Oscar za najlepszą muzykę filmową – amerykańska nagroda filmowa, przyznawana corocznie od 1935 w ramach Nagród Akademii Filmowej (Oscarów) w kategorii najlepsza muzyka filmowa (Best Scoring). Historycznie honorowała muzyków za muzykę filmową w filmie kinowym. Współcześnie (od 2000) funkcjonuje pod nazwą najlepsza muzyka oryginalna (Best Original Score) i honoruje tylko kompozytorów za muzykę skomponowaną i nagraną specjalnie na potrzeby filmu. Oscary są przyznawane corocznie od 1929 przez Amerykańską Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS) w uznaniu za filmy kinowe minionego roku. Uchodzą za najważniejsze i najbardziej prestiżowe wyróżnienie przemysłu filmowego.

Kategoria została utworzona w 7. edycji Oscarów (w 1935) i jest jedną z dwóch poświęconych muzyce filmowej, obok najlepszej piosenki oryginalnej. Początkowo honorowała działy muzyczne wytwórni filmowych, a od 11. edycji (w 1939) honoruje muzyków indywidualnych. W latach 1939–1985 i 1996–1999 była podzielona na dwie kategorie, w zależności od typu wkładu w muzykę (kompozycja muzyki oryginalnej, opracowanie lub adaptacja muzyki skomponowanej wcześniej bądź przygotowanie piosenek) lub gatunku filmowego (filmy dramatyczne, komediowe lub muzyczne). We współcześniej formie, jako jednolita kategoria za muzykę oryginalną, funkcjonowała w latach 1986–1995 i ponownie od 2000.

Najwięcej nominacji (49) otrzymał John Williams, a najwięcej nagród (9) – Alfred Newman.

Zasady przyznawania Zgodnie z regulaminem 99. edycji, kategoria ocenia muzykę filmową pod kątem „skuteczności, kunsztu, twórczej treści i związku z całością dramatyczną, wyłącznie w formie zaprezentowanej w filmie”. Dopuszczone są filmy pełnometrażowe, w których pośród całej muzyki ta napisana i nagrana specjalnie na ich potrzeby stanowi co najmniej 80% w przypadku kontynuacji i filmów franczyzowych lub 35% w pozostałych przypadkach. Nominowanymi mogą być tylko główni kompozytorzy o równorzędnym wkładzie. Jeśli do kategorii zakwalifikowało się w danej edycji mniej niż 10 filmów, to nie jest ona uruchamiana. W przeciwnym wypadku zostaje przyznane pięć nominacji w przypadku co najmniej 26 zakwalifikowanych filmów lub trzy w przypadku 10 do 25 zakwalifikowanych filmów.

Wyłanianie laureata w kategorii odbywa się czteroetapowo. W pierwszym etapie kandydaci zgłaszają swoje propozycje do nominacji, a zarząd sekcji muzyków Akademii wyłania pozycje spełniające warunki regulaminu i kwalifikujące się do potencjalnej nominacji. Warunkiem zgłoszenia jest dostarczenie sfinalizowanego cue sheetu. W drugim i trzecim etapie, w których mogą wziąć udział wszyscy członkowie sekcji muzycznej Akademii, odbywają się głosowania w systemie pojedynczego głosu przechodniego. W drugim etapie głosujący wskazują maksymalnie dwadzieścia pozycji, przyznając im punkty preferencji. Dwadzieścia filmów, które uzyskało najwięcej punktów, trafia na publikowaną przez AMPAS skróconą listę kandydatów do nominacji. W trzecim etapie głosujący wskazują maksymalnie pięć lub trzy pozycje (zgodnie z zaplanowaną w danej edycji liczbą nominacji), przyznając im punkty preferencji. Następnie filmy, które uzyskały najwięcej punktów, otrzymują nominację. W czwartym etapie, w którym mogą wziąć udział wszyscy członkowie Akademii, odbywa się głosowanie w systemie większości względnej – głosujący wskazują jedną z pięciu nominacji. Nagrodę otrzymuje film, który uzyskał najwięcej głosów.

Regulamin precyzuje, że domyślnie w kategorii przyznawana jest tylko jedna nagroda. W przypadku, gdy zwycięski film miał dwóch równorzędnych kompozytorów, mogą zostać wręczone dwie statuetki. Jeśli równorzędnych kompozytorów było więcej niż dwóch, przyznawana jest jedna grupowa nagroda. Tylko w przypadku trzech równorzędnych kompozytorów w „bardzo rzadkich i nadzwyczajnych” sytuacjach, zatwierdzonych przez zarząd sekcji muzyków Akademii, dopuszczone jest wręczenie trzech statuetek.

Historia Kategoria poświęcona muzyce filmowej została utworzona w 7. edycji Oscarów (w 1935). Początkowo honorowała działy muzyczne wytwórni filmowych i ich dyrektorów. W 10. edycji (w 1938) nagrodę wygrał film Ich stu i ona jedna, zawierający tylko istniejącą wcześniej muzykę klasyczną, bez żadnego wymienionego w napisach kompozytora. W konsekwencji w kolejnej edycji AMPAS wydzieliła dwie kategorie: za muzykę oryginalną i za opracowanie istniejących już kompozycji. Ze względu na problemy z oddzieleniem tych dwóch rodzajów, w 14. edycji (w 1942) zmieniła nazwy kategorii, zaznaczając podział na gatunki filmowe. W 19. edycji (w 1947) zostało wprowadzone ograniczenie nominowania maksymalnie pięciu filmów w każdej z nich. Wcześniejszy podział na muzykę oryginalną i opracowanie powrócił w 35. edycji (w 1963). W 41. edycji (w 1969) został zmodyfikowany regulamin, w wyniku z czego w kategorii poświęconej opracowaniu mogli być nominowani nie tylko kierownicy muzyczni, ale także autorzy muzyki. Od 43. edycji (w 1971) był w niej honorowany także wkład w stworzenie piosenek. Wyjątkowo w edycjach 53. i 54. (w 1981 i 1982) kategoria poświęcona opracowaniu nie została utworzona ze względu na niedostateczną liczbę zgłoszonych filmów.

Od 58. edycji (w 1986) kategoria poświęcona opracowaniu muzyki lub piosenek została zlikwidowana, w związku z czym jedyną funkcjonującą była ta za muzykę oryginalną. 1 września 1995 AMPAS ogłosiła podzielenie jej ze względu na gatunki począwszy od 68. edycji (w 1996); jedna kategoria została poświęcona filmom dramatycznym, a druga – komediowym i muzycznym. W interpretacji mediów, decyzja wynikała z faktu, że w sześciu poprzednich edycjach czterokrotnie wygrała muzyka z filmów animowanych Disneya. , członek zarządu sekcji muzycznej Akademii, wyraził opinię, że głosujący członkowie kierowali się piosenkami z tych filmów, a nie muzyką ilustracyjną, a porównywanie w ramach jednej kategorii filmów z piosenkami i filmów dramatycznych nie miało sensu. Z kolei , gubernator sekcji muzycznej Akademii, skrytykował nowo wprowadzony podział jako sztuczny. Ponadto argumentował, że w żadnej innej kategorii nie obowiązuje podział ze względu na gatunki, a muzyka dla filmów dramatycznych i komediowych nie różni się znacząco. Ostatecznie w 1999 AMPAS wprowadziła kolejną zmianę, która weszła w życie od 72. edycji (w 2000). Przywrócona została jednolita kategoria najlepsza muzyka oryginalna, ponadto powstała kategoria najlepszy oryginalny film muzyczny (Best Original Musical). Choć druga z nich jest wymieniona w regulaminie, to ze względu na niedostateczną liczbę zgłoszonych filmów nigdy nie została uruchomiona.

Do 92. edycji (w 2020) film kwalifikował się do nominacji, jeśli większość jego muzyki była oryginalna. 28 kwietnia 2020 AMPAS sprecyzowała, że począwszy od 93. edycji (w 2021) udział muzyki oryginalnej musi być nie mniejszy niż 80% w przypadku kontynuacji i filmów franczyzowych lub 60% dla pozostałych filmów. 30 czerwca 2021 ogłosiła jednak zmniejszenie drugiego progu do 35% od 94. edycji (w 2022).

Spis kategorii muzycznych + Historia kategorii za muzykę filmową Lata Pierwsza kategoria Druga kategoria Polska nazwa Angielska nazwa Polska nazwa Angielska nazwa 1934–1937 Najlepsze opracowanie muzyki Best Scoring colspan=2 1938–1940 Najlepsza muzyka oryginalna Best Original Score Najlepsze opracowanie muzyki Best Scoring 1941 Najlepsza muzyka w filmie dramatycznym Best Music Score of a Dramatic Picture Najlepsze opracowanie muzyki w filmie muzycznym Best Scoring of a Musical Picture 1942–1961 Najlepsza muzyka w filmie dramatycznym lub komediowym Best Music Score of a Dramatic or Comedy Picture 1962–1965 Najlepsza muzyka – głównie oryginalna Best Music Score – Substantially Original Najlepsza muzyka – adaptacja lub opracowanie Best Scoring of Music – Adaptation or Treatment 1966–1967 Najlepsza muzyka oryginalna Best Original Music Score 1968–1969 Najlepsza muzyka oryginalna, nie w musicalu Best Original Score – For a Motion Picture [not a Musical] Najlepsza muzyka w filmie muzycznym, oryginalna lub adaptacja Best Score of a Musical Picture – Original or Adaptation 1970 Najlepsza muzyka oryginalna Best Original Score Najlepsze oryginalne piosenki Best Original Song Score 1971–1972 Najlepsza muzyka oryginalna w filmie dramatycznym Best Original Dramatic Score Najlepsza adaptacja muzyki i oryginalne piosenki Best Scoring: Adaptation and Original Song Score 1973–1974 Najlepsze oryginalne piosenki i adaptacja lub najlepsza adaptacja muzyki Best Scoring: Original Song Score and Adaptation or Scoring: Adaptation 1975 Najlepsza muzyka oryginalna Best Original Score 1976–1977 Najlepsze oryginalne piosenki i ich adaptacja lub najlepsza adaptacja muzyki Best Original Song Score and Its Adaptation or Adaptation Score 1978 Najlepsza muzyka adaptowana Best Adaptation Score 1979–1982 Najlepsze oryginalne piosenki i ich adaptacja lub najlepsza adaptacja muzyki Best Original Song Score and Its Adaptation or Adaptation Score 1983 Najlepsze oryginalne piosenki lub muzyka adaptowana Best Original Song Score or Adaptation Score 1984 Najlepsze oryginalne piosenki Best Original Song Score 1985–1994 colspan=2 1995–1998 Najlepsza muzyka oryginalna w filmie dramatycznym Best Original Dramatic Score Najlepsza muzyka oryginalna w filmie muzycznym lub komediowym Best Original Musical or Comedy Score 1999–obecnie Najlepsza muzyka oryginalna Best Original Score Najlepszy oryginalny film muzyczny Best Original Musical

Laureaci i nominowani

Opracowano na podstawie spisu na stronie internetowej Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej.