mały|300x300px|Diagram ilustrujący pojęcia grupy monofiletycznej w sensie kladystycznym (holofiletycznej), parafiletycznej i polifiletycznej. Wszyscy systematycy zgadzają się co do dopuszczalności grup holofiletycznych i niedopuszczalności polifiletycznych. Dopuszczalność grup parafiletycznych jest przedmiotem sporu między różnymi szkołami systematyki biologicznej. Takson parafiletyczny (grupa parafiletyczna) – takson, który obejmuje tylko część potomków ostatniego wspólnego przodka.
Definicja Takson parafiletyczny obejmuje część potomków wspólnego przodka. Różni się zatem od taksonów monofiletycznych w sensie Henniga (wszyscy potomkowie jednego przodka) jak i taksonów polifiletycznych (potomkowie różnych przodków).
Systematycy biologiczni dzielą się na dwie grupy. Systematycy ewolucyjni używają taksonów parafiletycznych, na co podają liczne argumenty. Tradycyjnie nazwą grup monofiletycznych (w sensie Haeckla) obejmuje się zarówno grupy składające się ze wszystkich potomków wspólnego przodka, jak i wyłączające tych potomków, którzy są bardzo różni od wyjściowego planu budowy. Taką grupą są na przykład gady, które nie obejmują pochodzących od nich ptaków i ssaków.
Z kolei systematycy tzw. filogenetyczni (kladyści) przyjmują założenie (o charakterze filozoficznym), które grupy parafiletyczne uznaje za sztuczne i w związku z tym z definicji odrzuca.
Należy zauważyć, iż w sposób jawny parafiletyczne są niektóre gatunki współczesne (w przypadkach, gdy jeden ciągle istniejący gatunek dał początek innemu istniejącemu obecnie gatunkowi).
Przykłady W praktyce często używa się taksonów parafiletycznych, takich jak na przykład:
protisty (eukarionty jednokomórkowe, z wyłączeniem wszystkich wielokomórkowców); ryby (żuchwowce wodne, z wyłączeniem czworonogów); dwuliścienne (od których pochodzą jednoliścienne); jaszczurki (z wyłączeniem pochodzących od nich węży).
Zobacz też takson monofiletyczny takson polifiletyczny klasyfikacja biologiczna
Przypisy
Kategoria:Taksonomia Kategoria:Filogenetyka