Stanisław Ehrlich (ur. 27 października 1907 w Przemyślu, zm. 2 października 1997 w Warszawie) – polski prawnik, profesor nauk prawnych, nauczyciel akademicki, teoretyk państwa i prawa, profesor zwyczajny Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.
Życiorys mały|upright|Grób Ehrlicha na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (2016) Pochodził z żydowskiej, spolonizowanej rodziny o poglądach lewicowychPiotr Semka, „Od Żoliborza do stoczni”, [w:] Rzeczpospolita, dodatek „Plus Minus”, s. 22.. Był synem adwokata Salomona Ehrlicha (1865–1919) i Klary z domu Ehrlich (1869–1942). Jego dziadek był właścicielem Domu Bankowego Jakub Ehrlich przy pl. Na Bramie w Przemyślu i uczestnikiem pierwszego zjazdu syjonistów w Bazylei. Początkowe nauki pobierał w domu. W roku szkolnym 1916/1917 został zapisany do Szkoły Ludowej Czteroklasowej, w której ukończył klasę IVZenon Andrzejewski, Rodem przemyślanin, umysłem świata obywatel Pogranicze 1997, nr 7, s. 10 [dostęp 2024-02-13].. Przez następne osiem lat uczęszczał do Państwowego Gimnazjum II im. prof. K. Morawskiego, w którym w 1925 zdał maturę. W 1925 rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, które w latach 1926–1929 kontynuował na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Równolegle studiował w Wyższej Szkole Nauk Politycznych, którą ukończył w 1929. W 1930 uzyskał stopień naukowy doktora prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim na podstawie rozprawy Stanowisko prawne cudzoziemców we Francji. Przed wojną pracował w Prokuratorii Generalnej.
Po wybuchu II wojny światowej schronił się przed Niemcami w okupowanym przez ZSRR Lwowie. Od czerwca 1940 do czerwca 1941 docent prawa cywilnego Państwowego Uniwersytetu Lwowskiego im. Iwana Franki we LwowieAdam Redzik Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939–1945.. W latach 1943–1945 brał udział w działaniach bojowych jako oficer 3 Brygady Artylerii Haubic. Osiągnął stopień majora. W 1944 należał do korpusu oficerów polityczno-wychowawczych 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza KościuszkiAndrzej Paczkowski, Trzy twarze Józefa Światły. Przyczynek do dziejów komunizmu w Polsce, Warszawa 2009, s. 65.. Był zastępcą dowódcy brygady do spraw politycznych.
Bezpośrednio po wojnie pracownik Uniwersytetu Łódzkiego, a następnie, od 1948, pracownik naukowo-dydaktyczny Uniwersytetu Warszawskiego. Stał na czele Komitetu Uczelnianego PZPR na Uniwersytecie Warszawskim w 1950 rokuBłażej Brzostek, Życie społeczne Uniwersytetu 1945–1989, [w:] Dzieje Uniwersytetu Warszawskiego po 1945. Warszawa 2016, s. 83.. Profesor nadzwyczajny UW od 1951 r., profesor zwyczajny od 1958 r. Kierował Katedrą Teorii Państwa i Prawa oraz istniejącą przez pewien czas Katedrą Prawa Radzieckiego. Był założycielem i wieloletnim redaktorem naczelnym miesięcznika „Państwo i Prawo”.
Początkowo marksista, stopniowo odchodził od dogmatycznego podejścia do nauki prawa. Był zwolennikiem interdyscyplinarności w badaniach zjawisk społecznych. Od lat sześćdziesiątych koncentrował się na badaniach pluralizmuAdam Bosiacki, „Stanisław Ehrlich”, [w:] Profesorowie Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego 1808-2008, praca zbiorowa pod red. Grażyny Bałtruszajtys, Warszawa 2008, s. 223–224..
Na przełomie lat 60. i 70. prowadził na Wydziale Prawa UW seminarium doktoranckie, w którym uczestniczyli m.in. Jarosław Kaczyński, Piotr Winczorek, Wojciech Sadurski, Maciej Łętowski, Marek Ostrowski i Bogusław Wołoszański. Wypromował wielu doktorów, w tym Jarosława KaczyńskiegoMarek Henzler Doktorat premiera Kaczyńskiego; Polityka, 25 czerwca 2007..
23 sierpnia 1980 roku dołączył do apelu 64 uczonych, pisarzy i publicystów do władz komunistycznych o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikamiApel (dokument KSS KOR, Archiwum Opozycji IV/04.05.43 [b.n.s.])..
Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A3 tuje-3-9).
Wybrane publikacje Zagadnienia praworządności (1945) Ustrój Związku Radzieckiego, t. I–II, Warszawa 1954–1956, Praworządność – Sejm (1956) „Grupy nacisku” w społecznej strukturze kapitalizmu (1962) Studia z teorii prawa (red., 1966) Władza i interesy: studium struktury politycznej kapitalizmu (1967) Wstęp do nauki o państwie i prawie (1970) Oblicza pluralizmów (1980) O polityczno-prawnych uwarunkowaniach procesów społeczno-gospodarczych (1980) Dynamika norm. Podstawowe zagadnienia wiążących wzorców zachowania (1994) Norma, grupa, organizacja (1997)
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (20 grudnia 1946) „za bohaterskie czyny i dzielne zachowanie się w walce z niemieckim najeźdźcą oraz za gorliwą pracę i sumienne wypełnianie obowiązków służbowych”. Złoty Krzyż Zasługi (28 września 1954) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy naukowej i dydaktycznej”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/201 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci II Liceum Ogólnokształcącego im. Kazimierza Morawskiego w Przemyślu Kategoria:Absolwenci uczelni w Krakowie Kategoria:Polscy teoretycy prawa Kategoria:Polscy marksiści Kategoria:Urzędnicy Prokuratorii Generalnej (II Rzeczpospolita) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu im. Iwana Franki we Lwowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Żołnierze ludowego Wojska Polskiego – uczestnicy walk na froncie wschodnim Kategoria:Oficerowie polityczni ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Pierwsi sekretarze Komitetu Uczelnianego PZPR na Uniwersytecie Warszawskim Kategoria:Wspierający Apel 64 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Ludzie urodzeni w Przemyślu Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 1997