mały|Położenie Kartaginy w Afryce Ceterum censeo Carthaginem esse delendam (łac. „A poza tym sądzę, że Kartaginę należy zniszczyć”) – łacińskie wezwanie w republice rzymskiej z ostatnich lat wojen punickich (264–146 r. p.n.e.).

Historia Chociaż Rzymianie odnieśli sukces w czasie dwóch pierwszych wojen punickich, to w czasie rywalizacji z fenickim miastem-państwem Kartaginą (w dzisiejszej Tunezji) o dominację nad północną Afryką ponieśli kilka upokarzających i przynoszących ujmę porażek. Spowodowało to chęć szukania zemsty i odniesienia całkowitego zwycięstwa, które Katon wyrażał zdaniem A poza tym sądzę, że Kartaginę należy zniszczyć. Uważał on, że Rzymianie nigdy nie będą mieli poczucia bezpieczeństwa i wolności, dopóki Kartagina nie zostanie unicestwiona. Diametralnie różne stanowisko prezentował Publiusz Korneliusz Scypion Nazyka KorkulumAppian, Wojny afrykańskie: kartagińskie 69.314, 315..

Chociaż żadne starożytne źródła nie podają dokładnie słów w taki sposób, jak to czyni się dzisiaj, można je wywnioskować z kilku starożytnych tekstów, w których mówca i polityk rzymski Kato Starszy zawsze kończył swoje mowy tym zdaniem, nawet jeśli nie dotyczyły one KartaginyCharles E. Little, "The Authenticity and Form of Cato's Saying 'Carthago Delenda Est,'" Classical Journal 29 (1934), strony. 429-435. Główne starożytne źródła to Plutarch, Żywoty równoległe, Katon Starszy 27; Pliniusz Starszy, Historia naturalna 15.74; Florus 1.31; Aureliusz Wiktor De viris illustribus 47.8. (The evolution of the phrasing towards its modern form has been further considered in Silvia Thürlemann-Rapperswil, "'Ceterum censeo Carthaginem esse delendam,'" Gymnasium 81 (1974).). Wypowiedź przekazano w greckiej formie jedynie u Plutarcha – Δοκεῖ δέ μοι καὶ Καρχηδόνα μὴ εἶναιAppian z Aleksandrii, Historia rzymska, t. I, PAN, Wrocław 1957, przeł. Ludwik Piotrowicz, przyp. 55, s. 162..

Nastawienie na wojnę totalną przeciw Kartaginie przyczyniło się do całkowitego zniszczenia miasta na końcu III wojny punickiej. Teren, który zajmowało miasto, został zaorany, a mieszkańcy zostali sprzedani w niewolę. Historycy debatują nad tym, czy pola zostały również posypane solą, by nic na nich nie wyrosło.

Gramatycznie konieczność jest wyrażona przy pomocy gerundivum (participium futuri passivi) z formą czasownika esse („być”) – składnia coniugatio periphrastica passiva (koniugacja omowna bierna).

Użycie współczesne Fraza jest obecnie stosowana na określenie wojny totalnej i została użyta jako tytuł sztuki Alana Wilkinsa z 2007 na temat III wojny punickiejhttps://web.archive.org/web/20090708161024/http://www.traverse.co.uk/show_detail.php?id=432 Traverse Theatre website.

Parafrazę słów Katona Starszego często stosował poseł do Parlamentu Europejskiego VIII kadencji, Janusz Korwin-Mikke na zakończenie swoich wypowiedzi. Brzmiała ona „A poza tym sądzę, że Unia Europejska powinna zostać zniszczona”.

Zobacz też

Hannibal ante portas Balcerowicz musi odejść

Przypisy

Kategoria:Kartagina Kategoria:Republika rzymska Kategoria:Zwroty łacińskie Kategoria:Cytaty polityczne