mały|Autostrada w Rudzie Śląskiej mały|Wiadukt nad autostradą między MOP-ami Góra Świętej Anny i Wysoka mały|Odcinek A4 w stronę Zgorzelca przy węźle Legnickie Pole. Ta część trasy pozbawiona jest pasa awaryjnego (od węzła Bielany Wrocławskie do węzła Krzyżowa). mały|Węzeł Wielicki w Krakowie – największy węzeł autostradowy w Polsce i tym samym największy na całej trasie A4 Autostrada A4 – najdłuższa autostrada w Polsce o długości 667 kmWedług danych pikietażu opublikowanych w Serwisie Mapowym GDDKiA arteria ma około 668 km (do miejsca ustawienia znaku informacyjnego o końcu autostrady) lub 669 km długości (ostatni słupek pikietażowy przed granicą państwową podaje 669,3 km) prowadząca z zachodu na wschód przez południową Polskę (wzdłuż Sudetów i Karpat). Należy do III Paneuropejskiego Korytarza Transportowego. Kontynuując bieg niemieckiej autostrady A4 z kierunku Drezna, na terenie Polski przebiega od granicy z Niemcami w Jędrzychowicach koło Zgorzelca poprzez Bolesławiec, Legnicę, Wrocław, Opole, Gliwice, Katowice, Jaworzno, Kraków, Tarnów, Dębicę, Rzeszów, Jarosław do przejścia granicznego z Ukrainą Korczowa – Krakowiec. Autostrada A4 jest drugą (po drodze ekspresowej S7) pod względem długości drogą szybkiego ruchu w kraju.

W okolicy Bolesławca (węzeł Krzyżowa) A4 łączy się z autostradą A18 prowadzącą do granicy z Niemcami w Olszynie (kierunek Berlin).

Na węźle Legnica Południe krzyżuje się z drogą ekspresową S3.

Na węźle Wrocław Południe krzyżuje się z autostradą A8 (Autostradową Obwodnicą Wrocławia).

Kolejnym ważnym węzłem jest węzeł Gliwice Sośnica, gdzie A4 przecina szlak biegnącej południkowo autostrady A1 (Rusocin – Gorzyczki).

W Katowicach węzeł Katowice Murckowska łączy autostradę A4 (Aleja Górnośląska) i drogę krajową nr 86 (ulica Murckowska). Codziennie przez węzeł przejeżdża około 100 tysięcy samochodów.

Z drogą krajową nr 94 autostrada A4 krzyżuje się aż na pięciu węzłach – Zgorzelec, Krzywa, Kraków Wielicka, Jarosław Zachód oraz Korczowa.

Od 2000 rokuZarządzenie nr 6 Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z dnia 9 maja 2000 r. w sprawie nowych numerów dróg krajowych (wykaz dróg w archiwum Rzeczpospolitej ). jest częścią drogi krajowej nr 4, wcześniej stanowiła odrębną arterięUchwała nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych ().. Od 20 lipca 2016 roku jest tożsama z drogą krajową nr 4.

Bezpłatną alternatywę dla autostrady A4 stanowi droga krajowa nr 94.

Trasy europejskie A4 na całej długości jest częścią drogi międzynarodowej E40 oraz na odcinku Mysłowice – Balice E462. Według oficjalnej listy oraz mapy sieci tras europejskich po śladzie autostrady od węzła Krzyżowa (A4/A18) do Legnicy wytyczono przebieg trasy E36. Do 1983 roku arteria była fragmentem polskiego odcinka szlaku międzynarodowego E22.

Poszczególne odcinki OdcinekDługośćOddanie do użytkuUwagiJędrzychowice (granica) – Zgorzelec 1,7 km1996Zgorzelec – Wykroty (Węgliniec) – Krzyżowa (Bolesławiec) 49,7 km2009Krzyżowa – Krzywa – Legnica – Bielany Wrocławskie (Wrocław) 99 km1936–1937nawierzchnia zmodernizowana w latach 2005–2006, bez pasów awaryjnych (ograniczenie prędkości do 110 km/h); planowana przebudowa do 3 pasów ruchu z pasem awaryjnymBielany Wrocławskie (Wrocław) – Owczary (Brzeg) – Brzeg – Prądy (Opole Zach.) – Dąbrówka (Prószków) – Nogowczyce (Strzelce Opolskie) – Gliwice Kleszczów 143 km2003niektóre odcinki zbudowane jako jednojezdniowe przed 1945Gliwice Kleszczów – Gliwice Sośnica (A1) – Chorzów Batory – Katowice Murckowska 43 km2005Katowice Murckowska – Mysłowice – Jaworzno Byczyna – Chrzanów – Balice (Kraków Zach.) 62 km1996płd. obwodnica Krakowa (Balice – Tyniecka – Sidzina – Opatkowice – Wielicka) 24 km2003Kraków Wielicka (Wieliczka) – Targowisko (Gmina Kłaj) 19,9 km2009Targowisko – Bochnia – Brzesko – Tarnów Północ 56,8 km2012Tarnów Północ – Dębica Wschód 34,8 km2014Dębica Wschód – Rzeszów Zachód 32,75 km2013Rzeszów Zachód – Rzeszów Północ 4 km2013Rzeszów Północ – Rzeszów Wschód 6,9 km2012Rzeszów Wschód – Jarosław Zachód 41,2 km2016Jarosław Zachód – Przemyśl 25 km2013Przemyśl – Korczowa (granica) 22 km2013 Długość: 667 km

Węzły z drogami klasy A i S NazwaDrogiMiejscowośćSchematTypWiaduktyOtwartoKrzyżowaBolesławiec200pxtrąbka22009Legnica PołudnieSzymanowice200pxpodwójna trąbka22018Wrocław Południe Nowa Wieś Wrocławska200pxmieszany(koniczynka-turbina)62011Gliwice Sośnica Gliwice200pxmieszany112005Mysłowice BrzęczkowiceMysłowice200x200pxkoniczynka22000Balice I Kraków200pxtrąbka21986Kraków BieżanówKraków200pxtrąbka22010Rzeszów ZachódMrowla 200pxpodwójna trąbka22013Rzeszów Wschód Terliczka200pxpodwójna trąbka62012

Opłaty Odcinek Zarządca Ręczny pobór opłat Elektroniczny pobór opłatStanData wprowadzeniaData wyłączeniadla pojazdów ≥3,5 t i autobusówdla wszystkich pojazdówgranica państwa – Jędrzychowice – Zgorzelec Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostradrowspan=3 colspan=2 rowspan=6 rowspan=3 Zgorzelec – KrzyżowaKrzyżowa – Bielany WrocławskieBielany Wrocławskie – Gliwice KleszczówGliwice Kleszczów – Gliwice Sośnicarowspan=3 colspan=2 Gliwice Sośnica – Katowice Murckowskarowspan=2 Katowice Murckowska – Mysłowice Brzęczkowice Stalexport Autostrada Małopolskacolspan=2 Mysłowice Brzęczkowice – Balicecolspan=2 Balice – Bieżanów Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostradrowspan=9 colspan=2 rowspan=2 rowspan=9 Bieżanów – Targowiskorowspan=7 Targowisko – Tarnów PółnocTarnów Północ – Dębica WschódDębica Wschód – Rzeszów PółnocRzeszów Północ – Rzeszów WschódRzeszów Wschód – Jarosław ZachódJarosław Zachód – KorczowaKorczowa – granica państwa

thumb|Konkurujące drogi dla odcinka pod zarządem Stalexport Autostrada Małopolska

W 1995 r. Agencja Budowy i Eksploatacji Autostrad ogłosiła przetarg na przystosowanie do odpłatności i eksploatację autostrady A4 na odcinku Katowice – Kraków. Złożono trzy oferty z których tylko jedna, złożona przez Stalexport SA, przeszła do drugiego etapu. 19 września 1997 Minister Transportu i Gospodarki Morskiej udzielił Stalexport SA koncesji na eksploatację oraz przystosowanie odcinka Katowice – Kraków do wymogów płatnej autostrady, za koncesję firma zapłaciła skarbowi państwa 3 mln dolarów. .

Umowa koncesyjna zawarta pomiędzy skarbem państwa i Stalexport Autostrada Małopolska była źródłem licznych kontrowersji. Jeden z jej zapisów ogranicza możliwości rozbudowy dróg alternatywnych w stosunku do odcinka Katowice Murckowska – Brzęczkowice. Każde podniesienie jakości lub przepustowości dróg równoległych do tego odcinka może być traktowane jako droga konkurencyjna i skutkować odszkodowaniami dla operatora autostrady. Wobec faktu, że umowa koncesyjna wygasa w marcu 2027 i odcinek Katowice – Kraków przejdzie w zarząd Generalnej Dyrekcji, Ministerstwo Infrastruktury w lutym 2024 oświadczyło, iż nie przewiduje zawierania kolejnej umowy na eksploatację tego odcinka autostrady oraz nie zakłada odpłatności za przejazd pojazdów osobowych i motocykli tym odcinkiem.

Od 1 lipca 2023 roku przejazd autostradą między Wrocławiem a Gliwicami jest bezpłatny dla pojazdów o masie poniżej 3,5 tony; dla samochodów ciężarowych i autokarów nadal obowiązuje opłata za przejazd w ramach systemu e-TOLL.

W kwietniu 2026 roku Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad rozpisała przetarg na likwidację wyłączonych z użytkowania miejsc poboru opłat na odcinku autostrady w województwie opolskim (węzeł Brzeg – węzeł Strzelce Opolskie) oraz dostosowanie trasy do właściwych parametrów. W maju tego roku komisja przetargowa przystąpiła do analizy dwóch ofert pochodzących od firm Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe Larix oraz GRAMAR, które zmieściły się w przewidzianym budżecie. mały|lewo|Autostrada A18 i ruiny budowy niemieckiej autostrady Wrocław – Drezno („A4”) przez Bory Dolnośląskie w okolicach Bolesławca – zdjęcie satelitarne Landsat, wykonane około 2000 mały|Oryginalna nawierzchnia z płyt betonowych jedynego ocalałego odcinka Autostrady RAB 29 z 1936 roku w sąsiedztwie współczesnego węzła Kleszczów pod Gliwicami mały|Napis z czasów marszu armii radzieckiej na Berlin na filarze autostrady A4 na odcinku Wrocław – Legnica (na wysokości wsi Jarostów): Водрузим над Берлином знамя победы (Zatkniemy nad Berlinem sztandar zwycięstwa). mały|Stacja paliw z 1937 r. mały|Wiadukt nad autostradą – widok od strony wschodniej (Krakowa) w kierunku zachodnim (Katowic) w Rudnie

Historia budowy Trasa Berlin – Bytom została wytyczona w okresie III Rzeszy jako (niem.) Reichsautobahn (RAB) w postaci dwóch odcinków o oznaczeniach: (niem.) RAB 9 Berlin – Breslau (odcinek Berlin – Wrocław) i (niem.) RAB 29 Breslau – Oppeln – Gleiwitz – Beuthen (odcinek Wrocław – Opole – Gliwice – Bytom). Jedynymi istniejącymi na ziemiach polskich po zakończeniu II wojny światowej odcinkami przyszłej A4, oznaczonymi jako autostrada, były oddane do ruchu 27 września 1936: Krzywa – Legnica (20,5 km), Legnica – Wrocław (Bielany Wroc.) (70,8 km) oraz odcinek Gliwice – Bytom (długość 12 km, obecnie DK88), łącznie 103,3 km. Po roku (17 października 1937) oddano do użytku część Golnice – Krzyżowa – Krzywa (17 km, obecnie A18 i A4). Do 1945 roku zbudowano także odcinki jednojezdniowe Wrocław (Bielany Wroc.) – Brzeg (Owczary) i Ujazd (Nogowczyce) – Gliwice. Odcinek Owczary – Nogowczyce był w budowie, ale nie został ukończony. Prowadzono też prace na odcinku Zgorzelec – Bolesławiec. Pozostałości prac ziemnych i nawet ukończone wiadukty były gdzieniegdzie widoczne na tym odcinku aż do 2007, kiedy rozpoczęto budowę nowoczesnej autostrady dokładnie na szlaku niemieckiej (patrz zdjęcie satelitarne z 2000). W trakcie robót zatarto pozostałości starej autostrady i rozebrano istniejące wiadukty.

W 1937 r. na węźle Bielany Wrocławskie wybudowano dwie bliźniacze stacje paliw typu Fürstenwalde, które wciąż są użytkowane, a w 2012 r. zostały wpisane do rejestru zabytków.

Do 1939 przy budowie drogi zatrudniano w głównej mierze bezrobotnych obywateli III Rzeszy. Natomiast podczas II wojny światowej do prac wykorzystano przymusowych robotników i więźniów. Wzdłuż budowanej RAB 29 utworzono specjalnie w tym celu 16 obozów przymusowej pracy (niem. Reichsautobahnlager), w tym m.in. obozy w Osieku Grodkowskim, Jaśkowicach, Prądach i Rzędziwojowicach koło Niemodlina oraz obozu nr 13 w Świętoszowie.

Poniemiecka autostrada przetrwała bez zmian i większych remontów aż do lat 90. XX w. Przez te kilkadziesiąt lat nawierzchnia drogi wykonana metodą odlewania na miejscu płyt betonowych, uległa deformacji głównie w wyniku przesunięć pionowych płyt oraz ich zużycia w pobliżu styku płyt. Niektórzy złośliwie nazywali ją „najdłuższymi schodami nowoczesnej Europy”, nawiązując do tytułu serialu filmowego „Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy”.

W 1998 r. podjęto prace w celu wypełnienia luki na odcinku Owczary – Nogowczyce, ale ostatecznie zbudowano tylko krótki (16 km) dwujezdniowy odcinek od węzła Opole (Prądy) na zachód do mostu nad Nysą Kłodzką (Sarny), który został oddany w 1999 r.

Odcinek A4 zarządzany obecnie przez SAM S.A. budowany był ze wschodu na zachód i stąd bierze się odwrotna do oficjalnego „zwrotu” autostrady numeracja węzłów w rejonie Chrzanowa, czy też (skorygowany dopiero w 2000) anormalny pikietaż tego fragmentu, którego wartość początkowo rosła zgodnie z kierunkiem budowy, nie zaś, jak na pozostałych fragmentach z zachodu na wschód. Ten etap o długości ok. 61 km powstawał przez ponad 13 lat i był uruchamiany: 1983, 3 stycznia: odcinek Chrzanów I – Balice I (bez węzłów) o dł. 29,1 km, prawdopodobnie w 1984: węzeł Chrzanów I, prawdopodobnie w 1986: węzeł Balice I razem z fragmentem północnej obwodnicy Krakowa oznaczanym w latach 1999–2003/2004 jako A41Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich () – wykaz dróg krajowych przed rokiem 2000. (obecnie S52), 1986, 22 listopada: odcinek Jaworzno-Byczyna – Chrzanów I o dł. 6 km,