Szwedzkie Siły Powietrzne () – siły powietrzne Królestwa Szwecji, powstałe 1 lipca 1926 z połączenia lotnictwa wojsk lądowych i lotnictwa marynarki wojennej. 1 lipca 1994 roku wraz z marynarką wojenną utraciły status samodzielnych rodzajów sił zbrojnych i stały się częścią zunifikowanych Szwedzkich Sił Zbrojnych.
Zimna wojna Po 1945 szwedzkie siły zbrojne, w tym lotnictwo, uległy szybkiej przebudowie. Zakupiono samoloty zagraniczne (P-51 Mustang, De Havilland Vampire) i wspierano rozwój rodzimych konstrukcji, z których odrzutowy myśliwiec SAAB Tunnan dorównywał siłą bojową samolotom Royal Air Force, ZSRR i USAF. W latach 50. XX wieku wdrożono program budowy rozproszonych lotnisk przez odpowiednią przebudowę dróg, których odcinki służyły jako pasy startowe (infrastrukturę lotniskową rozmieszczano w pobliżu).
W latach 50. i 60. lotnictwo szwedzkie było uważane za czwarte najsilniejsze na świecie. Duże zakupy pozwoliły rozwinąć się rodzimemu przemysłowi lotniczemu. W tamtym okresie wprowadzono do służby samoloty takie jak Saab J29 Tunnan, Saab 32 Lansen i Saab J35 Draken (sprzedawany także do Danii, Finlandii i Austrii).
W latach 1961–1964 12 samolotów Tunnan brało udział w operacji ONZ podczas kryzysu w Kongo.
Siły powietrzne od lat 90. W latach 90. wprowadzono samolot Saab JAS 39 Gripen, testowany w marcu 1993 roku, po czym, w ciągu trzech lat, wprowadzono do użytku 30 samolotów. Obok Gripena w latach 90. głównym samolotem wielozadaniowym był JA-37 Vigen, który został wyprodukowany w liczbie 329 sztuk. Jego produkcję zakończono w 1990, pozostawały one w użyciu do roku 2005. Łącznie zakupiono 204 samoloty tego typu w dwóch generacjach A/B i C/D (zgodne z NATO, z możliwością tankowania w locie). Z powodu dzierżawy 28 samolotów do Węgier i Czech oraz redukcji floty w 2013 na stanie były 134 maszyny, a w 2016 już 98. Produkcję Gripenów dla Szwecji zakończono w 2008, a dostawy zmodernizowanych egzemplarzy w 2015. Samoloty po 2023 roku zostaną zastąpione przez 60 nowych Gripenów w wersji E.
W związku z koniecznością zastąpienia śmigłowców poszukiwawczo-ratowniczych i transportowych AS332 Super Puma oraz zwalczania okrętów podwodnych Kawasaki KV-107, w 2001 roku zamówiono 18 śmigłowców NHI NH90, w tym 13 do zadań poszukiwawczo-ratowniczych i pięć zwalczania OP. Dostawy NH90 znacznie się opóźniły i zaczęły się w 2011 (wersja SAR/transportowa), a wersji morskiej ZOP w grudniu 2015. Ponieważ osiągnięcie gotowości operacyjnej przez NH90 opóźniło się do 2017, w maju 2011 zamówiono 15 transportowych UH-60M Black HawkSweden Becomes 1st European Nation to Procure UH-60M Helicopters. (lokalne oznaczenie HKP16). 19 grudnia pierwsze UH-60 dostarczono do FMVBlack Hawks arrive in Sweden., a 17 stycznia 2012 przekazano wojskuPICTURES: Swedish military gets first Black Hawk helicopters.. Super Pumy wycofano między 2013 i 2015Swedish military retires last Super Puma.. Śmigłowce dostarczono pilnie, z dostawą w 18 miesięcy, aby w marcu 2013 cztery Black Hawki skierować do Afganistanu w miejsce dwóch Super Pum w celu ewakuacji medycznej. W związku z zakupem UH-60M, 4 z 13 NH90 przeznaczonych do zadań SAR zostanie przebudowanych do wersji ZOP/SAR, dając łącznie 9 śmigłowców ratowniczych i 9 morskichAirbus Helicopters delivers the first Swedish NH90 for anti-submarine warfare. Airbus Helicopter, 17 grudnia 2015..
Struktura Samoloty są zgrupowane w trzech skrzydłach Flygflottilj, które składają się z 2 eskadr bojowych, po 18 samolotów każda. Do celów transportowych używa się samolotów Lockheed C-130 Hercules i Saab 340. Śmigłowce rozmieszczone w bazach istniejących skrzydeł zorganizowano w ramach jednego skrzydła Helikopterflottiljen, współdziałającego z wojskami lądowymi i marynarką. Skrzydła mogą być również formowane w pododdziały rozmieszczone w innych lokalizacjach (tj. śmigłowce SAR). Skaraborgs Flygflottilj (F 7 Såtenäs), baza Såtenäs, Lidköping (Västra Götaland) dwie eskadry JAS 39C/D eskadra TP 84 (C-130E/H) Blekinge Flygflottilj (F 17 Kallinge), baza Kallinge, Ronneby (Blekinge) dwie eskadry JAS 39C/D F 17G (Port lotniczy Visby, Gotlandia) F 17H (Hässleholm, Skania) – Hkp 15 (A109) Norrbottens flygflottilj (F 21 Luleå), baza Kallax, Luleå (Norrbotten) dwie eskadry JAS 39C/D Helikopterflottiljen (Hkpflj), baza Malmen, Linköping (Östergötland) 1 Helikopterskvadronen (1.hkpskv) – śmigłowce Hkp 10B (AS-332), Hkp 14 (NH90) (baza Kallax, Luleå) 2 Helikopterskvadronen (2.hkpskv) – śmigłowce Hkp 14 (NH90), Hkp 15 (A109), Hkp 16 (UH-60M) (baza Malmen, Linköping) 3 Helikopterskvadronen (3.hkpskv) – śmigłowce Hkp 10 (AS-332) (baza Kallinge, Ronneby) Luftstridsskolan (LSS), baza Ärna, Uppsala
Wyposażenie Obecnie SamolotKraj pochodzeniaTypWersjeLiczba sztuk globalaviationaerospace.com, 2014-12-11.Uwagi 150pxSaab JAS 39 Gripen myśliwiec wielozadaniowy JAS 39CJAS 39D 7324 12 C i 2 D wypożyczono CzechomStridsflygplan Jas 39 C/D.. Zaplanowano 60 JAS 39E. 150pxSaab 105 samolot szkolno-bojowy SK 60 35 150pxSaab 340 Argus samolot wczesnego ostrzeganiasamolot transportowy S 100DTP 100ATP 100D 211 Jeden wykorzystywany w traktacie Open Skies. 150pxSaab 32 Lansen samolot szturmowy J 32B 2 do badań meteorologicznych. 150pxNHI NH90 SARZOP HKP 14EHKP 14F 99 Cztery dostarczone pierwotnie jako śmigłowce SAR zostaną przebudowane do wersji ZOP/SAR. 150pxSikorsky UH-60M Black Hawk śmigłowiec transportowy HKP 16 15 Dostarczone 2011-2012. 150pxAgusta A109 śmigłowiec użytkowy HKP 15AHKP 15B 128 Wersja B do operowania nad morzem. 150pxLockheed C-130E/H Hercules samolot transportowy TP 84TP 84T 71 1 sztuka wyposażona w przewody do tankowania Gripenów. 150pxGulfstream IV SIGINTtransport VIP S 102B KorpenTp 102C 21 150pxGulfstream G550 samolot transportowy VIP Tp 102D 1 150pxRQ-7 Shadow UAV UAV 03 Örnen 8
W przeszłości Samolot Zdjęcie Typ Lata Wersja Liczba Uwagi Samoloty bojowe De Havilland Vampire 100px myśliwiec szturmowy szkolny 1946–1967 FB 1/J 28AFB 50/J 28BT 55/J 28C 7031057 Saab J29 Tunnan 100px myśliwiecrozpoznawczy 1950–1974 J 29A/B/E/FS 32 58576 De Havilland Venom myśliwiec nocny 1953–1960 Mk 51/J 33 60 Hawker Hunter 100px myśliwiec 1955–1969 Mk 4/J 34 120 Saab 32 Lansen 100px szturmowymyśliwiecrozpoznawczywalki elektr. 1955–1998 A 32AJ 32BS 32J 32E 2731184514 Saab J35 Draken 100px myśliwiecrozpoznawczyszkolny 1960–1999 J 35A/B/D/F/JS 35ESK 35C 4886025 Saab JA-37 Viggen 100px myśliwiecszturmowysztur/rozprozpoznawczyszkolny 1972–2005 JA 37/C/DAJ 37SH 37SF 37SK 37 149108272817 Saab JAS 39 Gripen 100px myśliwiecszturmowysztur/rozprozpoznawczyszkolny 1994–2015 JAS 39AJAS 39B 10515 Śmigłowce Boeing CH-46 Sea Knight 100px transport/SARSAR/ZOP 1966–2011 107-II-14107-II-15KV-107-II-16 1048 Także jako stawiacze min, oznaczenia HKP 4A, B, C i D (4 ex-A) również w służbie marynarki. Oryginalne UH-46B zastąpiły Super Pumy, KV-107 wycofano w 2011. MBB Bo 105 100px wielozadaniowySAR 1984–2011 105CB305CBS 204 Oznaczenie HKP 9A (uzbrojone w ppk TOW) i B cztery utracono. Agusta Bell 412 100px wielozadaniowy 1993–2004 AB-412 5 Oznaczenie HKP 11, kolejne 3 wypożyczono przed dostawami nowych; przeznaczone do MEDEVAC i transportu, jeden utracono w 2002. Eurocopter AS332 Super Puma 100px transportowymorskiSAR 1988–2015 HKP 10HKP 10BHKP 10D 732 Bezzałogowe aparaty latające SAGEM Sperwer lekki BSL 1999–2009 UAV 01 Ugglan 4
Przypisy
Bibliografia
Szwecja Kategoria:Wojsko szwedzkie Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1926