Akademia (łac. academia, starogr. Ἀκαδημία, Akademia) – początkowo zgromadzenie uczonych lub artystów, którzy kształcili się pod kierunkiem wybitnego autorytetu, mające na celu rozwój nauki i sztuki. Nazwa wywodzi się od starożytnej szkoły Platona założonej w gaju Akademosa.
Pierwsze nowożytne akademie powstały w epoce renesansu we Włoszech. Model współczesnej akademii nauk jako instytucji publicznej o zasięgu ogólnokrajowym ukształtował się w XVII–XVIII wieku. Współcześnie terminem tym nadal określa się zgromadzenia naukowców, np. Polska Akademia Nauk, oraz rodzaj uczelni.
Akademie w Polsce W Polsce nazwa ta pojawia się w drugiej połowie XVI w. W okresie przedrozbiorowym określano nią zarówno uniwersytety (Akademia Krakowska), uczelnie aspirujące do miana uniwersytetu (Akademia Lwowska), jak i niektóre wyróżniające się szkoły niższego szczebla (Akademia Chełmińska).
Polskie uczelnie będące akademiami Współcześnie uczelnia może używać w nazwie określenia akademia, jeśli jest uczelnią akademicką, tzn. prowadzi działalność naukową oraz posiada kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie naukowej albo artystycznejArt. 16 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (, z późn. zm.). (inne typy uczelni w Polsce to: uniwersytet, uniwersytet techniczny, uniwersytet przymiotnikowy, politechnika).
Uczelnie publiczne będące akademiami O profilu humanistycznym Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie Akademia Piotrkowska
O profilu technicznym/techniczno-humanistycznym Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Akademia im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim Akademia Kaliska im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w Kaliszu Akademia Łomżyńska Akademia Zamojska
Akademie wojskowe Akademia Wojsk Lądowych imienia generała Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu Akademia Sztuki Wojennej w Warszawie Akademia Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte w Gdyni Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego w Warszawie Lotnicza Akademia Wojskowa w Dęblinie
Pozostałe akademie Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie Akademia Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie Akademia Pożarnicza oraz akademie muzyczne akademie sztuk pięknych akademie wychowania fizycznego
Uczelnie niepubliczne będące akademiami Akademia Śląska w Katowicach Akademia Nauk Stosowanych TWP w Szczecinie Akademia Finansów i Biznesu Vistula Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku Akademia Leona Koźmińskiego w Warszawie Akademia Polonijna w Częstochowie Europejska Akademia Sztuk w Warszawie Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi Akademia Ignatianum w Krakowie Akademia WSB w Dąbrowie Górniczej Społeczna Akademia Nauk w Łodzi Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych w Warszawie Akademia Ekonomiczno-Humanistyczna w Warszawie Akademia Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu Akademia Górnośląska im. Wojciecha Korfantego w Katowicach Akademia Handlowa Nauk Stosowanych w Radomiu Akademia WIT w Warszawie
Przypisy