right|150px Jednostki inżynieryjno-saperskie Wojska Polskiego – spis polskich jednostek inżynieryjno-saperskich: ich organizacja, geneza, podległość i przeformowania; miejsce stacjonowania.
Saperzy w okresie zaborów Batalion Saperów – powstał w 1810 z samodzielnych ksap; jednostka WP Księstwa Warszawskiego; Półbatalion Inżynierów – jednostka WP Królestwa Kongresowego; stacjonował w Warszawie; w 1819 przeformowany na Batalion Saperów; Batalion Saperów – powstał w 1819 na bazie Półbatalionu Inżynierów; jednostka WP Królestwa Kongresowego; stacjonował w Warszawie w Koszarach Ordynackich;
Saperzy polskich formacji wojskowych w czasie I wojny światowej Legiony Polskie 1914–1917 Oddział Minerów (1915) → Kompania Techniczna Kompania Saperów (1914–1917) Kompania Techniczna (1915-1917) → Batalion Techniczny Polskiego Korpusu Posiłkowego
Polski Korpus Posiłkowy Batalion Techniczny
Wojsko Polskie na Wschodzie 1 Pułk Inżynieryjny I Korpusu Polskiego (1917-1918) 2 Pułk Inżynieryjny II Korpusu Polskiego (1918) Kompania Inżynieryjna Brygady Strzelców Polskich (1915-1917) → Dywizja Strzelców Polskich (1917) Kompania Inżynieryjna 1 Dywizji Strzelców Polskich (1917-1918) Kompania Inżynieryjna 2 Dywizji Strzelców Polskich (1917-1918) Kompania Inżynieryjna 3 Dywizji Strzelców Polskich (1917-1918) Kompania Inżynieryjna 4 Dywizji Strzelców Polskich (1918) Kompania Inżynieryjna 5 Dywizji Strzelców Polskich (1918) Kompania Inżynieryjna Oddziału Polskiego w Odessie (1918) Pluton Minerów przy Dywizji Litewsko-Białoruskiej
Armia Polska we Francji I Batalion Inżynieryjny 1 Dywizji Strzelców Polskich (1919) → XIII bsap II Batalion Saperów (1919) → II Batalion Saperów KresowychDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 31 stycznia 1920 roku, poz. 65. 14 stycznia 1920 roku ppor. Franciszek Zaleski otrzymał przeniesienie z kompanii zapasowej II Batalionu Saperów Kresowych do Batalionu Maszynowego. Batalion Inżynieryjny 5 Dywizji Strzelców Polskich (1918) Samodzielna Kompania Inżynieryjna 4 Dywizji Strzelców Polskich (1918–1919) 2 Kompania Zapasowa Saperów (1919) → Kompania Zapasowa XII bsap w Przemyślu → Kompania Zapasowa Saperów Nr 3 Ekwipaż Naprawy Mostów Dywizji Instrukcyjnej (1919) → 81 Kolumna Mostowa (1919-1920) → 1/XIII Kolumna Pontonowa (1920-1921)
Jednostki saperskie II RP thumb|180px|Łapka na mundur
Brygady i grupy saperów 1 Brygada Saperów w Modlinie (1929-1934) → 3 Brygada Saperów w Modlinie (1934-?) → 1 Grupa Saperów 2 Brygada Saperów w Warszawie (1929-1934) → 1 Brygada Saperów w Warszawie (1934- ?) → 2 Grupa Saperów 3 Brygada Saperów w Poznaniu (1929-1934) 4 Brygada Saperów w Krakowie (1929-1934) → 2 Brygada Saperów w Krakowie (1934- ?) → 2 Grupa Saperów 1 Grupa Saperów w Warszawie (1937-1939 tzw. „grupa techniczna”) 2 Grupa Saperów w Warszawie (1937-1939 tzw. „grupa saperska”) 3 Grupa Saperów w Warszawie (1937-1939 tzw. „grupa pionierska”)
Pułki saperów thumb|150px|Odznaka 1 psap thumb|150px|Odznaka 2 psap thumb|150px|Odznaka 3 psap (krzyż z herbem Wilna na środku oraz datami „1921” i „1929” na ramionach krzyża) thumb|150px|Odznaka 4 psap thumb|150px|Odznaka 5 psap thumb|150px|Odznaka 6 psap thumb|150px|Odznaka 7 psap thumb|150px|Odznaka 8 psap thumb|150px|Odznaka 9 psap thumb|Odznaka pamiątkowa 1 psap. kol.|150px thumb|Odznaka 1 bmost. kol.|150px thumb|Odznaka 2 psap. kol.|150px thumb|Odznaka 3 pułk saperów kolejowych|150px thumb|Odznaka Batalion Elektrotechniczny|150px
1 Pułk Inżynieryjny (1918-1920)
Z dniem 22 sierpnia 1921 sformowanych zostało dziesięć pułków saperów, każdy w składzie trzech batalionów i kadry batalionu zapasowego. W listopadzie 1929 z dziesięciu pułków utworzonych zostało osiem batalionów saperów.
1 Pułk Saperów w Modlinie (1921-1929) → 1 Batalion Saperów Legionowych (1929-1939) 2 Pułk Saperów w Puławach (1921-1929) → 2 Batalion Saperów (1929-1939) → 2 Pułk Saperów Kaniowskich (1939) 3 Pułk Saperów Wileńskich w Wilnie (1921-1929) → 3 Batalion Saperów Wileńskich (1929-1939) 4 Pułk Saperów w Sandomierzu (1921-1929) → 4 Batalion Saperów w Sandomierzu (1929-1930) i w Przemyślu (1931-1939) → 4 Pułk Saperów (1939) 5 Pułk Saperów w Krakowie (1921-1929) → 5 Batalion Saperów (1929-1939) 6 Pułk Saperów w Przemyślu (1921-1929) → Kadra 6 Pułku Saperów (1929-1931) 7 Pułk Saperów Wielkopolskich w Poznaniu (1921-1929) → 7 Batalion Saperów (1929-1939) 8 Pułk Saperów w Toruniu (1921-1929) → 8 Batalion Saperów (1929-1939) 9 Pułk Saperów w Brześciu (1921-1929) → 6 Batalion Saperów (II RP) (1929-1939) 10 Pułk Saperów w Przemyślu (1921-1929) → Kadra 10 Pułku Saperów (1929-1931)
Bataliony saperów I Batalion Saperów im. Tadeusza Kościuszki 1 Pułku Inżynieryjnego (1918-1921) → I Batalion Saperów I Batalion Saperów Wielkopolskich (1919) → XV bsap (1919-1929) Batalion Zapasowy Saperów Nr I (1920-1921) → Kadra Batalionu Zapasowego 1 Pułku Saperów II Batalion Saperów 1 Pułku Inżynieryjnego (1918–1919) → III bsap II Batalion Saperów Wielkopolskich (1919) → XIV bsap II Batalion Saperów Kresowych (1919) → XI bsap i XII Batalion Saperów (1919–1921) → XXIV bsap II Batalion Saperów (1920–1929) Batalion Zapasowy Saperów Nr II (1920-1921) → Kadra Batalionu Zapasowego 2 Pułku Saperów III Batalion Saperów w Jędrzejowie → VII bsap III Batalion Saperów (1919-1929) Batalion Zapasowy Saperów Nr III (1920-1921) → Kadra Batalionu Zapasowego 3 Pułku Saperów IV Batalion Saperów (1919-1929) Batalion Zapasowy Saperów Nr IV (1920-1921) → Kadra Batalionu Zapasowego 4 Pułku Saperów V Batalion Saperów (1919-1920) → VI bsap V Batalion Saperów (1920-1921) → XXII bsap V Batalion Saperów (1921-1929) Batalion Zapasowy Saperów Nr V (1920-1921) → Kadra Batalionu Zapasowego 5 Pułku Saperów VI Batalion Saperów (1920–1929) Batalion Zapasowy Saperów Nr VI (1920-1921) → Kadra Batalionu Zapasowego 6 Pułku Saperów VII Batalion Saperów → XII bsap VII Batalion Saperów (1921-1929) VIII Batalion Saperów (1919-1929) IX Batalion Saperów (1921-1929) X Batalion Saperów (1919-1929) XI Batalion Saperów (1919-1929) XII Batalion Saperów (1919–1921) → XXIV bsap XII Batalion Saperów (1921-1929) XIII Batalion Saperów (1919-1929) XIV Batalion Saperów (1919-1929) XV Batalion Saperów (1920–1929) XVI Batalion Saperów → XXVIII bsap XVI Batalion Saperów (1921-1929) XVII Batalion Saperów (1920–1929) XVIII Batalion Saperów (1919-1929) XIX Batalion Saperów (1920–1929) XX Batalion Saperów (1920–1929) XXI Batalion Saperów (1920–1929) XXII Batalion Saperów (1921-1929) XXIII Batalion Saperów (1920-1921) → XXV bsap XXIII Batalion Saperów (1921-1925) XXIV Batalion Saperów XXV Batalion Saperów (1921-1925) XXVI Batalion Saperów (1921-1925) XXVII Batalion Saperów (1921-1925) XXVIII Batalion Saperów (1921-1925) XXIX Batalion Saperów (1921-1929) Syberyjski Batalion Saperów (1920-1921) → XXX bsap XXX Batalion Saperów w Brześciu (1921-1929) Batalion Chemiczny w Warszawie (1921-1925) → Ćwiczebna Kompania Chemiczna przy Szkole Gazowej Batalion Mostowy w Kazuniu (1921-1939) Batalion Szkolny Saperów w Modlinie (1926-1929) Batalion Szkolny Saperów Kolejowych (1926-1929) Batalion Maszynowy w Warszawie i w Nowym Dworze Mazowieckim (1921-1925) → Batalion Elektrotechniczny Batalion Elektrotechniczny w Nowym Dworze Mazowieckim (1925-1939) 3 Pułk Wojsk Kolejowych w Poznaniu (1921-1924) Batalion Zapasowy 3 Pułku Wojsk Kolejowych 1 Batalion Mostów Kolejowych w Krakowie (1929-1939) 2 Batalion Mostów Kolejowych w Legionowie (1929-1939) 10 Batalion Wojsk Kolejowych (1920-1921) Batalion Wyszkolenia Wojsk Kolejowych (1918–1919) Batalion Silnikowy w Modlinie (1930–1939) Kadra Batalionu Zapasowego 1 Pułku Saperów w Modlinie (1921-1925) Kadra Batalionu Zapasowego 2 Pułku Saperów w Puławach (1921-1925) Kadra Batalionu Zapasowego 3 Pułku Saperów w Wilnie (1921-1925) Kadra Batalionu Zapasowego 4 Pułku Saperów w Sandomierzu (1921-1925) Kadra Batalionu Zapasowego 5 Pułku Saperów w Krakowie (1921-1925) Kadra Batalionu Zapasowego 6 Pułku Saperów w Przemyślu (1921-1925) Kadra Batalionu Zapasowego 7 Pułku Saperów w Poznaniu (1921-1925) Kadra Batalionu Zapasowego 8 Pułku Saperów w Toruniu (1921-1925) Kadra Batalionu Zapasowego 9 Pułku Saperów w Brześciu (1921-1925) Kadra Batalionu Zapasowego 10 Pułku Saperów w Przemyślu (1921-1925)
Bataliony saperów sformowane w 1929 1 Batalion Saperów Legionów w Modlinie (1929-1939) 2 Batalion Saperów w Puławach (1929-1939) → 2 psap (1939) 3 Batalion Saperów Wileńskich w Wilnie (1929-1939) 4 Batalion Saperów w Przemyślu (1929-1939) → 2 psap (1939) 5 Batalion Saperów w Krakowie (1929-1939) 6 Batalion Saperów w Brześciu (1929-1939) 7 Batalion Saperów w Poznaniu (1929-1939) 8 Batalion Saperów w Toruniu (1929-1939)
Bataliony saperów zmobilizowane w 1939 Bataliony saperów noszące numery od 1 do 30 były organicznymi pododdziałami saperów czynnych dywizji piechoty. Numer batalionu odpowiadał numerowi dywizji.
Bataliony saperów improwizowane we wrześniu 1939 101 Batalion Saperów 102 Batalion Saperów
Kompanie saperów W latach 1919–1921 na terenie okręgów generalnych funkcjonowały: Kompania Zapasowa Saperów Nr 1 w Warszawie Kompania Zapasowa Saperów Nr 2 w Krasnymstawie (1919-1920) → Batalion Zapasowy Saperów Nr II Kompania Zapasowa Saperów Nr 3 w Grodnie Kompania Zapasowa Saperów Nr 4 w Sandomierzu → Batalion Zapasowy Saperów Nr IV Kompania Zapasowa Saperów Nr 5 w Krakowie → Batalion Zapasowy Saperów Nr V Kompania Zapasowa Saperów Nr 6 w Przemyślu → Kadra Batalionu Zapasowego 6 Pułku Saperów Kompania Zapasowa Saperów Nr 7 w Poznaniu → Kadra Batalionu Zapasowego 7 Pułku Saperów
W pierwszej dekadzie 1935 na bazie zalążków wydzielonych przez 3, 5, 6 i 8 Batalion Saperów sformowane zostały cztery samodzielne kompanie saperów dla czynnych dywizji piechoty: 16 Kompania Saperów (1935-1937) → Ośrodek Sapersko-Pionierski 16 DP 20 Kompania Saperów (1935-1937) → Ośrodek Sapersko-Pionierski 20 DP 23 Kompania Saperów (1935-1937) → Ośrodek Sapersko-Pionierski 23 DP 29 Kompania Saperów (1935-1937) → Ośrodek Sapersko-Pionierski 29 DP
Ośrodki sapersko-pionierskie W maju 1937 podjęto decyzję o sformowaniu dwunastu ośrodków sapersko-pionierskich jako zalążków batalionów saperów czynnych dywizji piechoty: Ośrodek Sapersko-Pionierski 7 DP (1937-1939) → 7 Batalion Saperów Ośrodek Sapersko-Pionierski 10 DP (1937-1939) → 10 Batalion Saperów Ośrodek Sapersko-Pionierski 11 DP (1937-1939) → 11 Batalion Saperów Ośrodek Sapersko-Pionierski 12 DP (1937-1939) → 12 Batalion Saperów Ośrodek Sapersko-Pionierski 13 DP (1937-1939) → 13 Batalion Saperów Ośrodek Sapersko-Pionierski 16 DP (1937-1939) → 16 Batalion Saperów Ośrodek Sapersko-Pionierski 18 DP (1937-1939) → 18 Batalion Saperów Ośrodek Sapersko-Pionierski 20 DP (1937-1939) → 20 Batalion Saperów Ośrodek Sapersko-Pionierski 23 DP (1937-1939) → 23 Batalion Saperów Ośrodek Sapersko-Pionierski 25 DP (1937-1939) → 25 Batalion Saperów Ośrodek Sapersko-Pionierski 27 DP (1937-1939) → 27 Batalion Saperów Ośrodek Sapersko-Pionierski 29 DP (1937-1939) → 29 Batalion Saperów
Ośrodki zapasowe saperów We wrześniu 1939 jednostki saperskie formowały w ramach mobilizacji alarmowej ośrodki zapasowe: Ośrodek Zapasowy Saperów Specjalnych nr 1 Ośrodek Zapasowy Saperów nr 2 Ośrodek Zapasowy Saperów Nr 3 Ośrodek Zapasowy Saperów Mostów Kolejowych nr 1 Ośrodek Zapasowy Saperów Mostów Kolejowych nr 2
Saperzy Korpusu Ochrony Pogranicza Ośrodki Wyszkolenia Pionierów 1928-1931 Ośrodek Wyszkolenia Pionierów 1 Brygady Ochrony Pogranicza w Hoszczy → kompania pionierów Brygady KOP „Wołyń” Ośrodek Wyszkolenia Pionierów 2 Brygady Ochrony Pogranicza w Klecku → kompania pionierów Brygady KOP „Nowogródek” Ośrodek Wyszkolenia Pionierów 3 Brygady Ochrony Pogranicza w Budsławiu → kompania pionierów Brygady KOP „Grodno” Ośrodek Wyszkolenia Pionierów 4 Brygady Ochrony Pogranicza w Mostach Wielkich → kompania pionierów Brygady KOP „Podole”