Rainis, właśc. Jānis Pliekšāns (ur. 11 września 1865, zm. 12 września 1929) – łotewski pisarz, dramaturg i dziennikarz, tłumacz literatury rosyjskiej, niemieckiej i angielskiej, autor książek dla dzieci. Polityk socjaldemokratyczny, w latach 1926-1928 minister oświaty Łotwy. Wywarł znaczny wpływ na rozwój łotewskiego języka literackiego oraz literatury łotewskiej. Autor słów pieśni patriotycznej Saule, Pērkons, Daugava.
Życiorys Po ukończeniu gimnazjum w Rydze studiował prawo w Petersburgu (1884–1888), następnie pracował w zawodzie adwokata w Wilnie i Mitawie.
Podczas studiów na Uniwersytecie Petersburskim nawiązuje kontakty z kółkiem rewolucyjnych narodników, studiuje prace rewolucyjnych demokratów rosyjskich, bierze aktywny udział w ruchu rewolucyjnym.
Poświęcił się działalności dziennikarskiej: od 1891 do 1895 stał na czele redakcji pisma "Dienas Lapa", po czym znów wyjechał pracować jako adwokat, tym razem do Poniewieża. Wziął udział w wydarzeniach rewolucyjnych na Łotwie w 1905 r., po czym wyemigrował do Szwajcarii.
W niepodległej Łotwie został ministrem oświaty (1926–1928). W 1925 kandydował z ramienia socjaldemokracji w wyborach prezydenckich, jednak przegrał w I turze z Jānisem Čakstem i Kārlisem Ulmanisem.
Tłumaczył na język łotewski dzieła Puszkina, Goethego i Szekspira. Pisywał również dla dzieci, np. "Mušu ķēniņš" (wyd. 1923) czy "Suns un kaķe" (1928).
W 1897 ożenił się z Aspazją.
Dzieła Pusideālists (Półidealista, 1901) Tālas noskaņas zilā vakarā (Dalekie echa liliowego wieczoru, 1903) Lauzstās priedes (Złamane sosny) Kalna kāpejs (Wędrowiec) Uguns un nakts (Ogień i noc, 1904) Vētras sēja (Posiew burzy, 1905) Klusā grāmata (Cicha książka, 1909) Ave, sol! (1910) Tie, kas neaizmirst (Ci, którzy nie zapominają, 1911) Zelta zirgs (Złoty koń, 1911) Indulis un Ārija (Indulis i Aria, 1911) Gals un sākums (Koniec i początek, 1912) Pūt, vējiņi! (Wiej, wietrzyku, 1913) Spēlēju, dancoju (Tańcząc, śpiewając, 1915) Krauklitis (Mały kruk, 1917) Daugava (1919) Jāzeps un viņa brāļi (Józef i jego bracia, 1919; wyd. pol. 1991) Iļja Muromietis (Ilia Muromiec, 1923) Lellīte Lolīte (1924) Putniņš uz zara (1925) Mīla stiprāka par nāvi (1927) Kastaņola (1928) Saulīte slimnīcā (1928) Suns un kaķe (1928)
Przekłady na polski Rainis Jānis, Aforyzmy, oprac. J. Kolbuszewski i S.F. Kolbuszewski, Warszawa 1969 Rainis Jānis, Czas słońca i inne wiersze, wybrali i przełożyli S.F. Kolbuszewski i J. Kolbuszewski, Warszawa 1969 Rainis Jānis, Józef i jego bracia, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław 1991
Odznaczenia
Order Trzech Gwiazd I klasy (1925)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Petersburskiego Uniwersytetu Państwowego Kategoria:Kandydaci na urząd prezydenta Łotwy Kategoria:Łotewscy dziennikarze Kategoria:Łotewscy ministrowie Kategoria:Łotewscy pisarze Kategoria:Łotewscy poeci Kategoria:Łotewscy prawnicy Kategoria:Łotewscy tłumacze Kategoria:Odznaczeni Orderem Trzech Gwiazd Kategoria:Pisarze związani z Petersburgiem Kategoria:Pisarze związani z Rygą Kategoria:Pisarze związani z Wilnem Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rainisa Kategoria:Politycy Łotewskiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Kategoria:Urodzeni w 1865 Kategoria:Zmarli w 1929 Kategoria:Uczestnicy rewolucji na Łotwie (1905–1907)