mały|Pierwsza strona statutu warckiego (krakowsko-warckiego) wydrukowanego w zbiorze Syntagmata w 1487 Statut warcki – polski statut ziemski wydany przez króla Władysława II Jagiełłę na zjeździe generalnym w Warcie 28 października 1423Roman Grodecki, Stanisław Zachorowski, Jan Dąbrowski, Dzieje Polski średniowiecznej, t. 2, Kraków 1995, s. 316.Roman Grodecki, Stanisław Zachorowski, Jan Dąbrowski, Dzieje Polski średniowiecznej, Kraków 2011, s. 715. W nowszej literaturze historyczno-prawnej nazywany jest statutem krakowsko-warckim, ponieważ właściwy tekst statutu poprzedza rozporządzenie królewskie o rokach sądowych wydane w Krakowie w 1421W. Uruszczak, Rękopisy Statutu krakowsko-warckiego z 1421/1423 roku, [w:] Nil nisi veritas. Księga dedykowana Profesorowi Jackowi Matuszewskiemu, red. M. Głuszak, D. Wiśniewska-Jóźwiak, Łódź 2016, s. 99-114..
Do czasu drugiej wojny światowej zachowało się osiemnaście rękopiśmiennych kopii statutu sporządzonych jeszcze w XV wiekuIbidem, s. 102.. W 1478 statut został wydany w pierwszym drukowanym zbiorze polskich statutów średniowiecznych (Syntagmata). Tekst statutu w tej samej redakcji znalazł się później w Statucie Łaskiego, a następnie Volumina LegumPolskie statuty ziemskie w redakcji najstarszych druków (Syntagmata), opr. L. Łysiak, S. Roman, Wrocław-Kraków 1958, s. 35..
Wybrane postanowienia statutu:
prawo odbierania gruntów (rugowania) krnąbrnych sołtysów; potwierdzenie ograniczenia jurysdykcji starostów do tzw. czterech artykułów grodzkich (zgwałcenie, rozbój na drodze publicznej, podpalenie i najście na dom szlachecki); nadanie wojewodom kompetencji w zakresie ustalaniu miar i cen wyrobów rzemieślniczych (tzw. taksy wojewodzińskie); ograniczenie prawa chłopów do opuszczania wsi; ustalenie kar za przyjmowanie zbiegłych chłopów.
Przypisy
Bibliografia Grodecki R., Zachorowski S., Dąbrowski J., Dzieje Polski średniowiecznej, t. 2, Kraków 1995. Grodecki R., Zachorowski S., Dąbrowski J., Dzieje Polski średniowiecznej, Kraków 2011. Polskie statuty ziemskie w redakcji najstarszych druków (Syntagmata), opr. L. Łysiak, S. Roman, Wrocław-Kraków 1958. Uruszczak W., Rękopisy Statutu krakowsko-warckiego z 1421/1423 roku, [w:] Nil nisi veritas. Księga dedykowana Profesorowi Jackowi Matuszewskiemu, red. M. Głuszak, D. Wiśniewska-Jóźwiak, Łódź 2016, s. 99-114.
Linki zewnętrzne Antoni Zygmunt Helcel, Starodawne prawa polskiego pomniki tom I, s. 301 - 328 Andrzej Grzywacz, Problemy interpretacji postanowień Statutu Warckiego z 1423 roku w zakresie ochrony cisa.
Kategoria:Historia chłopów w I Rzeczypospolitej Kategoria:Historia Polski 1386–1454 Kategoria:Przywileje szlacheckie w historii Polski Kategoria:Przywileje wydane przez Władysława II Jagiełłę Kategoria:Sejmy I Rzeczypospolitej Kategoria:Wydarzenia 1423 Kategoria:Historia Warty (miasta)