Adam Johann Ritter von Krusenstern (znany też pod rosyjskim imieniem Iwan Fiodorowicz Kruzensztern, , ur. w Hagudi (niem. Haggud) k. Rapli w Estonii na obszarze ówczesnego Imperium Rosyjskiego, zm. w Kiltsi – przedstawiciel szlacheckiej rodziny Niemców bałtyckich, rosyjski admirał i podróżnik, dowódca pierwszej rosyjskiej wyprawy dookoła Ziemi w latach 1803–1806, badacz oceanów i etnografii ludów wysp oceanicznych, współzałożyciel Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego (1845).
Życiorys Absolwent Akademii Morskiej w Kronsztadzie, uczestnik wojny ze Szwecją (1780–1790). Jako oficer floty brytyjskiej w latach 1793–1799 odbył podróże do Ameryki, Chin i Indii. W 1803 roku stanął na czele pierwszej rosyjskiej wyprawy dookoła świata zorganizowanej z inicjatywy cara Aleksandra I i hrabiego Mikołaja Rumiancewa. Celem wyprawy było nawiązanie kontaktów polityczno-handlowych z Chinami i Japonią oraz zbadanie wybrzeży Alaski. W ekspedycji wzięły udział dwa zakupione w Anglii żaglowce „Nadieżda” i „Newa”, które wypłynęły z Kronsztadu 26 lipca 1803. Trasa ekspedycji wiodła przez Atlantyk wokół przylądka Horn, następnie przez Pacyfik na Polinezję, Hawaje, po Wyspy Japońskie, stamtąd na Sachalin i Kamczatkę, a potem wokół Afryki do Rosji. Bywa uznawany za pierwszego rosyjskiego żeglarza, który opłynął Ziemię, jednak zakończył swój rejs na „Nadieżdzie” 7 sierpnia 1806, podczas gdy Jurij Lisianski na „Newie” zawinął do portu kilka dni przed nim – 24 lipca 1806.
Po zakończeniu wyprawy (1806 r.) Johann Krusenstern został mianowany admirałem oraz honorowym członkiem Akademii Nauk w Petersburgu. W latach 1810–1814 spisał i opublikował relacje z podróży wokół Ziemi. W latach 1815–1818 i 1823–1826 wraz z Ottonem von Kotzebue i ponownie opłynął świat, prowadząc badania na Alasce i Pacyfiku.
Po powrocie osiadł w majątku Kiltsi, gdzie powstał „Atlas Mórz Południowych” – kartograficzny efekt badań Oceanu Spokojnego. W latach 1827–1842 komendant Akademii Morskiej w Kronsztadzie. Pochowany w luterańskiej katedrze Najświętszej Marii Panny w Tallinnie.
Imieniem Johanna Krusensterna nazwano m.in. jedną z cieśnin między Wyspami Kurylskimi, Małą Diomedę na Wyspach Diomedesa, jeden z kraterów księżycowych: Krusenstern (krater księżycowy), a także rosyjski żaglowiec (bark) STS Kruzensztern. W Petersburgu, na Nabrzeżu Lejtnanta Szmidta, znajduje się jego pomnikred. B. Piotrowski, O. Czekanowa i in., Sankt-Pietierburg. Pietrograd. Leningrad. Encikłopiediczeskij sprawocznik, Naucznoje Izdatiel'stwo Bol'szaja Rossijskaja Encikłopiedija, , s. 317..
Zobacz też Fabian Bellingshausen
Przypisy
Linki zewnętrzne Estońskie dwory szlacheckie: Hagudi Manor (Haggud in Kirchspiel Rappel) Kiltsi Manor (Schloß Aß in Kirchspiel Klein-St. Marien) Bogdan Gancarz, Człowiek służby, „Gość Krakowski” – artykuł o kapitanie AK Jerzym Kusensternie i o jego przodku Adamie Johannie
Kategoria:Niemcy bałtyccy Kategoria:Rosyjscy podróżnicy i odkrywcy Kategoria:Admirałowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Osoby upamiętnione nazwami kraterów na Księżycu Kategoria:Osoby upamiętnione nazwami obiektów fizjograficznych na Ziemi Kategoria:Urodzeni w 1770 Kategoria:Zmarli w 1846