Wasilij Nikołajewicz Gordow (, ur. we wsi Matwiejewka, zm. 24 sierpnia 1950 w Moskwie24 sierpnia 1950 według serwisu Gieroi strany. Data sporna, podawana jest również 24 sierpnia 1951 lub 12 grudnia 1951.) – Rosjanin, radziecki wojskowy, generał pułkownik. Służył podczas obu wojen światowych i wojny domowej w Rosji. Padł ofiarą powojennych represji stalinowskich w ZSRR.

Życiorys Wczesna kariera Urodził się we wsi Matwiejewka (współcześnie jest to rejon mienzieliński – Tatarstan) w rodzinie chłopskiej.

Od 1915 roku służył w armii rosyjskiej, uczestniczył w I wojnie światowej, uzyskując starszy stopień podoficerskiM. Wożakin (red.), Wielikaja..., s. 51-53..

Podczas rewolucji w 1917 roku wziął udział w formowaniu oddziałów Czerwonej Gwardii spośród żołnierzy Frontu Zachodniego. W 1918 roku wstąpił do Armii Czerwonej, a także partii komunistycznej. Uczestniczył w wojnie domowej jako dowódca plutonu, następnie kompanii, batalionu i w końcu pułku strzelców na Froncie Zachodnim i Wschodnim. Brał udział w walkach z oddziałami N. Machno na Ukrainie, a także w wojnie z PolskąGordow Wasilij Nikołajewicz w serwisie Gieroi strany..

Po wojnie domowej pozostał w Armii Czerwonej, służąc m.in. jako zastępca dowódcy pułku. W latach 1925–1926 był wysłany jako instruktor do armii mongolskiej. W 1927 roku ukończył kurs dowódców „Wystrieł”, a następnie w 1932 roku Akademię Wojskową im. Frunzego. Po ukończeniu akademii, w latach 1933–1935 był szefem sztabu Moskiewskiej Szkoły Piechoty, a potem szefem sztabu 18 Dywizji Strzeleckiej. Od lipca 1937 do lipca 1939 był dowódcą 67 Dywizji Strzeleckiej, potem szefem sztabu Kalinińskiego Okręgu Wojskowego.

II wojna światowa Brał udział w planowaniu wojny z Finlandią i w samej wojnie jako szef sztabu 7 Armii, lecz już 6 grudnia 1939 został usunięty ze stanowiska za nieudolnośćR. Wróblewski, Bitwa..., s. 63-64.. Służył następnie od 1940 jako szef sztabu Nadwołżańskiego Okręgu Wojskowego.

Po ataku na ZSRR był szefem sztabu 21 Armii od czerwca do września 1941 roku, z przerwą w sierpniu 1941, kiedy objął dowództwo tej armii. Ponownie był dowódcą 21 Armii od października 1941 do czerwca 1942 roku, w składzie Frontu Briańskiego i Frontu Południowo-Zachodniego. Od 23 lipca do 12 sierpnia 1942 roku był dowódcą Frontu Stalingradzkiego, z którego to stanowiska został odwołany za błędy w czasie walk na przedpolach Stalingradu.

Następnie od października 1942 roku był dowódcą 33 Armii Frontu Zachodniego (w październiku 1943 roku tej armii podporządkowano polską 1 Dywizję Piechoty). W dniu 9 września 1943 roku został mianowany generałem pułkownikiem. Armią tą dowodził do marca 1944, a następnie 2 kwietnia został dowódcą 3 Gwardyjskiej Armii 1 Frontu Ukraińskiego, którą dowodził do końca II wojny światowej. Dowodzona przez niego armia wraz z innymi armiami zajęła 15 stycznia 1945 Kielce, 17 stycznia sforsowała Pilicę i Wartę, 18 stycznia zajęła Skarżysko-Kamienną, 20 stycznia brała udział w okrążeniu 17-tysięcznego zgrupowania wroga pod Opocznem, a 28 stycznia dotarła do Odry, którą następnie sforsowała. W dniu 6 kwietnia 1945 roku nagrodzony tytułem Bohatera Związku Radzieckiego.

Po II wojnie światowej W czerwcu 1945 roku został dowódcą Nadwołżańskiego Okręgu Wojskowego, funkcję tę pełnił do listopada 1946. 12 stycznia 1947 roku został aresztowany pod zarzutem zdrady stanu (wraz z podkomendnymi generałami G. Kulikiem i F. Rybałczenko), z powodu prowadzenia krytycznych rozmów o Stalinie i przywództwie partii. Zarzucano mu tworzenie organizacji kontrrewolucyjnej i przygotowania do zamachu terrorystycznego przeciwko radzieckiemu przywództwu. Następnie w dniu 24 sierpnia 1950 roku wyrokiem Sądu Najwyższego ZSRR skazany na karę śmierci przez rozstrzelanie. Wyrok wykonano tego samego dnia w Więzieniu Lefortowskim w MoskwieWedług serwisu Gieroi strany. Podawane też są inne daty egzekucji..

W dniu 11 kwietnia 1956 roku Sąd Najwyższy ZSRR unieważnił wyrok z 1950 roku i zrehabilitował skazanych w tym procesie generałów.

W maju 1951 pośmiertnie pozbawiono go tytułu Bohatera Związku Radzieckiego i odznaczeń, 5 lipca 1960 przywrócono tytuł i odznaczenia.

W latach 1946–1950 był deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR.

Awanse pułkownik (1935) kombrig (1939) generał major (4 czerwca 1940 – w związku z reformą stopni wojskowych) generał porucznik (22 lipca 1942) generał pułkownik (9 września 1943)Wyrokiem sądu z 1950 roku zdegradowany do stopnia szeregowego.

Odznaczenia Bohater Związku Radzieckiego (1945) Order Lenina (dwukrotnie: oba 1945) Order Czerwonego Sztandaru (trzykrotnie: 1921, 1942, 1944) Order Kutuzowa kl. I (1943) Order Suworowa kl. I (trzykrotnie: 1943, 1944, 1945) Order Czerwonej Gwiazdy (1941) medale, m.in.: Medal „Za obronę Stalingradu” Medal „Za zdobycie Berlina” Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945”

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

M. Wożakin (red.). Wielikaja Otieczestwiennaja. Komandarmy. Wojennyj biograficzeskij słowar, Moskwa-Żukowskij, Kuczkowo Pole, 2005, s. 51-53

Kategoria:Absolwenci Akademii Wojskowej im. M. Frunzego Kategoria:Rosyjscy Bohaterowie Związku Radzieckiego Kategoria:Czerwoni (wojna domowa w Rosji) Kategoria:Członkowie Czerwonej Gwardii (Rosja) Kategoria:Deputowani do Rady Najwyższej ZSRR Kategoria:Generałowie pułkownicy Sił Zbrojnych ZSRR Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy Kategoria:Odznaczeni Orderem Kutuzowa Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Suworowa Kategoria:Radzieccy dowódcy armii w II wojnie światowej Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Dońskim w Moskwie Kategoria:Uczestnicy wojny fińsko-radzieckiej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona bolszewicka) Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Rosyjskie ofiary prześladowań komunistycznych 1917–1991 Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie Kategoria:Ofiary represji politycznych w ZSRR Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1950 Kategoria:Dowódcy Frontu Stalingradzkiego