trójlistny. W medalionie środkowym awersu znajduje się zwieńczona koroną tarcza herbowa z norweskim lwem, rewers jest gładki, bez napisów. Krzyż jest zawieszony na kółku w kształcie wieńca dębowego. Odznaczenie noszone jest po lewej stronie piersi, na wstążce w norweskich barwach narodowych: czerwonej z niebieskim paskiem pośrodku, oblamowanym białymi prążkami. Każde nadanie oznacza się brązowym okuciem w kształcie miecza, umieszczonym na wstążce oraz baretce.
Odznaczeni
Odznaczeni wielokrotnie kpt. Gunnar Sønsteby – trzykrotnie Knut Haugland – dwukrotnie kpt. marynarki Leif Andreas Larsen – dwukrotnie por. Max Manus – dwukrotnie
Polacy odznaczeni Krzyżem Wojennym Wacław Kobyliński, podpułkownik (90) Andrzej Stańczyk, major (91) Rudolf Marian Neuman, kapitan (92) Brunon Utnicki, porucznik (93) Piotr Szewczyk, podporucznik (94) Leon Słupieński, podchorąży (95) Kazimierz Kędzierski, porucznik (96) Kazimierz Dziedzioch, kapral (97) Wasyl Cykwas, strzelec (98) Jan Łasowski, strzelec (99) Zygmunt Bohusz-Szyszko, generał brygady (100) Janusz Iliński, podpułkownik (101) Władysław Sikorski, generał broni (184)
Wszyscy odznaczeni poza gen. Sikorskim otrzymali krzyż w roku 1942. Gen. Sikorskiemu przyznano go pośmiertnie w roku 1943. W nawiasach podano numery nadań.
Bibliografia Paul Hieronymussen, Orders, Medals and Decorations of Britain and Europe in Colour, London 1978
Kategoria:Norweskie odznaczenia