Szeroka (niem. Timmendorf) – sołectwoUchwała Nr XLII/1036/2002 Rady Miasta Jastrzębie Zdrój z dnia 25 maja 2002 r. ws. utworzenia jednostek pomocniczych (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2002 r. Nr 37, poz. 1326). oraz część miasta Jastrzębie-ZdrójRozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (). w jego północnym obszarze.

31 grudnia 2021 roku sołectwo miało 2458 mieszkańców.

Sołectwo obejmuje obszar o powierzchni 1026,64 ha, co stanowi 11,6% powierzchni miasta.

Położenie Sołectwo położone jest w północnej części miasta. Odpowiada w przybliżeniu niezależnej do 1975 roku wsi. W środkowej części obszaru sołectwa utworzono kolejną jednostkę pomocniczą miasta Osiedle 1000-lecia Szeroka o powierzchni 12,88 ha, która jest enklawą wewnątrz sołectwa Szeroka. Osiedle położone na historycznych terenach Szerokiej nie należy do sołectwa i według danych z 2019 r. zamieszkiwało je 2517 osób.

Sołectwo graniczy od północy i wschodu z sołectwem Borynia, od południa z osiedlami Jastrzębie Górne i Dolne oraz Zofiówka, od zachodu z gminą Mszana powiatu wodzisławskiego (wieś Gogołowa), a od północnego zachodu z gminą Świerklany powiatu rybnickiego (sołectwo Świerklany Dolne), dodatkowo graniczy z osiedlem 1000-lecia Szeroka, będącego enklawą sołectwa.

Przez północną część sołectwa przepływa rzeka Pszczynka.

Nazwa W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest wśród wsi położonych w pobliżu Żor i Wodzisławia (ville circa Zary et Wladislaviam) w zlatynizownej formie Syroka: Item in Syroka et in Gogolow debent esse LIIII mansiH. Markgraf, J. W. Schulte, „Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis”, Breslau 1889; Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online; Janusz Lubszczyk, Pierwsze pisane wzmianki o ziemi jastrzębskiej, „Biuletyn Galerii Historii Miasta” nr 1 (27) z marca 2013 r., s. 8–9 () oraz Janusz Lubszczyk, Szeroka – pierwsza wzmianka. co oznacza, że „również Szeroka i Gogołowa winne płacić dziesięcinę z 54 łanów”Janusz Lubszczyk, Pierwsze pisane wzmianki o ziemi jastrzębskiej, „Biuletyn Galerii Historii Miasta” nr 1 (27) z marca 2013 r., s. 8–9 ().. Z kolei w dokumencie księcia raciborskiego Leszka z 6 grudnia 1321 r. Szeroka występuje pod niemiecką nazwą Timmendorf: „[...] vom 6 Dezember 1321 auftretende Notar “Johann von Tymendorf” nich Pfarrer von Timmendorf gewesen sein sollte [...]” oraz „[...] im Jahre 1321, am 6. Dezember in einer Urkunde des Herzogs Lestko von Ratiborein Johann “Tymendorf” als Notaraustritt [...]”. W kolejnym dokumencie bez daty rocznej, wiadomo jedynie, że chodzi o lipiec. Wymieniony został w nim świadek Jan z Szerokiej (Hans v. Timendorf). Wzmianka występuje pomiędzy dokumentami wystawionymi między 27 maja a 19 września 1415 roku, stąd nie ma wątpliwości, że chodzi o rok 1415. Podczas sprawy sądowej, która odbyła się w pobliskich Żorach, jednym ze świadków był Jan z Szerokiej (Hans v. Timendorf): „Ohne Jahr im Juli. Sohrau. – Benusch von der Pudle, Sandsa im Rathiborer Land des Herzogs Johann und die Mannen Ferkatz v. Meserzitz, Mikunday v. Jantzowit, Wernke Schelingra, Hans v. Timendorf, Koselvom Forberge […] Pet. v. Brodke, bekennen, dass Herzog Joh. mit rechtl. Ausspruch erlangt hat die Grenze zwischen Zitna u Markowicz (Rat.) […]”.

Historia W dokumencie sprzedaży dóbr pszczyńskich wystawionym przez Kazimierza II cieszyńskiego w języku czeskim we Frysztacie 21 lutego 1517 roku wieś została wymieniona jako Ssiroka. W XVI w. o część wsi toczył się spór pomiędzy państwem wodzisławskim i państwem pszczyńskim. W 1629 r. "folwarczek" w Szerokiej wciąż wchodził w skład państwa wodzisławskiego, zaś pozostała część wsi należała do państwa pszczyńskiegoAlfons Nowack Geschichte der Landpfarreien des Archipresbyterates Sohrau O.-S. Oppeln 1912.

Następnie wieś należała do powiatu pszczyńskiego do 1954 roku, następnie powiatu rybnickiego. W latach 1945–1954 należała do gminy Pawłowice. W latach 1954–1973 wchodziła w skład gromady Borynia. W latach 1973–1975 miejscowość była siedzibą gminy Szeroka. W 1975 roku wieś została włączona w granice miasta Jastrzębie-ZdrójRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 maja 1975 r. w sprawie zmiany granic ()..

W Szerokiej istniało również muzeum dzwonkówJanusz Lubszczyk, Muzeum Dzwonków w Szerokiej. (drugie co do wielkości w Polsce).

W 2000 r. odbyło się referendum lokalne, w którym mieszkańcy Boryni, Szerokiej i Skrzeczkowic opowiedzieli się za pozostaniem w granicach miasta Jastrzębie-Zdrój, s. 8..

Zabytki mały|Zabytkowa kaplica w Szerokiej

Na terenie Szerokiej znajdują się dwa obiekty wpisane do rejestru zabytków (stan na dzień 31 marca 2026):

barokowo-klasycystyczny kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych wybudowany w końcu XIX w. XVIII/XIX, nr rejestru zabytków 571/66 z dnia 5.02.1966,

XVIII-wieczna kaplica przydrożna pw. św. Jana Nepomucena przy ul. Powstańców Śląskich., nr rej.estru zabytków A/681/2020 z dnia z 5.02.1966.

Ponad to zachowała się kamienna figura przydrożna Matki Boskiej z Dzieciątkiem z XVIII w. ulokowana na tzw. kopcu szwedzkim.

Zabudowa Na jej terenie znajduje się Kopalnia Węgla Kamiennego Borynia (nazwa od pobliskiej dzielnicy Borynia), wydobywająca węgiel koksujący. W dzielnicy znajduje się szkoła gimnazjalna, podstawowa i przedszkole, a także zakład karny (w czasie stanu wojennego ośrodek internowania wielu działaczy opozycyjnych) i schronisko dla psów. Inne obiekty i inicjatywy społeczne: OSP, Oaza (Ruch Światło-Życie), LKS Żar Szeroka (piłka nożna), UKS ROMI (piłka ręczna), hala sportowa (mecze siatkówki – Jastrzębski Węgiel) oraz dom kultury, w którym odbywają się co roku obchody Barbórki.

Kultura We wsi urodził się Henryk Sławik, wsławiony uratowaniem tysięcy Polaków, w tym Żydów, w czasie II wojny światowej, za co został uhonorowany odznaczeniem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Jest patronem tutejszej szkoły podstawowej, a tablica z jego imieniem znajduje się na budynku szkoły, do której uczęszczał.

Podział W obrębie sołectwa znajdują się następujące jednostki osadnicze, przysiółki: Dubielec Ludwikówka Odpolany

Zobacz też Osiedle 1000-lecia Szeroka Zakład Karny Jastrzębie-Zdrój

Przypisy

Linki zewnętrzne Zdjęcia Szerokiej i okolic autorstwa Edwarda Czarnoty

Kategoria:Dzielnice i osiedla Jastrzębia-Zdroju