thumb|240px|Yoshitoshi Tsukioka (1839–1892), Generał Gidayū Akashi przygotowujący się do popełnienia seppuku po przegranej bitwie swojego pana, Mitsuhide Akechi, w 1582 roku (jego wiersz śmierci, już napisany, jest widoczny w górnym prawym rogu) thumb|240px|Wiersz por. Hiroshiego Kuroki, współtwórcy „żywych torped” (kaiten), który zmarł 6 września 1944 r. w czasie testów tej broni Pisanie jest charakterystyczne dla niektórych kultur. Jisei są jednak szczególne dla Japonii.Chodzi o to, aby przed śmiercią wyrazić kwintesencję życia w poezji.
Jisei no ku "Wywodząc się z ducha buddyzmu zen, widzącego taniec życia i śmierci jako połączenie aspektów jednej rzeczywistości, wiersze śmierci stały się w kulturze japońskiej swoistą konwencją, której podporządkowanie się było niepisanym obowiązkiem każdego poety."Has, Marek Japońskie wiersze o śmierci, s. 5/6
Wiersz śmierci był swoistym świadectwem życia i autentyczności twórczości oraz testamentem artysty. Wiersze te były często pisane na długo przed śmiercią i w miarę upływu czasu modyfikowane przez autora. Są one ostatnim twórczym śladem pozostawionym przez człowieka. "Są – te wiersze – refleksyjne, liryczne, czasem pełne humoru, niekiedy zadumy, zagadkowe i banalne, urzekające obrazem poetyckim lub zastanawiające dosłownością i prozaicznością."Has, Marek Japońskie wiersze o śmierci, s. 6
Dosłowne wyrażenie śmierci było raczej obraźliwe, stąd przedstawiano ją metaforycznie jako zachód słońca, jesień, opadające płatki kwiatów wiśni (sakura), sen czy kruka. Wiersz powinien być naturalny, neutralny emocjonalnie i zgodny z naukami buddyzmu i shintō. "Śmierć w tych wierszach nie jest demoniczna i przerażająca. Przeciwnie, jest przyjazna, delikatna i łagodna. /.../ Są one świadectwem stanu ducha, któremu obcy jest paniczny lęk śmierci, ducha, który przekracza radości i cierpienia życia i przenosi nas w nieskończoność przestrzeni i wieczności."Has, Marek Japońskie wiersze o śmierci, s. 7
Wiersze Oto kilka przykładów jisei.
Literatura Has, Marek (tłum.), "Japońskie wiersze o śmierci", Wyd. Miniatura, Kraków 1991
Blackman, Sushila (1997). Graceful Exits: How Great Beings Die: Death Stories of Tibetan, Hindu & Zen Masters. Weatherhill, Inc.: USA, New York, New York.
Hoffmann, Yoel (1986). Japanese Death Poems: Written by Zen Monks and Haiku Poets on the Verge of Death. Charles E. Tuttle Company: USA, Rutland, Vermont.
Zobacz też Elegia Epitafium
Przypisy
Kategoria:Literatura japońska