Istislah (arab. استصلاح) – pojęcie z zakresu prawa muzułmańskiego, fundamentalna zasada szariatu, oznaczające metodę rozstrzygania problemów prawnych poprzez odwołanie się do zasady interesu publicznego (maslaha), stosowaną w sytuacjach, gdy brak jest jednoznacznych wskazówek w podstawowych źródłach religijnych, takich jak Koran czy sunna. Zasada stosowana przez reprezentantów szkoły malikickiej. W opozycji do niej stoi zasada istihsan, przestrzegana w szkole hanafickiej.
Zasada działania Metoda ta polega na ustaleniu rozstrzygnięcia w oparciu o ocenę korzyści, jakie dane rozwiązanie przynosi w pierwszej kolejności ogółowi społeczności muzułmańskiej, następnie wspólnocie lokalnej, a dopiero na końcu jednostce. W praktyce oznacza to dopuszczenie rozumowania pozatekstowego w tych obszarach prawa, które nie zostały szczegółowo uregulowane przez objawienie. Istiṣlāḥ jest szeroko akceptowany przez większość szkół prawa islamskiego, które uznają, że działania przynoszące ogólną korzyść społeczności zazwyczaj sprzyjają także jednostkom.
Jednocześnie jego zastosowanie podlega istotnemu ograniczeniu – nie może prowadzić do wniosków sprzecznych z wyraźnymi nakazami religijnymi.
Koncepcja ta pozostaje ściśle powiązana z ideą maslaha (interesu publicznego) oraz z celami prawa islamskiego, które obejmują ochronę podstawowych wartości, takich jak religia, życie czy własność. Pełni funkcję narzędzia umożliwiającego adaptację norm prawnych do nowych okoliczności społecznych, przy jednoczesnym zachowaniu ich zgodności z zasadami szariatu.
Przypisy
Kategoria:Szariat