Franciszek Szembek herbu Szembek (ur. ok. 1625 w Słupowie, zm. 1693) – poseł na sejm, burgrabia krakowski (od 1655), pisarz ziemski krakowski od 1663, kasztelan krakowski (1685), starosta biecki w latach 1667–1681Urzędnicy województwa krakowskiego XVI-XVIII wieku. Spisy. Oprac. Stanisław Cynarski i Alicja Falniowska-Gradowska. Kórnik, 1990, s. 261., kasztelan sanocki (od 1685) i kasztelan kamieniecki od 1688. Ojciec dwóch prymasów Polski: Stanisława Szembeka (1650–1721) i Krzysztofa Antoniego Szembeka (1667–1748).
Życiorys Urodził się w wielkopolskiej wsi Słupowo (obecnie Siemianice) w rodzinie Stanisława Szembeka i Anny Amendzianki
Studiował na Uniwersytecie w Ingolstadt w 1644 rokuPaweł Czaplewski, Polacy na studyach w Ingolsztacie, Poznań 1914, s. 101..
Poseł sejmiku proszowickiego na sejm 1667 rokuStefania Ochmann-Staniszewska, Zdzisław Staniszewski, Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana Kazimierza Wazy. Prawo – doktryna – praktyka, tom II, Wrocław 2000, s. 372.. W 1667 był sędzią kapturowym powiatu bieckiego województwa krakowskiegoStanisław Kutrzeba, Zbiór aktów do historyi ustroju sądów prawa polskiego i kancelaryj sądowych województwa krakowskiego z wieku XVI–XVIII, w: Archiwum Komisji Prawniczej. T. 8, Cz. 2, Kraków 1909, s. 148.. Był elektorem Michała Korybuta Wiśniowieckiego w 1669 z województwa krakowskiegoPorządek na seymie Walnym Electiey. Między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego tylko aktu Elekcyey należące uchwalony y postanowiony, roku [...] 1669 [słow.] dnia wtorego [...] maia, s. A3.. Jako poseł na sejm konwokacyjny 1674 roku z województwa krakowskiego był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 15 stycznia 1674 roku na tym sejmieVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 129..
Był również fundatorem kościoła w Zielenicach, oraz właścicielem domu w Proszowicach.
Ożeniony z Zofią Pieniążek (zm. 1671) miał z nią ośmioro dzieci, potomstwem z tego związku byli między innymi Stanisław Szembek, Przecław Stefan Szembek kasztelan wojnicki, Michał Szembek i Antoni Szembek oraz Teresa Szembekówna imię zakonne Franciszka wizytka. Po śmierci pierwszej żony ożeniony powtórnie z Anną Rupniewską (zm. 1706), która dzięki poparciu rodziny Szembeków skutecznie walczyła o spadek po swoim bracie z jego żoną Agnieszką Machówną, ostatecznie skazaną i ściętą z wyroku sądowego. Z drugiego małżeństwa Franciszek miał pięciu synów, byli to Jan Sebastian Szembek, Ludwik Szembek ksiądz kanonik krakowski i warmiński, opat jędrzejowski, sekretarz wielki koronny, Franciszek Szembek chorąży nadworny koronny, Krzysztof Jan Szembek i Aleksander Kazimierz Szembek stolnik koronny 1712, wojewoda sieradzki 1729, starosta biecki, kowelski i radomski.
Franciszek Szembek był ojcem czterech biskupów, z których dwóch doszło do godności prymasowskiej. Fundator kościoła w Zielenicach tutaj też znajduje się płyta nagrobna Franciszka Szembeka ufundowana przez synów.
Bibliografia Odpowiedź na tzw. „deliberatoria” kasztelana sanockiego Franciszka Szembeka do króla Jana III Sobieskiego
Publikacje Władysław Sarna. Biskupi przemyscy obrządku łacińskiego. Przemyśl, 1903.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Ingolstadt Kategoria:Burgrabiowie krakowscy Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1674 Kategoria:Elektorzy Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo krakowskie) Kategoria:Fundatorzy obiektów sakralnych I Rzeczypospolitej Kategoria:Kasztelanowie krakowscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Kasztelanowie sanoccy Kategoria:Kasztelanowie kamienieccy Kategoria:Pisarze ziemscy krakowscy Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1667 Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1674 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo krakowskie) Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Sędziowie kapturowi (województwo krakowskie) Kategoria:Starostowie bieccy Franciszek Szembek Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1693