Jewgienij Lwowicz Szwarc (; ur. w Kazaniu, zm. 15 stycznia 1958 w Leningradzie) – rosyjski dramatopisarz, autor baśni teatralnych i scenariuszy filmowych.
Życiorys Urodził się w rodzinie lekarza i słuchaczki kursów położniczych. Ojciec był ochrzczonym Żydem, matka Rosjanką. W wieku 7 lat został ochrzczony w kościele prawosławnym.
W latach 1913–1916 studiował prawo na Uniwersytecie MoskiewskimG. Przebinda, J. Smaga, Kto jest kim w Rosji po 1917 roku : leksykon, Kraków, 2000, s. 286..
W 1916 roku został wcielony do armii rosyjskiej i skierowany na front zachodni. Po rewolucji bolszewickiej opowiedział się za Białymi. Podczas szturmu na Krasnodar doznał szeregu poważnych obrażeń i ran. W okresie 1919–1921 zajmował się konferansjerską i aktorstwem w Rostowie nad Donem i w Piotrogrodzie. W 1922 roku był sekretarzem Kornieja Czukowskiego. W latach 1923–1924 był dziennikarzem w Zagłębiu Donieckim. Od 1925 do 1931 roku współpracował z Samuiłem Marszakiem w leningradzkim oddziale Państwowego Wydawnictwa Literatury dla Dzieci. Utrzymywał związki z grupą literacką „Bracia Serafiońscy” oraz z oberiutami.
Od 1928 roku napisał około 30 baśni teatralnych z podtekstami politycznymi, w których dobro wprawdzie zwycięża, lecz droga do tego zwycięstwa nie jest łatwa. Sporo publikował w czasopismach dla dzieci „Jeż” (Ёж) i „Czyżyk” (Чиж), których był stałym współpracownikiem od 1925 roku.
W 1934 roku dla leningradzkiego Music-hallu napisał sztukę „Nagi król”. W 1940 roku jego baśń dla dorosłych „Człowiek i jego cień” została zdjęta z afisza od razu po premierze. W 1944 roku napisał swoją najbardziej znaną sztukę Smok, opowiadającą o „zrobaczywieniu dusz ludzkich” w systemie totalitarnym. Po premierze (sztukę reżyserował Nikołaj Akimow) uznano, że to „baśń szkodliwa”G. Przebinda, J. Smaga, Kto jest kim w Rosji po 1917 roku : leksykon, Kraków, 2000, s. 287.. Aż do 1962 roku była zakazana.
W 1962 roku teatr Sowriemiennik wystawił sztukę Nagi król w reżyserii mało znanej jeszcze Margarity Mikaelan, ale ze znakomitą wówczas obsadą aktorską: Jewgienij Jewstigniejew (Król), Igor Kwasza (Pierwszy Minister), Nina Doroszyna (Księżniczka) i Ludmiła Gurczenko (Guwernantka), dzięki czemu w dużej mierze spektakl stał się synonimem odwilży lat sześćdziesiątych XX wieku w ZSRR.
Wiele jego utworów przetłumaczonych zostało na obce języki i do dzisiaj utrzymują się w repertuarze teatralnym.
Pochowany na Cmentarzu Bogosłowskim w PetersburguМогилы знаменитостей. Шварц Евгений Львович (1896-1958).
Realizacje sceniczne W Polsce Realizacje sceniczne w Polsce: Baśń o zmarnowanym czasie, prapremiera polska: 1 czerwca 1963, Teatr Lalek „Pleciuga”, Szczecin , Białostocki Teatr Lalek, Białystok, 19 marca 2017, a wcześniej spektakl z 28 kwietnia 1973 w warszawskim Teatrze Rozmaitości, dla którego libretto opracował Wojciech Młynarski Czerwony Kapturek – również pod nazwą Zając w potrzasku albo Czerwony Kapturek, prapremiera polska: 14 listopada 1948, Teatr Młodego Widza, Wrocław Człowiek i cień, prapremiera polska: 16 października 1956, Teatr Telewizji Klonowi bracia – inne tytuły sztuki w polskich realizacjach: Dwa klony oraz Baśń o zaklętych braciach, prapremiera polska: 9 czerwca 1963, Teatr Ziemi Krakowskiej im. Ludwika Solskiego, Tarnów. W 1989 operę Krzysztofa Meyera według tej sztuki wystawił Teatr Wielki w Poznaniu. Kopciuszek, prapremiera polska: 17 września 1954, Teatr Powszechny w Łodzi Królowa Śniegu – inny tytuł: Śnieżna baśń, prapremiera polska: 3 listopada 1948, Teatr Młodego Widza, Kraków Nagi król, prapremiera polska: 23 lutego 1963, Teatr im. Stefana Jaracza, Olsztyn-Elbląg Najzwyklejszy cud – inny tytuł: Cud nie cud, prapremiera polska: 11 lutego 1961, Teatr Ziemi Łódzkiej, Łódź Smok, prapremiera polska: 7 czerwca 1961, Teatr Ludowy, Kraków-Nowa Huta
W pozostałych krajach Człowiek i cień – w 1974 roku operę na motywach tej sztuki skomponował Fritz Geißler Smok stał się podstawą opery Lanzelot Paula Dessaua (1969)
Wybrane scenariusze filmowe 1934: Obudźcie Lenoczkę 1936: Lenoczka i winogrona 1947: Kopciuszek 1957: Don Kichot 1966: Królowa Śniegu Źródło:
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Baśniopisarze Kategoria:Ludzie urodzeni w Kazaniu Kategoria:Pisarze związani z Kazaniem Kategoria:Pisarze związani z Petersburgiem Kategoria:Pisarze związani z Moskwą Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Bogosłowskim Kategoria:Radzieccy pisarze Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Rosyjscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Rosyjscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1958