thumb|240px|Grób rzeźbiarza Józefa Gardeckiego na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Józef Gardecki (ur. 29 lutego 1880 w Warszawie, zm. w 1952 w Górze Kalwarii) – polski rzeźbiarz tworzący w stylu secesji. Zajmował się też reżyserowaniem teatrów robotniczych pod zaborami.
Życiorys
Syn Józefa i Walerii z Korytkowskich. Od 1892 uczył się w Warszawskiej Szkole Rysunku na Placu Teatralnym. Od końca XIX wieku prowadził w Warszawie amatorski teatr robotniczy. Wystawiano m.in. Dziady i Wesele. Teatr nie posiadał własnej sceny, grywał w prywatnych mieszkaniach, na polanach leśnych czy na plebaniach.
Od 1901 studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. W latach 1907–1909 mieszkał w Paryżu, gdzie uczył się rzeźbiarstwa u samego Rodina. W latach 1910–1926 prowadził w Warszawie pracownię rzeźbiarsko-sztukatorską.
W trakcie rewolucji 1905 roku, z inspiracji Stefana Żeromskiego, Józef Gardecki wraz z grupą koszykarzy wystawił w Nałęczowie nielegalną wówczas sztukę, III część Dziadów. Wśród widzów obecni byli m.in. Bolesław Prus, Ignacy Matuszewski i Mieczysław Biernacki.
17 kwietnia 1906 roku w Warszawie ożenił się z Jadwigą Rudnicką (1879–1964)Józef Gardecki (M.J. Minakowski. Genealogia potomków Sejmu Wielkiego). sejm-wielki.pl [dostęp 2020-05-27]. Po ceremonii ślubnej małżeństwo odwiedziło brata Rudnickiej, więzionego na Pawiaku za działalność rewolucyjną. Gardecki pomagał ruchowi robotniczemu pod zaborami, przemycając z Krakowa do Królestwa Polskiego nielegalne wydawnictwa Polskiej Partii Socjalistycznej. Rozdawał je robotnikom i chłopom; brał udział w agitacji.
Gardecki przyjaźnił się z nauczycielkami oświatowymi Stefanią Sempołowską i Heleną Skłodowską-Szalay oraz filozofem i historykiem filozofii Władysławem Tatarkiewiczem.
Był twórcą fryzu budynku krakowskiego Starego Teatru wykonanego w 1906.
W 1944, podczas powstania warszawskiego, jego mieszkanie i pracownia zostały spalone przez Niemców, z prawie całym dorobkiem artystycznym.
Zmarł w 1952. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 321-1-11/12).
Upamiętnienie Józef Gardecki jest patronem Szkoły Podstawowej nr 225 w Warszawie od 1961 roku. Hol szkoły ozdabia jedna z niewielu ocalałych rzeźb Gardeckiego „Oracz”, symbol pracy i wysiłkuPatron. oficjalna strona Szkoły Podstawowej nr 225 im. Józefa Gardeckiego w Warszawie.
Przypisy
Bibliografia M. Wallis, 1974: Secesja. Wydanie II. Wydawnictwo Arkady, Warszawa. Artyści plastycy okręgu warszawskiego 1945–1970. Słownik biograficzny (przewodniczący rady programowej Andrzej Janota), Warszawa 1972, s. 141–142
Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Polscy rzeźbiarze Kategoria:Urodzeni w 1880 Kategoria:Zmarli w 1952 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie