thumb|Aleja buka zwyczajnego w Niemczech Bukowate (Fagaceae Dumort.) – rodzina roślin z rzędu bukowców, obejmująca około 730–930 gatunków (w zależności od ujęcia systematycznego). Zasięg tych roślin obejmuje obszary pod wpływem klimatu umiarkowanego na półkuli północnej, ale też Amerykę Środkową po północno-zachodnie krańce Ameryki Południowej oraz Azję Południowo-Wschodnią do Nową Gwineę.
Do bukowatych należą ważne gospodarczo rodzaje drzew ze względu na to, że stanowią źródło surowca drzewnego. Istotnym surowcem o wielorakim zastosowaniu jest kora dębu korkowego. Liczne gatunki dostarczają także jadalnych nasion, zwłaszcza kasztan jadalny i kasztan chiński, ale nasiona innych gatunków z tego rodzaju i pozostałych spożywane były lokalnie, jako pożywienie głodowe lub pasza. Z kory dębów i drzew z rodzaju Castanopsis uzyskiwano barwniki, a żołędzi tych pierwszych używano do pozyskiwania tanin.
Morfologia Pokrój Drzewa i krzewy o liściach zimozielonych albo opadających zimą lub w okresie suchym. Liście Pojedyncze, skrętoległe, rzadko w okółkach po trzy (u Trigonobalanus). Blaszka liściowa całobrzega, faliście karbowana, piłkowana, ząbkowana lub głęboko klapowana, zawsze z pierzastym użyłkowaniem. Przylistki obecne, zwykle szybko odpadające. Liście często pokryte są rozgałęzionymi lub gwiazdkowatymi włoskami. Kwiaty Drobne, jednopłciowe, promieniste, skupione w różnego rodzaju kwiatostany – kłosy, główki, wierzchotki lub wyrastające pojedynczo w kątach liści. Kwiaty męskie często w kwiatostanach zwisających, wiotkich. Okwiat składa się najczęściej z 6 listków, czasem z 4 do 9. W kwiatach męskich znajduje się najczęściej 12, rzadziej od 4 do 20 pręcików. Pylniki nerkowate, otwierające się podłużnymi pęknięciami zwisają na długich, cienkich nitkach. Kwiaty żeńskie otoczone są przez kupulę. Czasem obecne są prątniczki w liczbie 6 do 12. Górna zalążnia jest dwu- do sześciokomorowa, z odpowiadającą liczbie komór liczbą szyjek słupka na szczycie. Znamiona są główkowate lub równowąskie. Owoce Od jednego do trzech (u Trigonobalanus do 7) orzechów kulistawych, trójkanciastych lub oskrzydlonych zawsze wspartych lub w różnym stopniu zamkniętych w kupuli. Nasiono z okazałym zarodkiem, pozbawione bielma.
Systematyka Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016) Jedna z rodzin rzędu bukowców należącego do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych:
Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993–1999) Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa oczarowe (Hamamelididae Takht.), nadrząd Juglandanae Takht. ex Reveal, rząd bukowce (Fagales Engl.), rodzina bukowate (Fagaceae Dumort.).
Podział i wykaz rodzajów Podrodzina Fagoideae K. Koch Fagus L. – buk
Podrodzina Quercoideae Õrsted (w niektórych ujęciach podrodzina jest monotypowa, wyróżnia się wówczas także monotypową podrodzinę Trigonobalanoideae, a wszystkich pozostałych przedstawicieli włącza do rodziny Castanoideae) Castanea Mill. – kasztan Castanopsis (D.Don) Spach Chrysolepis Hjelmq. Lithocarpus Blume – litokarpus Notholithocarpus Manos, Cannon & S.H.Oh Quercus L. – dąb Trigonobalanus Forman
Przypisy
*