Franciszek Ksawery Christiani herbu Jarosław (ur. 4 listopada 1772 w Duklihttps://gigancinauki.pl/gn/biogramy/84013,Christiani-Franciszek-Ksawery.html, zm. 7 czerwca 1842 w Warszawie) – polski inżynier, pionier budowy dróg bitych w Królestwie Polskim, autor pierwszych polskich podręczników z dziedziny budowy dróg.
Pochodzenie Jego ojcem był Jan Christiani h. Christiani (ur. ok. 1740), a matka była Barbara Prakesz (ur. ok. 1750). Żoną jego została Amelia Magdalena Hibl (1791-1882), z którą miał córkę Amalię Klarę Christiani (1815-1867). Poślubił ją Konstanty Jan Józef Pruszak z Żalna h. Leliwa Działalność Franciszek Ksawery Christiani jako dyrektor Dyrekcji Jeneralnej Dróg i Mostów Królestwa Polskiego prowadził m.in. budowę traktów krakowskiego i brzeskiego; Zaprojektował też Obelisk żelazny na pamiątkę zbudowania drogi bitéy od Warszawy do Brześćia LitewskiegoCyfrowa Biblioteka Narodowa, Obelisk żelazny na pamiątkę zbudowania drogi bitéy od Warszawy do Brześćia Litewskiego. [dostęp 26-11-2008], który postawiono na Grochowie (obecnie róg Grochowskiej i Podskarbińskiej), oraz w Terespolu w 1825 r. z inicjatywy Stanisława Staszica z płaskorzeźbami przedstawiającymi w sposób niezwykle realistyczny, sceny z prac przy owej budowie, (autorstwa rzeźbiarza Pawła Malińskiego).
W 1829 r. wziął majątek gminy Orońsko w wieczystą dzierżawę. W parę lat później, w 1834 r. małżonkowie Christiani nabyli te tereny na własność. Po roku 1834, wieś w całości została przemieszczona z terenów nadrzecznych i bagnistych, na wyżej położone i zlokalizowana wokół nowej drogi wiejskiej prostopadłej do traktu krakowskiego. Christiani uporządkował też we wsi inne drogi, które obsadził drzewami i zbudował uzdatnione ujęcia wody, tzw. "wodociągi" dla Orońska i Krogulczy Suchej oraz park i ogrody. Przebudował miejscowość tworząc jeden nowoczesny organizm osiedleńczy Orońska, przy powstającej wielkiej inwestycji drogowej - traktcie krakowskim, którego był projektantem.
W roku 1840 otrzymał dziedziczne szlachectwo Królestwa Polskiego z herbem Jarosław.
Zmarł 7 czerwca 1842 roku w Warszawie. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 4-4-29). Po powstaniu styczniowym posiadłość Orońska wdowa po Christianim; Amelia Magdalena Hibl sprzedała Wojciechowi Kalinowskiemu.
Przypisy
Literatura dodatkowa Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989,
Linki zewnętrzne Publikacje Franciszka Ksawerego Christianiego w bibliotece Polona
Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Polska szlachta Kategoria:Urodzeni w 1772 Kategoria:Zmarli w 1842 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie