Gubernia kaliska (ros. Калишская губерния) – gubernia Królestwa Polskiego ze stolicą w Kaliszu, istniejąca w latach 1837–1844 i 1867–1915; była najdalej na zachód położoną gubernią Królestwa Polskiego, jej zachodnią granicę stanowiła granica polsko-pruska.
Została utworzona 23 lutego 1837 w miejsce województwa kaliskiego. W 1882 dzieliła się na 8 powiatów: kaliski, kolski, koniński, łęczycki, sieradzki, słupecki, turecki, wieluński, a one – na 142 gminy. W guberni znajdowało się 13 miast, 37 osad miejskich, 2041 wsi, 1672 folwarków i 1116 kolonii.
W latach 1867–1885 wicegubernatorem był Pawieł Rybnikow, a w latach 1883–1902 gubernatorem był Michaił Daragan, w czasie rządów którego nastąpił przyspieszony rozwój Kalisza.
Po zburzeniu Kalisza (1914) i odrodzeniu Rzeczypospolitej Polskiej (1918) jej obszar włączono do województwa łódzkiego ze stolicą w Łodzi, utworzonego w 1919.
Podział administracyjny Powiaty
+Powiaty guberni kaliskiej powiat siedziba inne miejscowościGubernia kaliska (od 1867; tzw. druga gubernia kaliska) kaliski 20px Kalisz Błaszki • Chocz • Iwanowice • Koźminek • Opatówek • Staw • Stawiszyn kolski 20px Koło Babiak • Brdów • Brudzew • Dąbie • Grzegorzew • Izbica • Kłodawa • Sompolno koniński 20px Konin Golina • Rychwał • Ślesin • Tuliszków • Władysławów łęczycki 20px Łęczyca Grabów • Ozorków • Piątek • Poddębice sieradzki 20px Sieradz Burzenin • Szadek • Warta • Zduńska Wola • Złoczew słupecki 20px Słupca Lądek • Kazimierz • Kleczew • Pyzdry • Skulsk • Wilczyn • Zagórów turecki 20px Turek Dobra • Uniejów wieluński 20px Wieluń Bolesławiec • Działoszyn • Lututów • Praszka • Osjaków • Wieruszów
Gminy wiejskie +Wykaz gmin guberni kaliskiej wg stanu z 1867 rokuАлфавитный список сельских гмин Царства Польского : [2-е изд.] / сост. в канцелярии Учредит. Ком. – Варшава : Тип. Варш. жандарм. округа, 1867. – IX, 94 с.Lp.GminaLiczba wsiLiczba dymówLiczba duszPowiatNazwa rosyjskaNazwa polska47БлашкиBłaszki272742694kaliski88Брудзевъ-КалишскійBrudzew Kaliski242461963kaliski235Годзѣше-ВелькеGodziesze Wielkie214122972kaliski380ЖидовъŻydów173462582kaliski416ЗборовъZborów162412813kaliski419ЗбѣрскъZbiersk213212999kaliski439ИвановицеIwanowice373533218kaliski449КалииоваKalinowa403483262kaliski450КалишъKalisz94003593kaliski458КаменьKamień232782229kaliski516КозьминекъKoźminek192702497kaliski550КостелецъKościelec122562143kaliski693МархвачъMarchwacz243442945kaliski804ОлесецъOlesiec143193297kaliski818ОпатувекъOpatówek204153090kaliski832Островъ-КалишскійOstrów Kaliski173632820kaliski850ПаменщшъPamięcin193692882kaliski1196ТынецъTyniec184153445kaliski1242ЦековъCeków163592796kaliski87БрудзевъBrudzew293303230kolski94Будзиславъ-КольскійBudzisław Kolski354753624kolski308ДжевцыDrzewce413923833kolski397ЗагродницаZagrodnica495935272kolski467КаршевъKarszew192112205kolski487КлодаваKłodawa332912783kolski517КозьминъKoźmin205183436kolski548КостелецъKościelec206015109kolski602КшикосыKrzykosy132422942kolski672ЛюботыньLubotyń494674623kolski674ЛюбстовъLubstów434364581kolski868ПетрковицеPiotrkowice263162415kolski1217ХелмнаChełmno484844047kolski1272ЧоловоCzołowo305635462kolski38БжезноBrzeźno313983494koniński202ВысокеWysokie224113172koniński240ГодинаGolina314464502koniński261ГославицеGosławice424945814koniński348ДомброшинъDąbroszyn345335490koniński558КрамскъKramsk244382960koniński866ПеруновъPiorunów355303735koniński976РжговъRzgów394494799koniński1011РуссоцицеRussocice193342659koniński1080СлавошевекъSławoszewek414193828koniński1115Старе-МястоStare Miasto235104950koniński1182ТулкшковъTuliszków333674292koniński8БалджиховъBałdrzychów294984042łęczycki77БоркиBorki202962803łęczycki81БочкиBoczki182903323łęczycki158ВитоніяWitonia293003276łęczycki264ГостковъGostków344053710łęczycki271ГрабовъGrabów383543417łęczycki295ДаликовъDalików423634095łęczycki580КтерыKtery153223226łęczycki684МазевъMazew283713017łęczycki893ПокршивницаPokrzywnica182813464łęczycki987РогузьноRogóźno202792565łęczycki1098СобуткаSobótka202892503łęczycki1131СтжеблевъStrzeblew324863407łęczycki1168ТкачевъTkaczew173082797łęczycki1174ТополяTopola314664143łęczycki1184ТумъTum204583504łęczycki1229ХоцишевъChociszew233422701łęczycki21БарчевъBarczew162712446sieradzki37БжезноBrzeźno323963803sieradzki59БогумиловъBogumiłów194393586sieradzki142ВершхиWierzchy824294346sieradzki182ВойславицеWojsławice153363119sieradzki191ВрублевъWróblew353273607sieradzki237ГодыницеGodynice473902993sieradzki283ГрущицеGruszczyce473733466sieradzki316ДзѣржонзнаDzierzązna222752480sieradzki399ЗадзимъZadzim413473555sieradzki422Здунска-ВоляZduńska Wola275794625sieradzki433ЗлочевъZłoczew314203891sieradzki480КлёновоKlonowa465254236sieradzki571КрикоцицеKrokocice423293202sieradzki699МаячевицеMajaczewice293563616sieradzki708МенкаMęka144273368sieradzki1215ХарлупяCharłupia483433005sieradzki1277ШадекъSzadek363022759sieradzki95Будзиславъ-КостельныйBudzisław Kościelny313712882słupecki153ВильчогураWilczogóra343102840słupecki278ГродзецъGrodziec246485864słupecki323ДлускъDłusk274063604słupecki728МлодоевоMłodojewo234293072słupecki829Островите-КапитульноеOstrowite Kapitulne293733036słupecki928ПшіймаPrzyjma474594812słupecki1075Скульская-ВесьSkulska Wieś303352864słupecki1176ТромбчинъTrąbczyn303413682słupecki1245ЦіонженьCiążeń225644390słupecki1283ШимановицеSzymanowice223232935słupecki1302ЭмиліенгеймъEmilienheim174424775słupecki19БартоховъBartochów203113208turecki32БернацицеBiernacice152341841turecki173Воля-СвинецкаяWola Świniecka212272137turecki205ВыхертовъWichertów244063358turecki220ГжибкиGrzybki212912616turecki266ГощановъGoszczanów192722692turecki427ЗельгощъZelgoszcz292812629turecki498Ковале-ПанскеKowale Pańskie373843555turecki551КостельницеKościelnica164203433turecki671ЛюболяLubola164002829turecki690МаляновъMalanów113682766turecki774НевѣшъNiewiesz253723459turecki780НемысловъNiemysłów133452548turecki831Островъ-ВартскійOstrów Wartski192402655turecki859ПекарыPiekary173272889turecki861ПентноPiętno264703954turecki862ПенхержевъPęcherzew164092975turecki1060СкаржинъSkarżyn142381881turecki1072СкотникиSkotniki202962726turecki1130СтржалковъStrzałków213342769turecki1171ТокарыTokary242652314turecki70БолеславецъBolesławiec173933010wieluński197ВыдржинъWydrzyn212882206wieluński210ГалевицеGalewice384803631wieluński314ДзѣржковицеDzietrzkowice144903373wieluński320ДзялошинъDziałoszyn172872159wieluński453КамёнкаKamionka205383681wieluński529КонопницаKonopnica153162483wieluński584Кузница-ГрабовскаяKuźnica Grabowska153212608wieluński591КуровъKurów153523430wieluński608КѣльчигловъKiełczygłów194953211wieluński679ЛютутовъLututów203602983wieluński704МежицеMierzyce395733842wieluński736МокшкоMokrsko194183091wieluński765НарамницеNaramice315343854wieluński954РадошевицеRadoszewice425033922wieluński1004РудникиRudniki465454548wieluński1045СемковицеSiemkowice302622239wieluński1065СкжинкиSkrzynki142801967wieluński1066СкжинноSkrzynno222562939wieluński1071СкомлинъSkomlin193062547wieluński1099СокольникиSokolniki184173090wieluński1116СтарженицеStarzenice214143369wieluński1134СтроецъStrojec285434185wieluński1259ЧастарыCzastary123042441wieluński thumb|Pałac Komisji Wojewódzkiej Kaliskiej, siedziba rządu gubernialnego
Linki zewnętrzne
Przypisy
Kaliska Kategoria:Historia Kalisza (Królestwo Polskie)