thumb|Inskrypcja z Łuku Konstantyna – przykład rzymskiego epigrafu z epoki cesarstwa thumb|XIX-wieczny epigraf pomnikowy Epigraf (gr. ἐπιγραφή epigraphḗ), inskrypcja (łac. inscriptio) – napis utrwalony w materiale twardym (drewno, metal, kamień, ceramika). Występuje najczęściej na grobowcach, pomnikach, tablicach i monetach. Popularnym przykładem inskrypcji są inskrypcje nagrobne. Odczytywaniem i interpretacją epigrafów zajmuje się nauka pomocnicza historii – epigrafika.
Stosowany od czasów starożytnych dla upamiętnienia konkretnych postaci lub wydarzeń. Epigrafy należą do podstawowych źródeł w badaniach nad budowlami i innymi pomnikami starożytności – wiele z przetrwałych do naszych czasów zawiera ważne dla badań historycznych: obwieszczenia, akty prawne, akty polityczne, teksty religijne i obrzędowe, pochwały królów i zmarłych, a niekiedy drobne fakty z życia codziennego (np. ogłoszenia czy polemiki wyborcze).
Najstarsze inskrypcje zawierające ideogramy określane mianem protopisma pochodzą sprzed 8 do 4 tys. lat. Jako najstarsze ze znalezisk można wymienić tabliczkę z Dispilio, datowaną na około 5260 lat p.n.e.Dispilio: Symbole pisma linearnego; Greckie Ministerstwo Kultury, oraz pozostałe po kulturze Vinča tabliczki z Tărtării datowane na ok. 4500 lat p.n.e."Signs on Tărtăria Tablets found in the Romanian folkloric art", by Ioana Crişan
W czasach późniejszych nazwą tą ogólnie określano różnorodne motta i dewizy, umieszczane przez autorów na wstępie utworu (bądź jego poszczególnych części) dla wskazania lub podkreślenia głównej myśli dziełaSłownik terminologiczny sztuk pięknych, dz. cyt., s. 104..
Zobacz też
dewiza motto epigrafika paleografia pismo orchońskie Vilhelm Thomsen
Przypisy
Bibliografia Słownik terminologiczny sztuk pięknych (red. Krystyna Kubalska-Sulkiewicz). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003.
Kategoria:Epigrafika Kategoria:Historiografia