Oława (Olawa, Oliwa) – polski herb szlachecki, noszący zawołanie Oława. Wzmiankowany w najstarszym zachowanym do dziś polskim herbarzu, Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae, spisanym przez historyka Jana Długosza w latach 1464–1480.
Herb występował głównie wśród rodzin osiadłych w ziemi krakowskiej.
Opis herbu Opis historyczny mały|Herb Olywa w herbarzu Jana Długosza z lat 1464–1480 Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae.
Jan Długosz blazonuje herb następująco:
Po przetłumaczeniu:
Opis współczesny Opis skonstruowany współcześnie brzmi następująco:
Na tarczy w polu zielonym między dwiema różami pięciolistnymi czerwonymi, lilia srebrna o pięciu korzonkach
W klejnocie pól lwa ukoronowanego.
Labry herbowe zielone, podbite srebrem.
Geneza Najwcześniejsze wzmianki Najstarsza wzmianka pisana o tym herbie pochodzi z 1384 roku. Według Ewarysta Andrzeja Kuropatnickiego, herb ten został "nabyty" około roku 1157 nieopodal Gdańska.
Według Kaspra Niesieckiego, herb ten miał przysługiwać Onoldowi, biskupowi kruszwickiemu, który wstąpił na ten urząd w roku 1157, a zmarł w 1160 roku.
Herb nie pojawia się na pieczęciach średniowiecznych.
Legenda Kasper Niesiecki, na podstawie dzieł Bartosza Paprockiego oraz Szymona Okolskiego twierdzi, że herb ten otrzymał jeden mąż, który wykazał się walecznością w starciu z Prusakami. Wydarzenie to miało się dziać pod Oliwą, w miejscu gdzie obecnie stoi klasztor i opactwo oliwskie. Z tego powodu pewien hetman pieczętujący się herbem Gozdawa w nagrodę podarował mu herb na wzór samej Gozdawy.
Herbowni Lista Tadeusza Gajla Lista herbownych w artykule sporządzona została na podstawie wiarygodnych źródeł, zwłaszcza klasycznych i współczesnych herbarzy. Należy jednak zwrócić uwagę na częste zjawisko przypisywania rodom szlacheckim niewłaściwych herbów, szczególnie nasilone w czasie legitymacji szlachectwa przed zaborczymi heroldiami, co zostało następnie utrwalone w wydawanych kolejno herbarzach. Identyczność nazwiska nie musi oznaczać przynależności do danego rodu herbowego. Przynależność taką mogą bezspornie ustalić wyłącznie badania genealogiczne.
Pełna lista herbownych nie jest dziś możliwa do odtworzenia, także ze względu na zniszczenie i zaginięcie wielu akt i dokumentów w czasie II wojny światowej (m.in. w czasie powstania warszawskiego w 1944 spłonęło ponad 90% zasobu Archiwum Głównego w Warszawie, gdzie przechowywana była większość dokumentów staropolskich). Lista nazwisk znajdująca się w artykule pochodzi z Herbarza polskiego, Tadeusza Gajla (15 nazwisk). Występowanie na liście nazwiska nie musi oznaczać, że konkretna rodzina pieczętowała się herbem Oława. Często te same nazwiska są własnością wielu rodzin reprezentujących wszystkie stany dawnej Rzeczypospolitej, tj. chłopów, mieszczan, szlachtę. Jest to jednakże dotychczas najpełniejsza lista herbownych, uzupełniana ciągle przez autora przy kolejnych wydaniach Herbarza. Tadeusz Gajl wymienia następujące nazwiska uprawnionych do używania herbu Oława:
Galeria
Zobacz też Heraldyka polska Ród herbowy
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Herby szlacheckie