Jan Kucharzewski (ur. 27 maja 1876 w Wysokiem Mazowieckiem, zm. 4 lipca 1952 w Nowym Jorku) – polski historyk, prawnik, polityk, premier (1917–1918), Referendarz Rady RegencyjnejZdzisław Julian Winnicki, Rada Regencyjna Królestwa Polskiego i jej organy (1917–1918), s. 62..

Życiorys Absolwent gimnazjum gubernialnego w Łomży. W 1898 ukończył studia na Wydziale Prawnym Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, po czym wyjechał do Berlina, gdzie prowadził badania do pracy naukowej Początki prawa małżeńskiego. Po powrocie do Warszawy w 1901 pracował kolejno jako asesor i obrońca w Prokuratorii Skarbu Królestwa Polskiego, a od 1906 jako adwokat przysięgły, jednocześnie wykładając ekonomię polityczną na tajnych kompletach, kursach handlowych, kursach pedagogicznych dla kobiet i w gimnazjach. W latach 1907–1908 był wykładowcą podstaw polityki na Wydziale Humanistycznym Towarzystwa Kursów Naukowych w WarszawieDziesięciolecie Wolnej Wszechnicy Polskiej TKN: sprawozdanie z działalności Towarzystwa Kursów Naukowych, 1906–1916, opracowali Ryszard Błędowski, Stanisław Orłowski, Henryk Mościcki, Warszawa 1917, s. 129. Podkarpacka BC – wersja elektroniczna..

Jako student był członkiem Zetu i Bratniej Pomocy, a w latach 1905–1911 należał do Ligi Narodowej. Od 1905 współpracował z organem LN „Goniec Poranny i Wieczorny”, propagował politykę Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego w prasie i na zgromadzeniach. W 1908 zerwał z Romanem Dmowskim na tle jego ugodowej polityki wobec Rosji oraz udziału delegacji endeckiej w panslawistycznym Zjeździe Słowiańskim w Pradze, nawiązując współpracę z prasą germanofilską wydawaną przez Władysława Studnickiego. Po wystąpieniu z Ligi Narodowej kandydował obok Dmowskiego bez powodzenia do IV Dumy Państwowej z Królestwa Polskiego, przegrywając z Eugeniuszem Jagiełłą (PPS-Lewica, Bund).

Pierwsze lata I wojny światowej spędził w Szwajcarii, gdzie prowadził działalność publicystyczną na rzecz sprawy polskiej jako współpracownik „” (1915–1917). Odrzucił propozycję akcesji do obozu prorosyjskiego ze strony Erazma Piltza, uznał Akt 5 listopada z 1916 za podstawę do zaangażowania na rzecz sprawy polskiej po stronie państw centralnych. W czerwcu 1917 wrócił do Warszawy i zbliżył się do Ligi Państwowości Polskiej. Był pracownikiem Rady Departamentu Spraw Politycznych Tymczasowej Rady StanuWłodzimierz Suleja, Tymczasowa Rada Stanu, Warszawa 1998, s. 221.. Rozpoczął pracę w administracji podległej Radzie Regencyjnej, był szefem sekcji szkol­nictwa wyższego w Departamencie Kultury i Nauki. Od 26 listopada 1917 do 27 lutego 1918 z rekomendacji generał-gubernatora warszawskiego Hansa Beselera pełnił urząd Prezydenta Ministrów (szefa rządu). Działał bez powodzenia na rzecz utworzenia armii polskiej u boku Niemiec na froncie wschodnim i dopuszczenia rządu Rady Regencyjnej do rozpoczętych w grudniu 1917 rokowań pokojowych z Rosją radziecką w Brześciu. Podał się do dymisji 11 lutego 1918 w proteście wobec postanowień traktatu brzeskiego. Po raz drugi został premierem 2 października 1918, ale funkcję sprawował zaledwie przez tydzień, na tym stanowisku podpisał orędzie Rady Regencyjnej z 7 października zapowiadające nadejście niepodległości.. W okresie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 przebywał ponownie w Szwajcarii, agitując za polityką obozu Józefa Piłsudskiego. W okresie międzywojennym doradca przy Radzie Ministrów i MSZ, po powrocie do Warszawy wiosną 1921 zajmował się działalnością naukową i publicystyczną, rozwijając motywowane silnym antykomunizmem koncepcje federacyjne i badania nad historią Rosji.

W toku II wojny światowej wyjechał z okupowanej Polski w kwietniu 1940 do Rzymu, a stamtąd pod koniec maja do Paryża, następnie do Portugalii i na początku lipca do USA. Tam wielokrotnie zabierał głos na rzecz Polski z pozycji antysowieckich i antykomunistycznych. Prezes Polskiego Instytutu Naukowego w Nowym Jorku (1942–1952). Członek założyciel Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.

Jako historyk zajmował się głównie dziejami Rosji i Polski w XIX i XX wieku. Był członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (od 1921 członek rzeczywisty, od 1929 członek zwyczajny) i Polskiej Akademii Umiejętności (od 1926 członek korespondent, od 1936 członek czynny).

Wybrane publikacje Socyalizm prawniczy (1906) Sprawa polska w parlamencie frankfurckim 1848 roku (1908) Réflexions sur le problème Polonais, Lausanne 1916, s. 91 (1916) Maurycy Mochnacki (1910) Epoka Paskiewiczowska. Losy oświaty (1914) Od białego caratu do czerwonego (tom 1–7, Warszawa 1923–1935, Wyd. Kasy im Mianowskiego, wyd. 2 – Warszawa: PWN 1998-2000) The Origin of Modern Russia (1948), wyd. polskie: Od białego do czerwonego caratu z przedmową Oskara Haleckiego, London 1986, Veritas Foundation Publication Centre, . thumb|Nowy Jork, USA – Grób Jana Kucharzewskiego

Odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923)

Rodzina i życie prywatne Był synem Stefana, inżyniera i Anny z Raczkowskich. Siostrą jego matki była Teodora Raczkowska.

Zobacz też Rząd Jana Kucharzewskiego

Przypisy

Bibliografia Oskar Halecki, Ś.p. Jan Kucharzewski, „Teki Historyczne” 5 (1951/1952), z. 3/4, s. 106–109. Oskar Halecki, Pamięci Jana Kucharzewskiego, „Nowy Świat”, 8 lipca 1951.

Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Członkowie Bratniej Pomocy Kategoria:Członkowie Ligi Narodowej Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Polskiej „Zet” Kategoria:Historycy dziejów Rosji Kategoria:Ludzie urodzeni w Wysokiem Mazowieckiem Kategoria:Ludzie związani z Łomżą Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy historycy emigracyjni Kategoria:Polscy sowietolodzy Kategoria:Premierzy Rady Regencyjnej Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania w zaborze rosyjskim Kategoria:Urodzeni w 1876 Kategoria:Urzędnicy Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego 1917–1918 Kategoria:Współpracownicy Tymczasowej Rady Stanu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Towarzystwa Kursów Naukowych (1905–1918) Kategoria:Zmarli w 1952