Przełęcz Legionów (także Rogodze Wielkie; ukr. перевал Легіонів, perewał Łehioniw) – przełęcz w Karpatach Wschodnich o wysokości 1110 m n.p.m.
Znajduje się ponad wsią Rafajłowa pomiędzy szczytem Taupiszyrka (1503 m n.p.m.) w masywie Sywuli a Połoniną Czarną.
Sąsiednimi przełęczami w głównym grzbiecie Karpat są: na zachodzie Przełęcz Wyszkowska, na wschodzie Przełęcz Jabłonicka.
Od 16 do 21 października 1914 tysiac żołnierzy II Brygady Legionów Polskich i robotników pod kierownictwem Jana Słuszkiewicza zbudowało przez tę przełęcz trasę z Holzschlaghausu do Rafajłowej, pozwalającą na przeprowadzenie głównych sił uderzeniowych. Wkrótce po wybudowaniu trasa została nazwana Drogą Legionów, a przełęcz otrzymała urzędową nazwę Przełęcz Legionów. Na przełęczy znajduje się Krzyż Legionów, a w pobliżu – po zakarpackiej stronie – Cmentarz Legionów.
Na tablicy kamiennej pod krzyżem od polskiej strony widnieje napis: :Młodzieży polska, patrz na ten krzyż! Legjony polskie dźwignęły go wzwyż, Przechodząc góry, lasy i wały Do Ciebie Polsko, i dla twej chwały.
Autorem tych słów był legionista Adam Szania – z zawodu rzeźnikopr. Jędrzej Dydo, Wstań Polsko moja. Antologia poezji i piosenki z okresu I wojny światowej, Krzyż Nowohucki, Kraków, 1981, s.59.
W niektórych źródłach używana jest dla przełęczy także zamiennie nazwa PantyrskaKwestię pierwotnego nazewnictwa przełęczy porusza pozycja współczesnego badacza: Na str. 7 mówi o "... przełęczy Rogodze Wielkie (zwanej mylnie przez Austriaków Przełęczą Pantyrską z uwagi na znajdujący się w odległości około 4km na południe szczyt Pantyr)...". Prawdopodobnie wynika to z błędu na mapach austro-węgierskich, gdzie pobliski wierzchołek Pantyru był opisany jako Pantyr PassMapa WIG z 1921 r. – arkusz 4672 'Brusztura'.
Zobacz też Bitwa pod Rafajłową
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Współczesne zdjęcia spod przełęczy Cmentarze i pomniki IWŚ – Przełęcz Legionów Archiwalne zdjęcia przełęczy w bibliotece Polona
Legionów