Dobiesław Oleśnicki (Dobiesław z Oleśnicy i Sienna, Dobko z Oleśnicy) herbu Dębno (zm. 1440) – kasztelan wojnicki (1411-1433), lubelski (1433), sandomierski (1435), starosta krakowski (1438), podczaszy krakowski (1438-1439), wojewoda sandomierski (1438-1440) uczestnik bitwy pod Grunwaldem i dowódca oblężenia Malborka, budowniczy nowego zamku w Rymanowie, fundator kościołów. Protoplasta rodu Sienieńskich.
Życiorys Był bratem Jaśka Oleśnickiego i rycerzem króla JagiełłyMaurycy Dzieduszycki porównuje życie Dobiesława Oleśnickiego do życia bohaterów Ariosta. Zob. M. Dzieduszycki, Zbigniew Oleśnicki, Kraków 1853.. W roku 1404 Dobiesław towarzyszył Jagielle w zjeździe z wielkim mistrzem krzyżackim Konradem von Jungingenem. W turnieju zorganizowanym przez wielkiego mistrza na cześć króla konkurowali ze sobą rycerze z orszaku Jagiełły z Krzyżakami i przedniejszymi rycerzami zachodnich państw. Dobiesław na wezwanie króla dosiadł konia ostatni. Zadziwił wszystkich nie tylko rynsztunkiem i dworskimi obyczajami, ale też siłą, wytrzymałością i kunsztem rycerskim, które nie miały sobie równych. Dobiesław kolejno zrzucił z siodeł wszystkich wcześniejszych zwycięzców pojedynków. Konrad von Jungingen stawiał przeciwko niemu kolejnych rycerzy, którzy w potyczce z Dobiesławem kolejno spadali z koni. Walki w pełnym rynsztunku i przy blasku pochodni przeciągnięto do trzeciej w nocy, mimo to nie znalazł się nikt spośród elity europejskiego rycerstwa, kto powaliłby DobiesławaTeresa Romańska-Faściszewska, Oleśnica. Wydawnictwo ALLELUJA, Kraków 2007, . Rozdział: "Wiek szesnasty w Oleśnicko-Zborowskich losach", s. 56, 57..
Wśród 50 polskich chorągwi w bitwie pod Grunwaldem, Długosz jako 38. wymienia chorągiew oleśnickąH.Samsonowicz: Polska Jana Długosza, Warszawa 1984, s.223 z białym krzyżem na czerwonym polu. Wystawił ją, jak na średniowiecznego, możnego rycerza przystało, własnym sumptem i dowodził nią w bitwie Dobiesław z Oleśnicy. W bitwie towarzyszył mu syn Piotr, łowczy sandomierski.
Dobiesław z Oleśnicy był drugim obok Jana Kobylańskiego herbu Grzymała, rycerzem, który wtargnął do oblężonego Malborka i jak pisze Jan Długosz, "pewno zdobyliby miasto, gdyby pomogło wojsko"H. Samsonowicz: Polska Jana Długosza, Warszawa 1984, s.249.
Był sygnatariuszem aktu unii horodelskiej zawartej w 1413Statuta, Prawa Y Constitucie Koronne Łacinskie Y Polskie z Statutow Łaskiego Y Herborta Y Z Constituciy Koronnych Zebrane, Kraków 1600, s. 749.. W 1413 roku poślubił Katarzynę, córką podskarbiego koronnego Dymitra z Goraja. Był obecny przy wystawieniu przez Władysława II Jagiełłę przywileju czerwińskiego w 1422 rokuJus polonicum, codicibus veteribus manuscriptis et editionibus quibusque collatis / edidit Joannes Vincentius Bandtkie, Warszawa 1831, s. 223.. Był sygnatariuszem pokoju mełneńskiego 1422 rokuMaciej Dogiel, Codex Diplomaticus Regni Poloniae Et Magni Ducatus Litvaniae : In Quo Pacta, Foedera, Tractatus Pacis, Mutuae Amicitiae, Subsidiorum, Induciarum, Commerciorum Nec Non Conventiones [...] Aliaque Omnis Generis Publico Nomine Actorum, Et Gestorum Monumenta. T. 4, In Quo Totius Prussiae Res Continentur, Wilno 1764, s. 114.. Był obecny przy wystawieniu przez Władysława II Jagiełłę przywileju jedlneńskiego w 1430Franciszek Piekosiński, Wiece, sejmiki, sejmy i przywileje ziemskie w Polsce wieków średnich, Kraków 1900, s. 43..
3 lipca 1431, w czasie wyprawy łuckiej wysłał listy wypowiednie wielkiemu księciu litewskiemu Świdrygielle z obozu wojskowego w Bystrzycy na ziemi lubelskiejDariusz Wróbel, Przyczynek prozopograficzny do dziejów tzw. wyprawy łuckiej w 1431 roku, w: Res Historica, nr 41, 2016, s. 244.. 31 grudnia 1435 podpisał akt pokoju w Brześciu KujawskimCodex diplomaticus Regni Poloniae et Magni Ducatus Lituaniae, wydał Maciej Dodgiel, t. 4, Wilno 1764, s. 133..
Dobiesław Oleśnicki zmarł w 1440 roku. Został pochowany najprawdopodobniej w gotyckiej krypcie w prezbiterium kościoła w Siennie. W klasztorze na Świętym Krzyżu umieszczono jego epitafium.
Główną rezydencją Dobiesława Oleśnickiego było Sienno w ówczesnym województwie sandomierskim, gdzie znajdował się zamek Oleśnickich. W 1431 roku w Siennie Dobiesław ufundował murowany kościół pw. św. Zygmunta, który ukończono w 1442 roku. Na tablicy erekcyjnej tego kościoła znajduje się jedyny znany portret Dobiesława oraz jego żony Katarzyny. Dzięki małżeństwu z Katarzyną z Goraja, został właścicielem Rymanowa. Wraz z rodziną często przebywał w tym mieście. W 1441 roku po śmierci Dobiesława właścicielką zamku w Rymanowie stała się wdowa. Kolejnymi właścicielami miasta byli syn Oleśnickiego Andrzej Sienieński (zm. 1494) i wnuk Wiktoryn.
Dobiesław Oleśnicki wraz z bratem Jaśkiem i bratankami Zbigniewem (późniejszym kardynałem) i Janem Głowaczem, uczynili z Oleśnickich jeden z najpotężniejszych późnośredniowiecznych rodów polskich.
Rodzina Katarzyna Gorajska lub Sienieńska - żona, Dymitr z Sienna - syn, Mikołaj z Sienna - syn. Jan z Sienna - syn, Jakub z Sienna - syn, biskup włocławski, arcybiskup gnieźnieński. Paweł z Sienna - syn, Andrzej Sienieński (zm. 1494) - syn, Dorota Oleśnicka z Sienna - córka, wychowawczyni córek króla Kazimierza Jagiellończyka Zygmunt - syn (zmarł młodo), Wiktor - syn (zmarł młodo), Zbigniew - syn (zmarł młodo), Marcin - syn (zmarł młodo), Maciej - syn (zmarł młodo), (PSB) Jan Oleśnicki (zm. 1413) – brat, starosta wileński, sędzia krakowski, Dobiesław Kurozwęcki - dziadek, Jan Koniecpolski - zięć, Jan Sienieński - wnuk, Wiktoryn Sienieński (ok. 1463- 31 marca 1530) - wnuk, kasztelan małogoski Jan Sienieński - wnuk.
Przypisy
Bibliografia
Ci wielcy Polacy to nasza rodzina – Dobiesław Oleśnicki
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kasztelanowie wojniccy (Zjednoczone Królestwo Polskie) Kategoria:Kasztelanowie lubelscy (Zjednoczone Królestwo Polskie) Kategoria:Kasztelanowie sandomierscy (Zjednoczone Królestwo Polskie) Dobiesław Oleśnicki Kategoria:Polscy rycerze Kategoria:Wojewodowie sandomierscy (Zjednoczone Królestwo Polskie) Kategoria:Starostowie krakowscy (Zjednoczone Królestwo Polskie) Kategoria:Sygnatariusze listów wypowiednich do Świdrygiełły 1431 Kategoria:Sygnatariusze pokoju brzeskiego 1435 Kategoria:Sygnatariusze pokoju mełneńskiego 1422 Kategoria:Sygnatariusze unii horodelskiej 1413 Kategoria:Szlachta Korony Królestwa Polskiego Kategoria:Świadkowie przywileju czerwińskiego 1422 Kategoria:Świadkowie przywileju jedlneńskiego 1430 Kategoria:Podczaszowie krakowscy (Zjednoczone Królestwo Polskie) Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Grunwaldem 1410 (strona polska) Kategoria:Urodzeni w XIV wieku Kategoria:Zmarli w 1440 Kategoria:Adoptujący w Horodle