thumb|Tabliczka z nazwą skweru J. Grabiańskiego w Warszawie Janusz Grabiański (ur. 24 lipca 1929 w Szamotułach, zm. 20 października 1976 w Warszawie) – polski artysta grafik, plakacista, ilustrator książek i serii wydawniczych.
Dzieciństwo i edukacja Jego rodzice pochodzili z Poznania – ojciec Wierosław był urzędnikiem bankowym, matka Halina (z domu Fibich) przed ślubem pracowała jako asystentka w zakładzie fotograficznym. Do siódmego roku życia Janusz z rodzicami i młodszym bratem Andrzejem mieszkali we Wronkach. Od wczesnej młodości interesował się lotnictwem, swoją pasję rozpoczął do budowy modeli latających a także rysował samoloty. Po zakończeniu II wojny światowej rozpoczął kurs pilotażu na szybowcach. Kategorię „A" pilota szybowcowego uzyskał na szybowisku w Bodzowie koło Krakowa, wyższą kategorię pilota szybowcowego „B" zdobył w szkole szybowcowej w Mrągowie. Loty żaglowe opanował w szkole szybowcowej w Tęgoborzu, gdzie jego instruktorem był Leopold Kwiatkowski.
W latach 1949–1951 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, następnie przeniósł się do ASP w Warszawie, gdzie w latach 1952–1955 kontynuował studia pod kierunkiem prof. Józefa Mroszczaka. Kolegami Grabiańskiego z lat studenckich byli m.in. Bohdan Butenko, Janusz Stanny i Andrzej Heidrich.
Twórczość Po ukończeniu studiów był ilustratorem książek dla dzieci, serii wydawniczych (np. serii „Naokoło świata”, wydawanej przez Państwowe Wydawnictwo „Iskry” w latach 1956–1994). Zajmował się również projektowaniem plakatów reklamowych takich firm jak POL-MOT, LOT czy Confexim. W 1957 plakat jego autorstwa uzyskał I nagrodę w konkursie zorganizowanym przez Polskie Linie Lotnicze „LOT”, a z czasem firma ta powierzyła Grabiańskiemu opiekę nad identyfikacją wizualną oraz projektowanie materiałów promocyjnych. Projektował również znaczki pocztowe, w tym m.in. serię pt. Rasy psów (1963) oraz Koty (1964). Miał kilkanaście wystaw indywidualnych w Polsce i za granicą.
Od 1957 roku rozpoczął współpracę z austriackim wydawnictwem Carl Überreuter Verlag, a następnie także z innymi wydawnictwami zagranicznymi, m.in. z Niemiec, Wielkiej Brytanii, Francji, Finlandii, Włoch, RPA oraz ze Szwecji i Stanów Zjednoczonych. Łącznie w ciągu niespełna 25 lat pracy zilustrował ponad 100 książek z klasyki polskiej i obcej, m.in. Wiersze o kotach T.S. Eliota, O krasnoludkach i o sierotce Marysi Marii Konopnickiej (książka wpisana na Listę Honorową H.Ch. Andersena za ilustracje, 1976), Cudowną podróż Selmy Lagerlof, Bajki Charles’a Perraulta, Przygody Tomka Sawyera Marka Twaina. Należał do ilustratorów znanych i podziwianych na świecie. Miał kilkanaście wystaw indywidualnych w Polsce, Austrii, Szwajcarii i Niemczech. Zilustrował też ostatnią wersję Elementarza Mariana Falskiego. Książki ilustrowane przez Grabiańskiego ukazały się w ponad 20 krajach całego świata, w tym w Związku Radzieckim, Jugosławii, Holandii, Japonii, Izraelu i na Węgrzech. Był autorem wielu ilustracji książek o tematyce lotniczej, np. Janusza Meissnera: „Żądło Genowefy”, „L jak Lucy”, „Pierwsze kroki”, „Niebieskie drogi”, Arkadego Fiedlera „Dywizjon 303”, Stanisława Skalskiego „Czarne krzyże nad Polską”.
Mieszkał w Warszawie przy ul. Ciasnej 15.
Nagrody i upamiętnienie
I nagroda w konkursie na plakat „LOT” (1957) Nagroda Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci (1958) Brązowy medal na IBA (Lipsk 1959) Złoty medal na 12 Triennale (Mediolan 1960) II Nagroda Ministerstwa Handlu Republiki Austriackiej za najpiękniejszą książkę (1960) Nagroda „New York Timesa” – Children Section za The Big Book of Animal Stories (1961) Wyróżnienie Ministra Kultury i Sztuki na Wystawie Książki i Ilustracji w XV-lecie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Warszawa 1962)
W 1973 roku Überreuter wręczył Grabiańskiemu „Złotą Biblię” za 4-milionowy sprzedany egzemplarz z jego ilustracjami; otrzymał nagrodę w konkursie PTWK Najpiękniejsze Książki Roku za opracowanie graficzne książek: Rudzia Jadwigi Wernerowej (NK 1959), Kot w butach Hanny Januszewskiej i W szkole i w domu S. Aleksandrzaka i J. Rytlowej (WSiP 1970) oraz wyróżnienie za Wiersze dla Kaji Joanny Kulmowej (Ruch). W 1973 roku wyróżniony przez dzieci Orderu Uśmiechu.
W 2015 imię Janusza Grabiańskiego nadano skwerowi znajdującemu się między ulicami Chmielną i Widok oraz pasażem Stefana Wiecheckiego w Warszawie.
Przypisy
Linki zewnętrzne Galeria ilustracji Enchantment of Fairytales – Janusz Grabiański’s Illustrations. Rovaniemen taidemuseo 9/2018–1/2019.
Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Szamotułach Kategoria:Odznaczeni Orderem Uśmiechu Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy ilustratorzy Kategoria:Polscy malarze współcześni Kategoria:Polscy plakaciści Kategoria:Polscy projektanci znaczków pocztowych Kategoria:Polscy rysownicy Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Zmarli w 1976