Tajemnica Westerplatte

thumb|Wartownia nr 1 na Westerplatte Tajemnica Westerplatte – polsko-litewski film wojenny z 2013, opowiadający historię obrony Westerplatte w 1939.

Fabuła Tematem filmu jest oblężenie Westerplatte w dniach 1–7 września 1939, będące początkiem II wojny światowej. Głównym wątkiem filmu ma być konflikt postaw między majorem Sucharskim a jego podwładnym, kpt. DąbrowskimGdańskie Muzeum tłumaczy się ws. „Tajemnicy Westerplatte”, onet.pl, 29.08.2008. W tej kwestii wypowiedział się sam reżyser:

Produkcja Film był produkowany z przerwami od 2009. Reżyserem i autorem scenariusza był Paweł Chochlew, absolwent Wydziału Aktorskiego łódzkiej „filmówki”. Jacek Lipski, producent filmu, poinformował, że jego budżet wynosi 14 mln zł, z czego 3,5 mln zł miało pochodzić od Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej.

Twórcy początkowo planowali premierę filmu na 1 września 2009, a więc na 70. rocznicę rozpoczęcia ataku na Westerplatte (uznawanego za początek II wojny światowej w Europie), a zdjęcia miały ruszyć we wrześniu 2008. Jednak ze względu na problemy z uzyskaniem dotacji z PISF, a także wycofanie się z projektu innych sponsorów, producent ocenił, że zdjęcia rozpoczną się najwcześniej wiosną 2009, a planowany termin premiery jest nierealnyProducent: pokażemy picie wódki, bo tak było, polskatimes.pl, 04.11.2008. Film realizowano jesienią 2009, a dodatkowe sceny, w związku z chorobą Bogusława Lindy, który pierwotnie miał grać Sucharskiego, nakręcono w marcu 2010. Wedle ówczesnych doniesień film został zrealizowany w 90% na poradzieckim poligonie pod Wilnem, jedynie początkowo przez cztery dni był kręcony w Polsce, m.in. nad Morzem Bałtyckim. Powodem wyboru plenerów były niższe koszty realizacji na Litwie.

Następnie produkcja filmu została przerwana w październiku 2009 i wstrzymana (pojawiały się informacje medialne o problemach finansowych).

W maju 2011 Polski Instytut Sztuki Filmowej zlecił audyt produkcji filmu. Producent, firma Pleograf, nie dokonała wypłaty honorarium na rzecz ekipy filmowej i koproducentów. Podczas realizacji scen pod Wilnem ekipa odmówiła dalszej współpracy.

W listopadzie 2011 wznowiono produkcję. Sceny były kręcone w hali zdjęciowej Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych przy ul. Chełmskiej w Warszawie, zaś kolejne były realizowane na przełomie marca i kwietnia 2012.

Na początku stycznia 2013 zaprezentowano zwiastun filmu i poinformowano o dacie premiery: 15 lutego 2013. Pierwotnie dystrybucją miał zajmować się Monolith, ale ostatecznie powierzono ją ITI Cinema.

Obsada Michał Żebrowski − jako mjr Henryk Sucharski Robert Żołędziewski − jako kpt. Franciszek Dąbrowski Jan Englert − jako płk dyp. Wincenty Sobociński Piotr Adamczyk − jako kpt. Mieczysław Słaby, lekarz Borys Szyc − jako por. Stefan Grodecki Przemysław Cypryański − jako por. Zdzisław Kręgielski Bartosz Obuchowicz − jako por. Leon Pająk Andrzej Grabowski − jako plut. Adolf Petzelt Mirosław Zbrojewicz − jako chor. Jan Gryczman Tomasz Sobczak − jako sierż. Władysław Deik Marcin Janos Krawczyk − jako plut. Piotr Buder Mirosław Baka − jako kpr. Eugeniusz Grabowski Jakub Wesołowski − jako mat Bernard Rygielski Sławomir Zapała − jako strzel. Antoni Ozorowski Romuald Kłos − jako cywilny pracownik kontraktowy, Karol Szwedowski Tomasz Borkowski − jako Leonard Piotrowski Jakub Kamieński − jako Józef Kita Kazimierz Mazur − jako Edmund Szamlewski Robert Wabich Bartłomiej Magdziarz Jerzy Jan Połoński Lubomiras Laucevičius Andrzej Młynarczyk

Pierwotnie majora Sucharskiego miał grać Bogusław Linda. Sceny z jego udziałem realizowano w 2009. W listopadzie 2011 jego miejsce zajął Michał Żebrowski. Analogicznie w rolę kapitana Mieczysława Słabego wcielił się Piotr Adamczyk (pierwotnie był nim Eryk Lubos). Porucznika Leona Pająka miał zagrać Jan Wieczorkowski, zaś ostatecznie wystąpił w tej roli Bartosz Obuchowicz. Pierwotnie w filmie miał zagrać także Paweł Małaszyński jako mat Bernard Rygielski. Jana Peszka w roli pułkownika Sobocińskiego zastąpił Jan Englert.

Odbiór filmu Projekt wywołał dyskusję w prasie, gdy pojawiły się opinie, że scenariusz znacząco odbiega od powszechnie przyjętej wizji bohaterskiej obrony Wojskowej Składnicy Tranzytowej, przedstawiając degenerację żołnierzy i konflikty pomiędzy oficerami. Przeciwnicy powstania filmu (lub dotowania go z kasy PISF, a więc państwowych pieniędzy) argumentowali, że film zakłamuje historię Polski i szarga pamięć o jej bohaterach. Zwolennicy filmu twierdzili, że nawoływania (nieznających scenariusza) polityków do cofnięcia promesy dofinansowania projektu, wysoko ocenionego przez niezależnych ekspertów, noszą znamiona cenzury prewencyjnej.

Produkcja filmu wzbudziła liczne kontrowersje, przede wszystkim ze względu na fragmenty scenariusza pokazujące pijanego obrońcę, który sika na portret marszałka Rydza-Śmigłego, pijanych polskich żołnierzy kradnących żywność z magazynów, biegających nago pod ostrzałem Niemców czy obrońców, którzy „obleśnie liżą pornograficzne karty”.

Głosy krytyczne Gdy twórcy zwrócili się do premiera RP o objęcie patronatu nad filmem, kancelaria rządu poprosiła o udostępnienie scenariusza. Został on poddany analizie przez zespół historyków, którzy ocenili projekt bardzo krytycznie. Sławomir Nowak, szef gabinetu premiera, powiedziałEksperci premiera o „Tajemnicy Westerplatte”: to film antypolski, Gazeta Wyborcza, 28.08.2008:

Wśród autorów analizy krytycznie oceniających projekt znaleźli się m.in. dr Andrzej Drzycimski, autor biografii mjra Sucharskiego oraz Mariusz Wójtowicz-Podhorski, autor 700-stronicowej monografii „Westerplatte 1939. Prawdziwa historia”. Ten pierwszy uważa, że scenariusz „bazuje na plotkach, domysłach i jest co najmniej bardzo odległy od prawdy historycznej”Pijane Westerplatte nie przejdzie, gazeta.pl, 27.08.2008, Wójtowicz-Podhorski ocenił natomiast, że film jest „wulgarnym, ordynarnym, brutalnym atakiem na złotą legendę Westerplatte”.

Andrzej Nowak, redaktor naczelny dwumiesięcznika „Arcana”, ocenił scenariusz jako „żałosne popłuczyny po nurcie prześmiewczym reprezentowanym przez Mrożka czy Munka”Żałosne popłuczyny po Mrożku, Rzeczpospolita, 27.08.2008.

Głosy poparcia W obronie filmu stanęła m.in. część środowiska artystycznego. Filip Bajon, Jacek Bromski, Jan Dworak, Feliks Falk, Robert Gliński, Janusz Głowacki, Agnieszka Holland, Sławomir Idziak, Andrzej Jakimowski, Joanna Kos-Krauze, Krzysztof Krauze. Michał Kwieciński, Maciej Strzembosz i Jerzy Stuhr wystosowali list otwarty do mediów i politykówList otwarty do mediów i polityków ws. filmu „Tajemnica Westerplatte”, Gazeta Wyborcza, 3.09.2008:

Autor scenariusza twierdzi, że kontrowersyjne sceny rzeczywiście istniały we wczesnych wersjach scenariusza, jednak zostały usunięte w kolejnych – jeszcze zanim w mediach rozpętała się burza z ich powoduFilm o Westerplatte jednak dostanie dotację od państwa, polskatimes.pl, 04.11.2008. Autor odpierał też zarzuty o antypolskość filmu, tłumacząc że jest to „film patriotyczny”, który „opowiada o męstwie żołnierzy, o tym, że oni nie chcą się poddawać”, a Jan Peszek, który miał grać rolę ppłka Sobocińskiego, ocenił, że „scenariusz daje pełny obraz człowieka, ale nie odziera walczących z bohaterstwa”.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Polskie dramaty historyczne Kategoria:Polskie dramaty wojenne Kategoria:Polskie filmy o II wojnie światowej Kategoria:Polskie filmy z 2013 roku Kategoria:Litewskie filmy z 2013 roku Kategoria:II wojna światowa w Gdańsku Kategoria:Filmy kręcone na Helu Kategoria:Filmy kręcone w Gdańsku Kategoria:Filmy kręcone w Kłajpedzie Kategoria:Filmy kręcone w Konstancinie-Jeziornie Kategoria:Filmy kręcone w okręgu wileńskim Kategoria:Filmy kręcone w Zielonce Kategoria:Filmy o kampanii wrześniowej Kategoria:Polskie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej Kategoria:Wolne Miasto Gdańsk w filmie Kategoria:Litewskie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej