Ślub – dramat Witolda Gombrowicza wydany w 1953 w Paryżu przez Instytut Literacki (w jednym wolumenie z powieścią Trans-Atlantyk).
Gombrowicz napisał Ślub w 1946, w trakcie pobytu w Argentynie. Jest on jednym z trzech, obok dramatów Operetka i Iwona, księżniczka Burgunda, scenicznych utworów Gombrowicza.
Fabuła Bohater, jeszcze młody mężczyzna, snuje się ze swym chłystkowatym kolegą po okolicy. Trafiają do gospody prowadzonej przez jego rodziców. Tutaj rozpoczyna się sadomasochistyczna wojna psychologiczna pomiędzy światem młodych i starych, pomiędzy byciem sobą a sztucznością. Zmieniają się maski, gęby i pupy. Utwór ma klimat oniryczny i tajemniczy. Bohaterowie są jakby zahipnotyzowani sobą oraz sztucznością siebie samych. Zetknięcie świata ojcowizny i synczyzny wytwarza nową groteskową jakość. Ludzie jawią się jako marionetki na scenie życia, szukające swej własnej tożsamości. Autor zadaje pytania: kim jednak jesteśmy, skoro ciągle gramy, skoro ktoś ciągle gra wobec nas, skoro cały świat jest wielką błazenadą?
W Ślubie autor powraca do dychotomii „ojczyzny – synczyzny” zaprezentowanej wyraźnie w Trans-Atlantyku. Jest on też konsekwentną kontynuacją dyskursu pisarza nad właściwościami „ja” i literacką transpozycją nurtów filozoficznych temu poświęconych. Nawet użycie bogatego i rubasznego, lub wręcz wulgarnego języka, którym opisuje skomplikowane intelektualno-filozoficzne zagadnienia jest świadomym i realizowanym wedle żelaznej zasady chwytem artystycznym. Wielu reżyserów uznaje Ślub za świetną kompozycję sceniczną.
Przekład na język kaszubski W 2011 nakładem Gdańskiego Towarzystwa Promocji Kultury Akademickiej wydano przekład dramatu Gombrowicza na język kaszubski. Przetłumaczenia dokonała Hanna Makurat pod naukową redakcją Jerzego Tredera. Utwór w kaszubskiej wersji nosi tytuł Zdënk.
Wybrane inscenizacje 1974: Teatr Dramatyczny w Warszawie, reż. Jerzy Jarocki 1984: Teatr im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze, reż. Krystian Lupa 1991: Teatr Stary w Krakowie, reż Jerzy Jarocki 1998: Teatr Narodowy w Warszawie, reż. Jerzy Grzegorzewski 2004: Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu, reż. Elmo Nuganen 2012: Teatr Polski w Bydgoszczy, reż. Paweł Wodziński 2015: Teatr Baj Pomorski w Toruniu, reż. Zbigniew Lisowski 2016: Teatr Współczesny w Szczecinie, reż. Anna Augustynowicz 2016: Teatr Dramatyczny im. Jana Kochanowskiego w Opolu, reż. Anna Augustynowicz 2018: Teatr Narodowy w Warszawie, reż. Eimuntas Nekrošius 2023: Teatr Banialuka w Bielsku-Białej
Źródło: Encyklopedia teatru polskiego.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne – esej Włodzimierza Boleckiego z Instytutu Badań Literackich PAN
Kategoria:Twórczość Witolda Gombrowicza Kategoria:Polskie utwory dramatyczne Kategoria:Utwory literackie z 1953