mały|Struve na litograficznej kopii fotografii z 1864 roku Friedrich Georg Wilhelm Struve (ros. Василий Яковлевич Струве, trb. Wasilij Jakowlewicz Struwe) (ur. 15 kwietnia 1793 w Altonie, zm. ) – rosyjski astronom niemieckiego pochodzenia.
Życie i twórczość Urodził się w Księstwie Holsztynu, będącym wówczas w unii z Danią. Jego ojciec, nauczyciel matematyki, chcąc uchronić syna przed wcieleniem do wojska przez okupujące księstwo oddziały napoleońskie, wysłał go w 1808 roku do Dorpatu w Imperium Rosyjskim, gdzie jego brat był wykładowcą na uczelni.
W 1808 roku rozpoczął studia filologiczne w Dorpacie (obecnie Uniwersytet w Tartu). W 1811 rozpoczął studia astronomiczne. Od 1816 prowadził triangulację w Liwonii. W latach 1813–1839 był profesorem na tym uniwersytecie oraz dyrektorem uniwersyteckiego obserwatorium (1817). Po rozstaniu z uniwersytetem, gdzie zastąpił go Johann Heinrich von Mädler, w 1835 na prośbę rosyjskiego cesarza Mikołaja I wyjechał do Pułkowa koło Petersburga by nadzorować tam budowę obserwatorium i prowadzić je w latach 1839–1862. W nim dokonał w 1838 jednego z pierwszych pomiarów paralaksy Wegi, a w 1839 roku został dyrektorem tegoż obserwatorium.
Był także inicjatorem prowadzonych w latach 1822–1828 pomiarów południka ziemskiego, znanych jako Południk Struvego. W 1831 opublikował pracę o triangulacji nadbałtyckich prowincji Imperium Rosyjskiego ().
W 1824 po zmontowaniu w Dorpacie dużego refraktora o średnicy 24 cmW tamtych czasach jeden z najlepszych istniejących teleskopów., rozpoczął obserwację gwiazd. W swoim przeglądzie objął 120 tys. obiektów i zmierzył 3112 gwiazd podwójnych, z czego ok. 75% było wcześniej nieznanych.
Czynny w dziedzinie astronomii gwiazd stałych, wydał w 1827 spis 3112 nowych gwiazd podwójnych ().
Odkrył 2343 gwiazdy. W 1837 roku ukazała się następna praca: Mikrometryczne pomiary gwiazd podwójnych (), zawierająca rezultaty 13-letnich obserwacji położeń gwiazd w 2640 parach. Jest ona obecnie jednym z klasycznych katalogów astronomii gwiazd podwójnych.
Pozostawił wiele prac z obserwacji Słońca i położeń gwiazd oraz wyprowadzenia ich stałych astronomicznych.
W 1843 roku przyjął razem z synem rosyjskie obywatelstwo. Astronomami byli też inni członkowie rodziny Struve: jego syn Otto Wilhelm von Struve, wnuk Hermann von Struve oraz prawnuk Otto Struve.
Wyróżnienia W 1826 roku został uhonorowany Złotym Medalem Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego. W 1851 został nagrodzony pruskim orderem Pour le Mérite.
1827 – członek zagraniczny Royal Society, 1832 – członek zwyczajny Rosyjskiej Akademia Nauk, 1833 – członek Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk, 1833 – członek korespondent Francuskiej Akademii Nauk, 1835 – członek Bawarskiej Akademii Nauk, 1853 – członek Amerykańskiego Towarzystwa Filozoficznego, 1858 – członek Leopoldiny 1858 – członek Akademii Nauk w Getyndze,
Upamiętnia go nazwany jego imieniem szczyt we wschodniej Antarktydzie, Pik Wasilija Struve. Dynastia astronomów rodziny Struve została upamiętniona nazwą planetoidy (768) Struveana oraz kraterem księżycowym Struve.
Zobacz też południk Struvego
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Dorpackiego Kategoria:Członkowie Akademii Nauk w Getyndze Kategoria:Członkowie Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk Kategoria:Członkowie Bawarskiej Akademii Nauk Kategoria:Członkowie Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk Kategoria:Członkowie Leopoldiny Kategoria:Członkowie Rosyjskiej Akademii Nauk Kategoria:Członkowie Royal Society Kategoria:Laureaci Złotego Medalu Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego Kategoria:Odznaczeni cywilnym Orderem Pour le Mérite Kategoria:Laureaci Royal Medal Kategoria:Nauczyciele akademiccy Cesarskiego Uniwersytetu Dorpackiego Kategoria:Rosyjscy astronomowie XIX wieku Kategoria:Rosyjscy geodeci Kategoria:Rosjanie pochodzenia niemieckiego Kategoria:Urodzeni w 1793 Kategoria:Zmarli w 1864