thumb|Green Gables w Cavendish, pierwowzór powieściowego Zielonego Wzgórza. thumb|Evelyn Nesbit, której urodą obdarzyła autorka Anię Shirley Ania z Zielonego Wzgórza () – cykl powieści młodzieżowych autorstwa kanadyjskiej pisarki Lucy Maud Montgomery opowiadających o losach Ani Shirley, osieroconej dziewczynki wychowanej w AvonleaAvonlea – fikcyjna wieś zlokalizowana na Wyspie Księcia Edwarda. przez rodzeństwo Marylę i Mateusza Cuthbertów.

Pierwowzór bohaterki i miejsca Inspiracją dla autorki był artykuł w gazecie mówiący o parze, której przez pomyłkę oddano do adopcji dziewczynkę zamiast chłopca, a mimo to zdecydowali się oni ją zatrzymać. Pisząc książkę Montgomery korzystała również z własnych doświadczeń z dzieciństwa. Jako niespełna dwuletnia dziewczynka została osierocona przez matkę, zaś jej ojciec oddał ją na wychowanie teściom. Lucy Maud Montgomery wychowana została przez dziadków Alexandra i Lucy Macneill w małej wiosce Cavendish na Wyspie Księcia Edwarda.

Pierwowzorem Zielonego Wzgórza dosłownie Zielone Szczyty/Poddasza. Polska tłumaczka Rozalia Bernsteinowa nieściśle przetłumaczyła tytuł na lepiej po polsku brzmiące Zielone Wzgórze. W podobny sposób zostało zmienionych wiele nazw własnych i imion bohaterów tego cyklu powieściowego., domu, w którym mieszkała tytułowa Ania, stała się posiadłość Margaret i Davida Macneillów, opiekunów jej dużo młodszej dalekiej kuzynki Myrtle Macneill (po mężu Webb). Sytuacja Myrtle, wychowywanej przez parę starszego rodzeństwa przypominała sytuację książkowej Ani Shirley, dlatego wiele osób uważało, że w osobach Maryli i Mateusza autorka sportretowała Macneillów. Ona sama konsekwentnie temu zaprzeczałaElaine Crawford, Kelly Crawford, Kuchnia z Zielonego Wzgórza. Przepisy L.M. Montgomery, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007, s. 15.. Po śmierci Macneillów Zielone Wzgórze weszło w posiadanie Myrtle i jej męża Ernesta Webba. W latach 1940. posiadłość stała się częścią Parku Narodowego CavendishElaine Crawford, Kelly Crawford, Kuchnia z Zielonego Wzgórza. Przepisy L.M. Montgomery, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007, s. 122–123..

Jeśli chodzi o wygląd zewnętrzny pierwowzorem tytułowej bohaterki miała być nastoletnia modelka Evelyn Nesbit, której fotografię Montgomery znalazła kiedyś w jednym z amerykańskich magazynów. Pisarka wycięte zdjęcie Nesbit miała przypięte na tablicy nad swoim biurkiem.

Powstanie i publikacja Powieść Ania z Zielonego Wzgórza Lucy Maud Montgomery zaczęła pisać wiosną 1905Lucy Maud Montgomery Pamiętniki: Uwięziona Dusza Nasza Księgarnia 1998, s. 167.. Powieść była wielokrotnie odrzucana przez wydawców kanadyjskich, dopiero w 1908 roku została wydana przez L.C. Page Company z Bostonu. Niemal natychmiast stała się bestsellerem. Mark Twain, po przeczytaniu książki nazwał Anię najukochańszym dzieckiem literackim od czasów Alicji w Krainie Czarów. Popularność powieści sprawiła, że kilka miesięcy później autorka wydała napisaną już wcześniej drugą część przygód Ani. Ze swoją bohaterką związała się do końca życia, ostatnią powieść o niej wydając w 1939 roku.

Seria książkowa Lucy Maud Montgomery przedstawiła historię Ani w kolejnych powieściach:

+ Seria ułożona według wieku Ani ShirleyLp. Tom (tytuł wersji polskiej i oryginalnej) Publikacja oryginału Wiek Ani1 Ania z Zielonego Wzgórza (Anne of Green Gables) 1908 11–162 Ania z Avonlea (Anne of Avonlea) 1909 16–183 Ania na Uniwersytecie (Anne of the Island) 1915 18–224 Ania z Szumiących Topoli (Anne of Windy Poplars) 1936 22–255 Wymarzony dom Ani (Anne’s House of Dreams) 1917 25–276 Ania ze Złotego Brzegu (Anne of Ingleside) 1939 34–407 Dolina Tęczy (Rainbow Valley) 1919 418 Rilla ze Złotego Brzegu (Rilla of Ingleside) 1921 48–539 Ania z Wyspy Księcia Edwarda (The Blythes Are Quoted)Zbiór luźnych tekstów, częściowo wydany w 1974 jako The Road to Yesterday (pol. Spełnione marzenia, 2009) 2009 b.d.

Ania pojawia się także w innych książkach, w których odgrywa mniejszą rolę: Opowieści z Avonlea (Chronicles of Avonlea, 1912) Pożegnanie z Avonlea (Further Chronicles of Avonlea, 1920)

W 2008 roku kanadyjska pisarka Budge Wilson wydała oficjalny prequel serii o Ani zatytułowany Droga do Zielonego Wzgórza (Before Green Gables), w którym opisała losy bohaterki przed jej przyjazdem na Zielone Wzgórze.

Ekranizacje Ekranizacje Kevina Sullivana filmy: 1985: Ania z Zielonego Wzgórza (Anne of Green Gables) – film telewizyjny, reż. Kevin Sullivan, z Megan Follows jako Anią 1987: Ania z Zielonego Wzgórza: Dalsze dzieje (Anne of Green Gables: The Sequel) również pod tytułem Ania na Uniwersytecie – sequel filmu z 1985 2000: Ania z Zielonego Wzgórza: Dalsze losy (Anne of Green Gables: The Continuing Story) również pod tytułem Ania na wojnie – film telewizyjny nieoparty na fabule powieści, sequel filmów z 1985 i 1987 2005: Ania z Zielonego Wzgórza (Anne: Journey to Green Gables) – film animowany opowiadający o losach Ani przed przybyciem na Zielone Wzgórze 2008: Ania z Zielonego Wzgórza: Nowy początek (Anne of Green Gables: A New Beginning) – film telewizyjny, prequel cyklu, bardzo luźno oparty na informacjach z przeszłości Ani, zawartych w książkach seriale: 1989–1996: Droga do Avonlea (Road to Avonlea) – serial telewizyjny, prod. Kevin Sullivan. Ania się w nim nie pojawia, występują natomiast inne postacie z serii powieści o Ani z Zielonego Wzgórza (m.in. Gilbert Blythe i Maryla Cuthbert) 2000: Ania z Zielonego Wzgórza (Anne of Green Gables: The Animated Series) – serial animowany, prod. Sullivan Entertainment Inc.

Inne ekranizacje filmy: 1919: Ania z Zielonego Wzgórza (Anne of Green Gables) – film niemy, w adaptacji Frances Marion, reżyserii Williama Desmond Taylora i z Mary Miles Minter w roli głównej. Najprawdopodobniej niezachowany do dziś. 1934: Ania z Zielonego Wzgórza (Anne of Green Gables) – film czarno-biały, reż. George Nichols Jr. 1956: Ania z Zielonego Wzgórza (Anne of Green Gables) – film telewizyjny, reż. Don Harron, z Toby Tarnow jako Ania 2016: Ania z Zielonego Wzgórza (Anne of Green Gables) – film telewizyjny, reż. John Kent Harrison; Ella Ballentine (Ania), Martin Sheen (Mateusz), Sara Botsford (Maryla) 2017: Ania z Zielonego Wzgórza: Dobra Gwiazda (L.M. Montgomery’s Anne of Green Gables: The Good Stars) – film telewizyjny, reż. John Kent Harrison; Ella Ballentine (Ania), Martin Sheen (Mateusz), Sara Botsford (Maryla) seriale: 1972: Ania z Zielonego Wzgórza (Anne of Green Gables) – reż. Joan Craft 1975: Ania z Avonlea (Anne of Avonlea) – reż. Joan Craft 1979: – japoński serial animowany, reż. Isao Takahata 2009: – japoński serial animowany, reż. Katsuyoshi Yatabe 2017: Ania, nie Anna (Anne with an E) – prod. Netflix, reż. Niki Caro, David Evans, Paul Fox, Sandra Goldbacher, Patricia Rozema, Helen Shaver, Amanda Tapping. 2025: – japoński serial animowany, reż. Hiroshi Kawamata

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne Wersja angielska powieści na Project Gutenberg Ostatni – dziewiąty – tom o „Ani”

Kategoria:Kanadyjskie cykle literackie