Konkordancja

Konkordancja (z „zgoda”) – alfabetyczny spis wyrazów, zdań, znaków lub symboli znajdujących się w jakimś dziele literackim lub zbiorze dokumentów czy ksiąg. Jest to zwykle dość obszerne opracowanie zawierające spis wyrazów występujących w wybranym dziele lub w pracach konkretnego autora wraz ze wskazaniem miejsc ich występowania.

Choć w bibliografiach językoznawczych spotyka się wiele rodzajów publikacji określanych mianem „Konkordancja” to najczęściej tego terminu używa się do konkordancji biblijnych. Wraz z rozwojem technologii cyfrowych znaczenie konkordancji drukowanych spada z powodu wykorzystywania tekstów cyfrowych.

Konkordancja w archiwistyce – spis (wykaz) dawnych sygnatur i odpowiadających im nowych.

Wyróżnia się następujące typy konkordancji: konkordancja wyrazowa – zestawienie występujących słów (pierwszą sporządził Hugon a Sancto Caro w XIII w., była to konkordancja biblijna do tekstu Wulgaty). konkordancja rzeczowa (tematyczna) – zestawienie występujących zdań, zagadnień lub nazw własnych (pierwszą sporządził Antoni Padewski w XIII w.).

Konkordancje biblijne Inspiracją do tworzenia konkordancji biblijnych były pochodzące z XII wieku materiały kaznodziejskie zebrane w dziele Beniamin minor autorstwa Ryszarda ze św. Wiktora. W XIII w. pojawiły się zwiastuny konkordancji do których w pierwszej kolejności należy zaliczyć Concordantiae Tomasza Gallusa i Concordantiae morales Antoniego z Padwy.

Prekursorem konkordancji biblijnych był Hugon a Sancto Caro (1200?–1263). Inicjując i koordynując pracę około 500 dominikanów z klasztoru św. Jakuba w Paryżu, w okresie 15 lat opracował pierwszą konkordancję do tekstu Wulgaty (t.zw. Concordantiae Sacrorum Bibliorum lub Concordantiae Sancti Jacobi [Konkordancja św. Jakuba], ukończona w 1267). Było to dzieło pełne skrótów przez co trudne do praktycznego wykorzystaniaHugon zastosował opracowany w 1203 roku podział Biblii na rozdziały wprowadzony przez Stephena Langtona oraz zastosowaną przez Tomasza Gallusa metodę podziału rozdziałów Biblii na siedem części oznaczanych pierwszymi literami alfabetu – od A do G.. Wskazywało ono położenie każdego słowa w konkretnym rozdziale Pisma Świętego, jednak bez zaznaczenia tekstowego kontekstu jego występowania. Konkordancja ta przeszła szereg późniejszych przeróbek i uzupełnień dzięki którym stała się pierwowzorem późniejszych konkordancji.

W XVI wieku zaczęły powstawać pierwsze konkordancje biblijne dla tekstów oryginalnych. W 1523 roku w Wenecji opublikowano konkordancję R. Isaaca ben Nathana (rozkwit jego działalności pisarskiej przypadł na początek XV w.), opartą na tekście hebrajskim ST. Konkordancję do tekstu greckiego NT opracował Sixtus Betuleius (1501–1554). W XVI wieku powstała też konkordancja zredagowana przez Roberta Estienne’a.

Polskie konkordancje biblijne „Konkordancja biblijna” (do Biblii gdańskiej), zespół redakcyjny ZWBPŚw, („Straż” 1939; „Na Straży” 1965, 1982; „Znaki Czasu” 1982, 1991; ZKE 1982) „Konkordancja podręczna Pisma Świętego Nowego Testamentu” (Nowy Testament Eugeniusza Dąbrowskiego), Eugeniusz Dąbrowski (Albertinum 1955) „Podręczna konkordancja biblijna”, Elizeusz Trzeciak, (Księgarnia Św. Wojciecha 1967) „Konkordancja do Pisma Świętego Nowego Testamentu” (Nowy Testament Kazimierza Romaniuka), Kazimierz Romaniuk, II tomy, (Akademia Teologii Katolickiej 1985, 1988) „Konkordancja Nowego Testamentu” (do Biblii Tysiąclecia, wyd. 8 NT, 1982), II tomy, Kazimierz Grela (Polskie Towarzystwo Teologiczne, Kraków 1987) „Konkordancja Starego i Nowego Testamentu do Biblii Tysiąclecia”, Jan Flis („Vocatio” 1991, 2000) „Konkordancja Biblijna do Pisma Świętego Starego i Nowego Testamentu. Nowy Przekład z języków hebrajskiego i greckiego.” (do Biblii warszawskiej), Józef Kajfosz i Mieczysław Kwiecień („Vocatio” 1995) „Biblia gdańska w systemie Stronga”, „Na Straży” (NT – 1996, 2007, 2014; ST w dwóch tomach – 2004, 2017)

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Literaturoznawstwo Kategoria:Biblia