Urszula (wokalistka)

Urszula Beata Kasprzak (ur. 7 lutego 1960 w Lublinie) – polska piosenkarka rockowa i autorka tekstów.

W 1977 zdobyła Złoty Samowar na XIII Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze. W 1982 zaczęła koncertować z zespołem Budka Suflera, a wraz z Romualdem Lipką i muzykami zespołu stworzyła przeboje, takie jak m.in. „Luz blues, w niebie same dziury”, „Dmuchawce, latawce, wiatr”, „Malinowy król” czy „Powiedz, ile masz lat”. W zespole poznała Stanisława Zybowskiego, który stał się głównym kompozytorem jej piosenek, w tym hitu „Rysa na szkle”. W latach 1990–1994 mieszkała w Stanach Zjednoczonych. Po powrocie do Polski nagrała hardrockową płytę pt. Biała droga, która rozeszła się w nakładzie 800 tys. egzemplarzy i zawierała przeboje „Na sen”, „Niebo dla ciebie” i „Konik na biegunach”. Z kolejnych płyt pochodzą przeboje, takie jak „Anioł wie...”, „Dziś już wiem” czy „Każdy z nas ma”.

Życiorys Wczesne lata życia Urodziła się i wychowywała w Lublinie. Jej rodzice – Maria i Zdzisław Kasprzakowie – pracowali w państwowej firmie odzieżowej „Gracja”; jej ojciec był członkiem i menedżerem zakładowego Zespołu Pieśni i Tańca Ludowego „Gracja”. Wychowywała się ze starszą o cztery lata siostrą Ewą. Ciotka Marcina Wójcika, aktora kabaretowego związanego z Kabaretem Ani Mru-Mru. Marzyła o zawodzie nauczycielki muzyki lub bibliotekarki. Udzielała się w harcerstwie i występowała w szkolnych programach artystycznych. Od ósmego roku życia pobierała w ognisku muzycznym lekcje gry na akordeonie i fortepianie. Dodatkowo w wieku 14 lat zaczęła uczyć się śpiewu u prof. Adolfiny Szałańskiej w lubelskim Studium Piosenki.

Ukończyła VIII Liceum Ogólnokształcące im. Zofii Nałkowskiej w Lublinie, po czym podjęła studia na Wydziale Wychowania Muzycznego na UMCS w Lublinie, gdzie wśród studentów był Dariusz Tokarzewski. Podczas studiów śpiewała w kościelnych zespołach i na koncertach organizowanych w lubelskim Centrum Kultury. Studia porzuciła na trzecim roku, chcąc poświęcić się karierze.

Początki kariery Jako 15-latka bez powodzenia wzięła udział w eliminacjach do XI Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze. Rok później ponownie startowała w eliminacjach XII edycji. W 1977 zakwalifikowała się na XIII Festiwal Piosenki Radzieckiej, na którym za wykonanie piosenki „Kopciuszek” zdobyła główną nagrodę – Złoty Samowar. Aleksander Bardini, wręczając nagrodę, ocenił, że Urszula „byłaby dobrą aktorką śpiewającą”. Po wygranej na festiwalu trafiła na okładki tygodników „Nowa Wieś” i „Na Przełaj” oraz otrzymała zaproszenie do występu w koncercie „Debiutów” na XVI Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu w 1978, na którym zaśpiewała piosenkę „Umieć żyć” (sł. Barbara Rybałtowska, muz. Urszula Rzeczkowska) w aranżacji Ryszarda Szeremety.

Niedługo po udziale w festiwalu zaprzestała śpiewania, by skupić się na studiach. W 1980, będąc na pierwszym roku studiów, przyjęła propozycję wystąpienia w zespole wokalnym Ryszarda Kniata, towarzyszącym wykonawcom podczas XX Międzynarodowego Festiwalu Piosenki w Sopocie. Przez kilka miesięcy koncertowała z zespołem wojskowym, w którym śpiewał także Kniat. W tym czasie w studiu Radia Łódź nagrała również kilka piosenek Kniata: do tekstów Andrzeja Sobczaka („Gdy samotność nam dokuczy”, „Każdy winien sobie sam”, „Nic oprócz marzeń”, „Nie można tak na niby żyć”, „Noc nie przyszła pod mój dach”, „Świat inny wymiar ma” i „Żegnaj moja muzyko”) i ze słowami Andrzeja Kosmali („Królowa Kier”, „Miłość utraconych szans” i zachowaną w stylu country „Z każdym kilometrem kocham bardziej” w duecie z Kniatem (umieszczoną później na kasecie wydanej przez Tesco pt. Znowu w drodze – piosenki dla kierowców). Towarzyszyła też Majce Jeżowskiej w chórkach oraz w nagraniu jej debiutanckiej płyty Jadę w świat z 1981.

Pierwsze lata współpracy z Budką Suflera Na przełomie lat 1981 i 1982 Romuald Lipko, lider zespołu Budka Suflera, za namową Ryszarda Kniata„Świat i Ludzie”, Urszula: – „Czekamy na Ciebie, Romku”, Nr 30/2019-07-25. s. 4–5. i dziennikarza Jerzego Janiszewskiego, zgodził się skomponować dla Urszuli kilka piosenek. Były to utrzymane w poprockowej stylistyce utwory: „Fatamorgana ’82” oraz „Bogowie i demony”, które nagrała 15 czerwca 1982 w poznańskim studiu Polskiego Radia. Dzięki nakręconych do piosenek teledyskom zaistniała w świadomości słuchaczy. W tym czasie zaczęła występować jedynie pod imieniem, ponieważ przy radiowej premierze „Fatamorgany '82” ktoś niefortunnie pominął jej nazwisko w opisie nowości radiowych. Tym utworem zadebiutowała w lipcu w jednym z sobotnich bloków programu Zapraszamy do Trójki Programu III Polskiego Radia, a tydzień później była notowana na liście przebojów tej radiostacji. Pod koniec 1982 wydała singiel „Luz-blues, w niebie same dziury / Bogowie i demony”, a obie piosenki szybko podbiły krajowe listy przebojów.

W latach 1982–1983 współpracowała ze stylistką Aleksandrą Laską-Wołek, która odpowiadała za jej ówczesny wizerunek – wyregulowane i podkreślone brwi, smokey eyes i widoczny róż na policzkach – oraz punkrockowe stylizacje sceniczne. Na początku 1983 jej utwór „Ciotka P.” znalazł się na telewizyjnej liście przebojów. Kontynuowała współpracę z Romualdem Lipką i Markiem Dutkiewiczem, którzy napisali dla niej balladę „Dmuchawce, latawce, wiatr”. Utwór dotarł do pierwszego miejsca na Liście przebojów Programu Trzeciego i stał się największym przebojem w dorobku Urszuli. Utwór doczekał się anglojęzycznej wersji („Slowly Waking”), która weszła na listę przebojów Radia Luksemburg i była prezentowana w programie rozrywkowym Serce, czyli opowieść o panu, któremu uciekło serce (1983; reż. Krzysztof Bobrowski). W tym samym roku wydała swój debiutancki album, zatytułowany po prostu Urszula. W kolejnych miesiącach po premierze płyty trafiła na okładki magazynów: „Non Stop” (grudzień 1982), „Filipinka” (styczeń 1983), „Panorama” (nr 7/1983-02-13), „Ekran” (nr 25/1983-06-19), „Magazyn Muzyczny Jazz” (wrzesień–październik 1983), „Razem” (1983-12-25) czy „Stolica”, pojawiła się także na rozkładówce m.in. „Dziennika Ludowego” oraz tygodników „Świat Młodych” i „Zarzewie”.

Była częstym gościem na koncertach zespołu Budka Suflera, na których śpiewała kilka piosenek, zarówno solo, jak i w duetach m.in. z Felicjanem Andrzejczakiem („Noc komety”) i Krzysztofem Cugowskim („Jest taki samotny dom”, „Cień wielkiej góry”). W tym czasie zajęła drugie miejsce na Festiwalu Krajów Nadbałtyckich w Karlshamn, zdobyła nagrodę pisma „Mladá fronta Dnes” na festiwalu Intertalent'83 w Pradze oraz zwyciężyła na festiwalach w Berlinie, Dreźnie, Rostocku i Norymberdze.

W 1984 wzięła udział w programie muzycznym Katarzyny Gärtner Żeglując w dobry czas, w którym zaśpiewała piosenkę „Polka idolka” (sł. Jerzy Kleyny); utwór następnie został umieszczony na albumie z piosenkami z programu.

Malinowy król i debiut aktorski W czerwcu 1984 ukazał się drugi synthpopowy album zapowiadany jako Wielki odlot, a ostatecznie pt. Malinowy król z odmiennym, mniej różnorodnym repertuarem, zdominowanym przez instrumenty klawiszowe. W wieżowcu Intraco zrealizowano też program telewizyjny Malinowy król z siedmioma teledyskami (6 utworami z drugiej płyty i „Michelle Ma Belle” z debiutanckiego albumu). Utwór tytułowy powstał już w czasach współpracy Budki Suflera z Izabelą Trojanowską, która wówczas odrzuciła propozycję zaśpiewania kompozycji Lipki, podobnie jak „Luz-blues, w niebie same dziury”. „Malinowy król” w interpretacji Urszuli okazał się jednym z największych przebojów roku, choć niektórzy zarzucali, że melodia do piosenki to plagiat „Moonlight Shadow” Mike’a Oldfielda.

Kolejne piosenki przygotowane na drugi album Urszuli zaistniały w kulturze i świadomości słuchaczy: pełna elektrycznych i syntetycznych brzmień okraszonych gitarową solówką „Podwórkowa kalkomania”, ballada „Wielki odlot”, „Szał sezonowej mody” czy „Twoje zdrowie mała”. Urszula w tym czasie razem z Budką Suflera wystąpiła w kinowym melodramacie Ryszarda Rydzewskiego Alabama (1984), w którym wspólnie wykonali piosenki „Wielki odlot” i „Totalna hipnoza”. Na listy przebojów trafiła wówczas pochodząca z filmu wokaliza „Temat Bożeny”, która również pochodzi z Alabamy.

Urszula po wydaniu Malinowego króla przerwała współpracę z Budką Suflera, chcąc skupić się na solowych projektach. Reżyser Roman Załuski zaangażował Urszulę do komedii erotycznej Och, Karol (1985), gdzie po raz pierwszy pojawiła się w roli aktorskiej jako Jola, koleżanka z pracy tytułowego bohatera (w tej roli Jan Piechociński). Film okazał się hitem frekwencyjnym, a promowała go piosenka „Baw mnie” (muz. Seweryn Krajewski, sł. Jacek Cygan), zaśpiewana przez Urszulę w duecie z Sewerynem Krajewskim, która trafiła na szczyt Telewizyjnej Listy Przebojów TVP2.

W czerwcu 1985 wspólnie z Budką Suflera gościła na XXI Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze, na którym wykonała „Jest taki samotny dom” w duecie z Krzysztofem Cugowskim i „Dmuchawce, latawce, wiatr”.

Wcielała się również w różne role aktorskie w etiudach programu TVP2 Jarmark, w którym gościnnie wzięła udział w teledysku pastiszu autorstwa Włodzimierza Zientarskiego, Krzysztofa Szewczyka i Wojciecha Pijanowskiego „Były sobie świnki trzy (sport, muzyka oraz gry)”. Z ekipą Jarmarku koncertowała po całej Polsce i brała udział w scenkach kabaretowych. Wystąpiła też w Teatrze Telewizji TVP dla najmłodszych widzów w spektaklu Aleksandra Czekanowskiego i Macieja Kosińskiego Raz swawolny Tadeuszek (1985) na podstawie bajek Stanisława Jachowicza z muzyką Krzesimira Dębskiego, gdzie zaśpiewała dwie piosenki – „Mały Oleś” jako elegancka dama lat 30. i „Pan kotek był chory” jako sanitariuszka w duecie z Janem Prochyrą.

Trzeci album i współpraca z Klinczem Urszula za namową Mieczysława Jureckiego wznowiła współpracę z Budką Suflera i zaczęła nagrywać materiał na trzeci album, który miał roboczo nosić tytuł Próba sił. Utwór „Próba sił” notowany był w sierpniu 1985 na liście przebojów Programu Trzeciego, a tekst drukowany był wówczas w tygodniku „Radar”. Jednak ostatecznie nie znalazł się on na płycie zatytułowanej Urszula 3 (1987), gdzie przedstawiono bardziej gitarowe brzmienie, niż dotychczas.

Nową Urszulę promował hit „Powiedz, ile masz lat”. Urszula modową inspirację zaczerpnęła wtedy od Madonny – koronkowe rękawiczki bez palców, natapirowane włosy, mnóstwo biżuterii i ostry makijaż. Tak się zaprezentowała z powodzeniem z przebojem „Powiedz, ile masz lat” w koncercie finałowym „Od Opola do Opola” na 23. KFPP w Opolu, gdzie zaśpiewała na bis. Na listy przebojów trafiły jeszcze inne utwory: „Jestem ogniem” (kompozycja Mieczysława Jureckiego), „Bez toastów” (porównywany czasem do kompozycji „Foreign Affair” Mike’a Oldfielda), „Kto zamiast mnie” i „Czeska biżuteria”.

W międzyczasie Urszula rozpoczęła pracę na planie pierwszego odcinka serialu kryminalnego Na kłopoty… Bednarski – pt. „Kurier z Ankary” (1986), gdzie Paweł Pitera zaangażował ją do roli pokojówki (jej głos był dubbingowany przez Ewę Kanię) Anny Janickiej (Grażyna Barszczewska), żony zamordowanego dyplomaty. Ponadto wystąpiła w roli koleżanki z pracy głównego bohatera (Jerzy Zelnik) w telewizyjnym melodramacie Załuskiego Głód serca (1986). Zaśpiewała utwór „Sweet, Sweet Tulipan” (muz. Andrzej Korzyński, sł. Jacek Cygan), będący tematem przewodnim serialu telewizyjnego Janusza Dymka Tulipan (1986).

W 1986 zadebiutowała jako autorka tekstu dwóch piosenek zespołu Klincz – „Pod latarnią” i „Koty”, które także wykonywała razem z grupą. Pierwszy utwór, do którego nakręcono teledysk na Saskiej Kępie, w anglojęzycznej wersji „Light Up My Senses” został umieszczony na składance pt. Music from Poland at Midem '86 (1986). Album Klinczu pt. Jak lodu bryła, który był firmowany z Urszulą i zawierał ich dwa dotychczasowe wspólne przeboje, trafił na rynek w 1988.

W 1987 ukazała się książka pt. Bliscy nieznajomi: Ludzie z okładek z wywiadem „Dmuchawce, latawce, fiat” z Urszulą, opublikowanym w tygodniku „Razem”.