Anthony Neil Wedgwood Benn znany jako Tony Benn oraz 2. wicehrabia Stansgate (ur. 3 kwietnia 1925 w Londynie, zm. 14 marca 2014 tamże) – brytyjski polityk, członek Partii Pracy, minister w rządach Harolda Wilsona i Jamesa Callaghana. Przedstawiciel lewego skrzydła partii.
Życiorys Benn był synem Williama Benna, 1. wicehrabiego Stansgate, i Margaret Holmes, córki Daniela Holmesa, liberalnego deputowanego. Wykształcenie odebrał w Westminster School oraz w New College na Uniwersytecie Oksfordzkim, gdzie studiował filozofię, politologię i ekonomię. Podczas studiów został przewodniczącym Oxford Union. Wtedy również, w 1949 roku, poznał swoją przyszłą żonę, Amerykankę Caroline DeCamp. Szybko wzięli ślub. Doczekali się razem czworga dzieci – Stephena, Hilaryego (laburzystowskiego ministra), Melissy (dziennikarki) i Joshui.
W lipcu 1943 roku Benn rozpoczął służbę w Royal Air Force. Służył w Afryce Południowej i Rodezji. Po wojnie pracował w BBC Radio. W 1950 roku został niespodziewanie mianowany laburzystowskim kandydatem na wybory uzupełniające w okręgu Bristol South East. Wybory te wygrał i zasiadł w Izbie Gmin. W latach 1951–1954 był jej najmłodszym członkiem (Baby of the House).
Ojciec Benna został w 1942 roku kreowany wicehrabią Stansgate. Początkowo dziedzicem tytułu był starszy brat Tony’ego, Michael, który jednak zginął podczas II wojny światowej. Młodszy Benn odziedziczył tytuł parowski po śmierci ojca w 1960 r. i zasiadł w Izbie Lordów, tracąc miejsce w Izbie Gmin. Benn nie pogodził się z tym i wystartował w wyborach uzupełniających w 1961 roku. Wybory te ponownie wygrał, ale sąd wyborczy pozbawił go prawa do zasiadania w niższej izbie i za zwycięzcę uznał kandydata konserwatystów, Malcolma St. Claira.
Pomimo porażki Benn nadal działał na rzecz swojego powrotu do Izby Gmin. Konserwatywny rząd Harolda Macmillana przyjął w końcu The Peerage Act 1963, który zezwalał na zrzeczenie się tytułu parowskiego, co uprawniało para do zasiadania w Izbie Gmin. Ustawa została podpisana przez królową 31 lipca 1963 roku tuż przez 18.00. Benn był pierwszym parem, który skorzystał z przepisów tej ustawy i o 18.22 zrezygnował z tytułu wicehrabiego. St. Clair zapowiedział, że będzie respektował wolę wyborców i po rezygnacji Benna zrezygnował z mandatu deputowanego. Benn wygrał wybory uzupełniające 20 sierpnia 1963 roku i ponownie zasiadł w Izbie Gmin.
Po wyborczym zwycięstwie Partii Pracy w 1964 roku Benn objął urząd poczmistrza generalnego. W tym czasie wybudowano Post Office Tower (która została otworzona przez Benna w 1966 roku), utworzono Postal Bus Service oraz wypuszczono pierwsze pamiątkowe znaczki pocztowe, zaprojektowane przez Davida Gentlemana. W 1966 roku został ministrem technologii i na tym stanowisku pozostał do wyborczej porażki laburzystów w 1970 roku. Po powrocie Partii Pracy do władzy w 1974 roku Benn został ministrem przemysłu, ale w 1975 roku został przesunięty do ministerstwa energii.
W 1976 roku ze stanowiska lidera Partii Pracy zrezygnował Harold Wilson. Benn wystartował w wyborach, uzyskując w pierwszej turze 37 głosów. Pozwoliło mu to na przejście do następnej tury, ale Benn zrezygnował z ubiegania się o stanowisko. W dalszych turach popierał Michaela Foota, ale zwycięzcą został ostatecznie James Callaghan, który pozostawił Benna na dotychczasowym stanowisku. Benn utrzymał się na nim do wyborczego zwycięstwa Partii Konserwatywnej w 1979 roku.
thumb|Tony Benn podczas antywojennej demonstracji w Londynie w 2005 roku Jeszcze jako minister Benn zbliżył się do lewego skrzydła Partii Pracy. Na pierwszej powyborczej konferencji Partii Pracy w 1980 roku postulował wystąpienie Wielkiej Brytanii z EWG oraz likwidację Izby Lordów. W 1981 roku wystartował w wyborach na wiceprzewodniczącego partii, ale minimalnie przegrał z dotychczasowym wiceprzewodniczącym Denisem Healeyem. W 1982 roku sprzeciwił się wysłaniu wojsk brytyjskich na Falklandy, postulując rozwiązanie konfliktu na forum ONZ.
W 1983 roku zlikwidowano okręg wyborczy Benna, który zamierzał wystartować w okręgu Bristol South, ale w wewnątrzpartyjnych prawyborach przegrał z dotychczasowym deputowanym Michaelem Cocksem. Po odrzuceniu propozycji startu w okręgu Livingston wystartował w okręgu Bristol East, ale przegrał tam z kandydatem konserwatystów Jonathanem Sayeedem. Benn powrócił do Izby Gmin już w 1984 roku, wygrywając wybory uzupełniające w okręgu Chesterfield.
Benn poparł strajk górników w latach 1984–1985. W 1988 roku ponownie wystartował w wyborach na lidera Partii Pracy, ale ponownie bez powodzenia. Podczas I wojny w Zatoce Perskiej był aktywnym działaczem ruchu antywojennego. Odwiedził Bagdad, gdzie namawiał Saddama Husajna do wypuszczenia jeńców. Był jednym z nielicznych deputowanych, którzy sprzeciwiali się interwencji NATO w Kosowie. W 1991 roku zgłosił projekt Commonwealth of Britain Bill, który zakładał zniesienie monarchii i wprowadzenie republiki oraz napisanie konstytucji. Projekt nigdy nie doczekał się drugiego czytania.
W 2001 roku Benn zrezygnował z miejsca w Izbie Gmin, ale pozostał aktywnym politykiem. W 2003 roku sprzeciwiał się wojnie w Iraku. W lutym 2004 roku został przewodniczącym Koalicji Stop Wojnie. W październiku 2007 roku ogłosił chęć powrotu do Izby Gmin i zaproponował kierownictwu Partii Pracy swoją osobę jako kandydata w okręgu Kensington and Chelsea.
Publikacje Dzienniki The Benn Diaries, 1940-90, Arrow Books Ltd, 2005 Years of Hope: Diaries, Letters and Papers, 1940-62, Arrow Books Ltd, 1995 Out of the Wilderness: Diaries, 1963-67, Arrow Books Ltd, 1988 Office Without Power: Diaries, 1968-72, Arrow Books Ltd, 1989 Against the Tide: Diaries, 1973-77, Arrow Books Ltd, 1990 Conflicts of Interest: Diaries, 1977-80, Arrow Books Ltd, 1991 The End of an Era: Diaries 1980-90, Arrow Books Ltd, 1994 Free at Last!: Diaries, 1991–2001, Arrow Books Ltd, 2003 More Time for Politics: Diaries 2001–2007, Hutchinson, 2007
Pozostałe Levellers and the English Democratic Tradition, Spokesman Books, 1976 Why America Needs Democratic Socialism, Spokesman Books, 1978 Prospects, Amalgamated Union of Engineering Workers, Technical, Administrative and Supervisory Section, 1979 Case for Constitutional Civil Service, Inst. for Workers' Control, 1980 Case for Party Democracy, Inst. for Workers' Control, 1980 Arguments for Socialism, Penguin Books Ltd, 1980 Arguments for Democracy, Jonathan Cape, 1981 European Unity: A New Perspective, Spokesman Books, 1981 Parliament and Power: Agenda for a Free Society, Verso Books, 1982 Common Sense: New Constitution for Britain, Hutchinson, 1993, razem z Andrew Hoodem Free Radical: New Century Essays, Continuum International Publishing Group Ltd, 2004 Dare to Be a Daniel: Then and Now, Arrow Books Ltd, 2005
Bibliografia Tony Benn, Dare to be a Daniel: Then and Now, Hutchinson, 2004 David Powell, Tony Benn: A Political Life, Continuum Books, 2001
Kategoria:Poczmistrze generalni Wielkiej Brytanii Kategoria:Arystokracja brytyjska Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1950–1951 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1951–1955 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1955–1959 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1959–1964 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1964–1966 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1966–1970 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1970–1974 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1974–1974 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1974–1979 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1979–1983 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1983–1987 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1987–1992 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1992–1997 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1997–2001 Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Zmarli w 2014 Kategoria:Ludzie urodzeni w Londynie Kategoria:Politycy Partii Pracy (Wielka Brytania)