Brytyjskie Siły zbrojne () – siły i środki wydzielone przez Wielką Brytanię do zabezpieczenia własnych interesów i prowadzenia walki zbrojnej zarówno na jej terytorium oraz poza nim. Nazywane są także Siłami Zbrojnymi Jego Królewskiej Mości (His Majesty’s Armed Forces), a czasami Siłami Zbrojnymi Korony (Armed Forces of the Crown). Składają się z marynarki wojennej, wojsk lądowych i sił powietrznych. W 2025 liczyły 182 060 żołnierzy (137 100 w służbie czynnej, 31 940 w rezerwie ochotniczej), co czyniło brytyjskie siły zbrojne jednymi z najliczniejszych w Europie. Nominalnym naczelnym wodzem Brytyjskich Sił Zbrojnych jest monarcha, który realizuje swoje kompetencje poprzez Radę Obrony () z ministrem obrony na czele. De facto zwierzchnikiem sił zbrojnych jest premier.

Brytyjskie Siły Zbrojne stacjonują na obszarze Zjednoczonego Królestwa i w terytoriach zamorskich. Mają za zadanie ochronę interesów Wielkiej Brytanii oraz wspieranie procesów pokojowych na świecie. Biorą aktywny udział w działaniach NATO.

Brytyjskie Siły Zbrojne były zaangażowane w operacje w Iraku i Afganistanie. Uczestniczyły również w interwencji w Sierra Leone w 2000. Biorą także udział w misjach pokojowych na Bałkanach i Cyprze. Zamorskie garnizony stacjonują na Wyspie Wniebowstąpienia, w Belize, Brunei, Kanadzie, Diego Garcii, Falklandach, Niemczech, Gibraltarze, Kenii i w niezależnych bazach wojskowych na Cyprze.

Historia mały|Żołnierze podczas bitwy nad Sommą (1916) Historia brytyjskiej wojskowości jest długa. Obecnie przyjmuje się, że jej początki sięgają czasów króla Alfreda Wielkiego, czyli drugiej połowy IX w. Najważniejsze konflikty zbrojne, w których Wielka Brytania brała udział to wojna siedmioletnia, wojny napoleońskie, wojna krymska, I i II wojna światowa. Obecna organizacja wojsk brytyjskich ukształtowała się w 1964, kiedy to powstało nowoczesne ministerstwo obrony (, MoD), które przejęło obowiązki Admiralicji, ministerstwa wojny i ministerstwa lotnictwa.

Sytuacja ekonomiczna i polityczna po zakończeniu II wojny światowej przyczyniła się do zmiany roli Brytyjskich Sił Zbrojnych. Uwidoczniło się to z całą mocą po politycznej porażce w wojnie sueskiej w 1956. Przyjęty w 1957 zakładał zniesienie poboru do wojska i obniżenie liczebności sił zbrojnych z 690 000 do 375 000 w 1962 roku. Doktryną militarną rządu brytyjskiego stała się wówczas doktryna wzajemnie zagwarantowanego zniszczenia. Rozpad brytyjskiego imperium kolonialnego sprawiał, że wojska brytyjskie wycofywały się z kolejnych obszarów.

Po zakończeniu zimnej wojny konserwatywny rząd Johna Majora przygotował , które zakładały zmniejszenie liczebności sił zbrojnych. Doświadczenia z wojny w Zatoce Perskiej doprowadziły do zacieśnienia współpracy między poszczególnymi rodzajami broni, co doprowadziło w 1996 do utworzenia Stałego Połączonego Sztabu (). Zakończenie zimnej wojny sprawiło, że głównym obszarem aktywności Brytyjskich Sił Zbrojnych stały się misje pokojowe przeprowadzane pod egidą NATO lub ONZ.

Aktualne siły Zjednoczone Królestwo posiada jedną z największych i najlepiej wyposażonych armii na świecie. Pod względem wydatków na armię Wielka Brytania zajmuje szóste miejsce na świecie po Stanach Zjednoczonych, Chinach, Rosji, Niemczech i Indiach. Obecna brytyjska doktryna obronna zakłada, że Brytyjskie Siły Zbrojne będą podejmować większe operacje militarne tylko jako część większej koalicji. Ostatnią samodzielną brytyjską operacją wojskową była wojna o Falklandy w 1982.

Królewska Marynarka Wojenna jest ósmą na świecie pod względem tonażu flotą (sierpień 2026). W jej skład wchodzi 66 okrętów w tym 9 okrętów podwodnych i 57 okrętów nawodnych (kwiecień 2025). W październiku 2025 służyło w niej 37 880 żołnierzy. Siły lądowe liczyły 109 060 żołnierzy, a lotnictwo 35 130. Do tych liczb należy dołączyć 29 070 żołnierzy Armii Rezerwowej.

Struktura mały|Szefowie sztabów podczas koronacji Karola III (2023)

Organizacja dowodzenia Jako głowa państwa król Karol III jest nominalnym zwierzchnikiem sił zbrojnych. Faktyczną kontrolę nad siłami zbrojnymi sprawuje premier Wielkiej Brytanii. Na najwyższym szczeblu w hierarchii dowodzenia stoi ministerstwo obrony, które realizuje politykę państwa w odniesieniu do sił zbrojnych. W 2015 zatrudniało 56 860 cywilnych pracowników. Na jego czele stoi minister obrony, któremu podlegają ministrowie stanu ds. sił zbrojnych, zabezpieczenia obrony i spraw weteranów.

Odpowiedzialność za zarządzanie siłami zbrojnymi ponoszą odpowiednie komitety: Rada Obrony (), Komitet Szefów Sztabów (), Rada Zarządu Obrony () oraz trzy niezależne rady. Rada Obrony składa się z najstarszych rangą reprezentantów rodzajów broni oraz ministerstwa. Minister obrony przewodniczy trzem komisjom – Radzie Admiralicji, Radzie Armii i Radzie Lotnictwa.

Profesjonalnym dowódcą armii jest szef Sztabu Obrony (). Może nim być osoba w stopniu admirała, generała lub marszałka lotnictwa. Szef Sztabu Obrony oraz stały podsekretarz stanu w MoD są głównymi doradcami ministra. Każdy rodzaj sił zbrojnych ma swoich własnych profesjonalnych dowódców (pierwszy lord morski, szef Sztabu Generalnego, szef Sztabu Lotnictwa).

Służba morska mały|HMS Queen Elizabeth, superlotniskowiec typu Queen Elizabeth podczas prób morskich (czerwiec 2017) Służba morska () obejmuje marynarkę wojenną () oraz Royal Marines. W październiku 2025 służyło w niej 37 880 żołnierzy

Royal Navy

Marynarka wojenna jest najstarszym rodzajem broni w Brytyjskich Siłach Zbrojnych. Sprawy personelu leżą w kompetencji drugiego lorda morskiegoDowództwo nad Royal Navy sprawuje naczelny dowódca Floty, który jest jednocześnie zwierzchnikiem Royal Marines oraz cywilnej Royal Fleet Auxiliary..

.

Royal Marines

Piechota morska zgrupowana jest w Korpusie Royal Marines, który w 2022 liczył 5 816 żołnierzy. Korpus składa się jednej samodzielnej brygady oraz kilku mniejszych niezależnych oddziałów.

British Army mały|Czołg Challenger 2 należący do pułku podczas ćwiczeń w Estonii (listopad 2020)

Regularne brytyjskie siły lądowe liczyły w październiku 2025 roku 74 270 żołnierzy oraz 25 710 członków Armii Rezerwowej. W jej skład wchodzą dwie dywizje ( i ) oraz osiem brygad. Wojska lądowe posiadały na swoim uzbrojeniu 3 955 wozów bojowych różnych rodzajów (kwiecień 2025).

Składają się z 50 batalionów piechoty zorganizowanych w 17 pułków. Bataliony spełniają różną rolę. Mogą występować jako desant powietrzny, piechota zmechanizowana lub lekka piechota. W wojskach pancernych batalionowi piechoty odpowiada pułk pancerny. W British Army znajduje się 11 takich pułków. Wszystkie one wchodzą w skład . Pozostałymi jednostkami wojsk lądowych są: Królewski Korpus Inżynieryjny, Korpus Powietrzny oraz Królewska Służba Medyczna Armii.

Royal Air Force mały|Myśliwiec wielozadaniowy Eurofighter Typhoon (lipiec 2012)

W skład Królewskich Sił Powietrznych wchodziło w kwietniu 2025 roku 960 samolotów różnych typów. W październiku 2025 służyło w nich 35 130 żołnierzy.

United Kingdom Special Forces W skład brytyjskich sił specjalnych wchodzą: Special Boat Service, Special Reconanaissance Regiment i Special Air Service (22 pułk SAS to zawodowe siły, natomiast 21 i 23 to rezerwa sił specjalnych).

Stan osobowy mały|Ćwiczenia brygady Gurkhów (maj 1996) Service195119751985199319972005/20062025 Ogółem 489 600 338 400 326 200 274 800 210 800 195 900 182 060 Flota 131 000 76 200 70 400 59 400 45 100 39 400 37 880 Siły lądowe 209 700 167 100 162 400 134 600 108 800 107 700 109 060 Lotnictwo 148 900 95 000 93 400 80 900 56 900 48 700 35 130

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Brytyjskie Ministerstwo Obrony (gov.uk) Oficjalna strona Royal Navy (royalnavy.mod.uk) Oficjalna strona Royal Marines (royalnavy.mod.uk) Oficjalna strona British Army (army.mod.uk) Oficjalna strona Royal Air Force (raf.mod.uk)