École nationale d’administration (ENA), utworzona w 1945 roku i zastąpiona w 2022 roku przez Narodowy Instytut Służby Publicznej (INSP), była dawną elitarną francuską szkołą o charakterze aplikacyjnym, odpowiedzialną za rekrutację i szkolenie wyższych rangą urzędników państwowych. Początkowo mieściła się w Paryżu, a w 1991 roku została przeniesiona do Strasburga.
Każdego roku prestiżowa uczelnia w Strasburgu przyjmowała od 80 do 100 studentów na studia początkowe, a także jedną trzecią studentów zagranicznych z programów międzynarodowych oraz około sześćdziesięciu studentów studiów magisterskich i specjalistycznych. Jednocześnie w Paryżu i Strasburgu oferowano również krótkie sesje kształcenia ustawicznego dla wyższych rangą urzędników francuskich i zagranicznych.
6 500 absolwentów szkoły (stan na 2018 r.) jest powszechnie określanych jako „Énarques". W okresie V Republiki absolwenci École Nationale d’Administration (ENA) odgrywali główną rolę w życiu politycznym Francji — wśród nich było czterech prezydentów republiki, dziewięciu premierów oraz wielu ministrów i sekretarzy stanów.
Ciesząc się ogromnym prestiżem w szkolnictwie wyższym i społeczeństwie francuskim, jako symbol merytokracji w służbie państwa, jak i elitaryzmu, ENA jest kojarzona przez swoich krytyków z centralistyczną technokracją. Krytyka ta doprowadziła do coraz częstszych reform jej programów szkoleniowych, począwszy od 2002 roku. 8 kwietnia 2021 Prezydent Emmanuel Macron ogłosił likwidację ENA i zastąpienie jej w 2022 r. przez INSP.
Historia
Powstanie uczelni (1945) Przed rokiem 1945 państwo nie zapewniało jednolitego systemu kształcenia dla urzędników odpowiedzialnych za wysoką administrację Chociaż system konkursów – uważany wówczas za jedyną gwarancję bezstronnej rekrutacji opartej na zasługach — upowszechnił się w XIX wieku, każdy korpus lub ministerstwo organizowało własne konkursy, nie zwracając uwagi na jednolitość wyższej służby cywilnej. Wiązało się to z ryzykiem wystąpienia korporacjonizmu lub nepotyzmu .
Michel Debré i Emmanuel Monick współpracowali w okresie wyzwolenia Francji nad utworzeniem ENA, Instytutów Studiów Politycznych i Centrum Wyższych Studiów Administracyjnych.
École nationale d'administration (ENA) została utworzona na mocy rozporządzenia nr 45-2283 z dnia 9 października 1945 przez Rząd Tymczasowy Republiki Francuskiej, na którego czele stał wówczas generał Charles de Gaulle. Decyzja ta, która miała głęboko przekształcić samą strukturę francuskiej administracji publicznej, została przygotowana przez Tymczasową Misję ds. Reformy Administracyjnej, podlegającą szefowi rządu i kierowaną przez Maurice’a Thoreza, wiceprzewodniczącego Rady i sekretarza generalnego Francuskiej Partii Komunistycznej.
Przenosiny do Strasburga (1991) Z inicjatywy Édith Cresson w 1991 roku podjęto decyzję o przeniesieniu szkoły do Strasburga, przy ulicy Sainte-Marguerite 1. Zanim stał się siedzibą ENA, Commanderie Saint-Jean, zbudowany w XIV wieku, pełnił kolejno funkcję klasztoru (zakon św. Jana Jerozolimskiego), szpitala, a następnie, w latach 1740–1988, więzienia.
Przekształcenie w Narodowy Instytut Służby Publicznej (2021-2022) Kwestia likwidacji ENA została poruszona już pod koniec lat 70. przez socjologa Michela Croziera. Od tego czasu powracała ona regularnie w debacie na temat modernizacji społeczeństwa francuskiego. Podczas kampanii poprzedzającej wybory prezydenckie we Francji w 2007 r. niektórzy kandydaci jak François Bayrou, opowiadali się za likwidacją ENA. Sondaż przeprowadzony z tej okazji przez Louisa Harrisa 2 ujawnia, że „likwidacja ENA" jako propozycja Françoisa Bayrou’a była popierana przez 27% ankietowanych, podczas gdy 55% było za jej utrzymaniem, a 18% nie miało zdania.
Na początku roku akademickiego 2016 jeden z kandydatów w prawyborach prawicy, Bruno Le Maire, a zarazem były absolwent École Nationale d’Administration (ENA), zaproponował likwidację tej instytucji, jeśli zostałby wybrany w 2017 roku. Podał dwa powody Po pierwsze, szkoła nie kształci specjalistów, lecz starszych urzędników, którzy po okresie pracy na stanowiskach ministerialnych są desygnowani do kierownictwa dużych krajowych przedsiębiorstw (Air France, SNCF, Crédit Lyonnais itp.) bez żadnego doświadczenia w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Po drugie, szkoła nie tylko nie promuje różnorodności społecznej, ale także i efektywności.
8 kwietnia 2021 roku, prezydent Republiki Emmanuel Macron zwołał spotkanie z wysokimi urzędnikami, aby ogłosić szeroko zakrojoną reformę wyższej służby publicznej. Wśród zapowiedzianych działań znalazła się likwidacja École nationale d'administration — obietnica sięgająca czasów ruchu Żółtych Kamizelek, a także utworzenie Instytutu Służby Publicznej, który przejmie kształcenie wszystkich przyszłych urzędników i wprowadzi wspólny program dla 13 szkół służby publicznej. , , .
2 czerwca 2021 roku Emmanuel Macron oficjalnie zatwierdził w rozporządzeniu zastąpienie ENA przez Institut national du service public (INSP). Ostatnim rocznikiem ENA był rocznik Germaine Tillion (2021-2022), który rozpoczął naukę w styczniu 2021 r.
Oddział w Paryżu ENA posiada kampus w Paryżu, mieszczący się w dawnym budynku École coloniale przy Avenue de l'Observatoire. To właśnie tam mieściły się paryskie jednostki ENA (dział krótkich cykli kształcenia oraz dyrekcja ds. stosunków międzynarodowych), podczas gdy wszystkie pozostałe jednostki szkoły znajdowały się w Strasburgu. Jedynie zajęcia dla uczestników kształcenia ustawicznego w trybie ustawicznym w ramach cykli pedagogicznych trwających krócej niż miesiąc odbywały się nadal w Paryżu.
Oddział w Strasburgu Kampus w Strasburgu pełni funkcję głównego kampusu szkoły.
Nauczanie Od 1945 roku ENA wykształciła ponad 6 500 absolwentów, a od 1949 roku także 3 650 studentów zagranicznych pochodzących ze 133 krajów (stan na 2018 rok).
Kształcenie wstępne na podstawie konkursu
Egzaminy (rekrutacja) ENA organizowała co roku trzy konkursy dla obywateli Unii Europejskiej oraz jeden konkurs międzynarodowy:
konkurs zewnętrzny dostępny dla wszystkich kandydatów posiadających co najmniej dyplom studiów pierwszego stopnia (licencjat lub równoważny program studiów odpowiadający 3 latom studiów wyższych); konkurs wewnętrzny przeznaczony dla pracowników służby publicznej posiadających co najmniej cztery lata stażu pracy; trzeci konkurs otwarty dla kandydatów z co najmniej ośmioletnim doświadczeniem zawodowym poza administracją publiczną (np. wybrani przedstawiciele, pracownicy sektora prywatnego, działacze związkowi); rekrutacja międzynarodowa otwarta dla zagranicznych kandydatów będących urzędnikami, pracownikami sektora publicznego lub — w niektórych przypadkach — studentami przygotowującymi się do pracy w administracji publicznej w swoim kraju.
W przeszłości, na mocy dekretu, studenci École polytechnique mogli po zakończeniu nauki wstąpić bezpośrednio do szkoły bez zdawania konkursu. Tak było na przykład w przypadku Valéry’ego Giscarda d’Estaing w 1948 roku.
Wskaźnik selektywności zależy od konkursu. Na przykład w 2015 r. do pierwszego etapu konkursu zewnętrznego zakwalifikowało się 6,7% kandydatów, a w 2017 r. – 6,0%, W konkursie wewnętrznym wskaźnik ten wyniósł 15,2% w 2015 roku, co daje średnio około 10% w tym roku.
W 2009 roku 40% przyjętych stanowiły kobiety, a jedynie 2% pochodziło z rodzin robotniczych. Według socjolożki Monique Dagnaud średnio „40–45% studentów ENA to kobiety”. Odsetek studentów, których rodzic był absolwentem tej szkoły, wynosi około 2–3%; w roczniku 2018–2019 był równy 0%.
Program kształcenia (Cursus) ENA zapewnia swoim studentom międzyresortowe kształcenie trwające 24 miesiące. Nowy program nauczania, obowiązujący od 1 stycznia 2018 roku, obejmował rok stażu, po którym następował rok nauki w Strasburgu, kładący szczególny nacisk na wartości służby publicznej oraz etykę zawodową. Program podzielony jest na trzy główne obszary:
„Europa i sprawy międzynarodowe” – 27 tygodni, w tym 17-tygodniowy staż w instytucjach europejskich i międzynarodowych; „Terytorium” – 33 tygodnie wspólnego kształcenia ze studentami administracji z Institut national des études territoriales (INET), w tym 22-tygodniowy staż w prefekturze lub administracji terytorialnej; „Zarządzanie i administracja publiczna” – 27 tygodni, w tym 11-tygodniowy staż w przedsiębiorstwie lub organizacji.
Perspektywy zatrudnienia i ranking absolwentów Absolwenci ENA po ukończeniu szkoły trafiają do różnych korpusów państwowej służby cywilnej w zależności od miejsca zajętego w rankingu końcowym. Najbardziej prestiżowe korpusy administracyjne (Rada Stanu, Generalna Inspekcja Finansów oraz Trybunał Obrachunkowy) są zazwyczaj wybierane przez 12 (lub 15, zależnie od roku) najlepszych absolwentów (tzw. „botte”). Następnie wybierane są zazwyczaj korpusy inspekcji generalnych (Inspekcja Generalna Spraw Społecznych i Generalna Inspekcja Administracji), Dyrekcja Generalna Skarbu (4–6 stanowisk administratorów cywilnych w zależności od roku), a także Ministerstwo Spraw Zagranicznych (Quai d’Orsay – 4–6 stanowisk doradców ds. zagranicznych).
Ponad połowa absolwentów danego rocznika trafia do międzyresortowego korpusu urzędników cywilnych i podejmuje pracę w ministerstwach: Ministerstwa Gospodarki i Finansów, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (w tym do korpusu prefekturalnego, np. jako podprefekci) ministerstw spraw społecznych, Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Obrony, Ministerstwa Rolnictwa itp. Pozostali absolwenci trafiają do korpusu doradców trybunałów administracyjnych i sądów apelacyjnych administracyjnych oraz do regionalnych izb obrachunkowych. Nieliczni podejmują pracę w ratuszu Paryża jako urzędnicy.
Absolwenci konkursu wewnętrznego zachowują swój stopień zaszeregowania. W porównaniu z absolwentami konkursu zewnętrznego rozpoczynają oni lub kontynuują karierę jako wyżsi urzędnicy średnio na poziomie odpowiadającym absolwentowi konkursu zewnętrznego ENA z sześcioletnim stażem pracy. Wielu absolwentów, należących wcześniej do korpusów kategorii A+, posiada stopień odpowiadający najwyższym stopniom w pierwszych klasach korpusów, do których trafiają absolwenci ENA.
Absolwenci z tzw. trzeciego konkursu rozpoczynają karierę w wyższej służbie cywilnej na poziomie odpowiadającym absolwentom konkursu zewnętrznego, z uwzględnieniem wcześniejszego stażu pracy (zwykle na poziomie 5. lub 6. stopnia, w zależności od korpusu).
Życie na uczelni
Ośrodki zasobów i inżynierii dokumentacyjnej ENA posiada w Strasburgu bibliotekę dostępną dla studentów i absolwentów. Biblioteka ta jest ponadto Centrum Dokumentacji Europejskiej (podobnie jak biblioteka Instytutu Nauk Politycznych w Paryżu czy Wolnego Uniwersytetu Brukselskiego) i w tym charakterze otrzymuje oficjalną dokumentację europejską.
Ponadto ENA dysponuje filią dokumentacyjną w Paryżu, która obejmuje 5 000 książek oraz około stu tytułów czasopism.
Aktywności sportowe Stowarzyszenie Sportowe ENA (AS-ENA) oferuje studentom i absolwentom szeroki wybór zajęć sportowych. Dyrektorem ds. sportu jest Jean-Claude Doillon. Najsłynniejsi absolwenci prezydenci: Valéry Giscard d’Estaing, Jacques Chirac, François Hollande, Emmanuel Macron premierzy: Laurent Fabius, Michel Rocard, Édouard Balladur, Alain Juppé, Lionel Jospin, Dominique de Villepin, Édouard Philippe, Jean Castex ministrowie: Pierre Moscovici, Philippe Séguin, Élisabeth Guigou, Martine Aubry, Ségolène Royal, Bruno Le Maire, Catherine Colonna biznesmeni: Louis Schweitzer, Ernest-Antoine Seillière, Gérard Mestrallet, Jean-Marie Messier szefowie organizacji międzynarodowych: Audrey Azoulay
Lista promocji