mały|Ratusz Staromiejski, Pałac Dąmbskic, Brama Mostowa, Pomnik Mikołaja Kopernika, Zespół staromiejski mały|Obelisk w Starym Toruniu, upamiętniający domniemane miejsce pierwotnej lokalizacji Torunia mały|Kościół św. Jakuba|alt= thumb|W 1274 Toruń otrzymał przywilej na budowę kramów i ław chlebowych, wraz z budową wieży obecnego Ratusza Staromiejskiego mały|Zamek Dybowski w Toruniu, na którym w 1454 nadano przywileje „złotej wolności szlacheckiej” mały|Katedralny dzwon Tuba Dei (Trąba Boża) z 1500 lub 1521 roku – największy średniowieczny dzwon w Polsce i jeden z największych średniowiecznych dzwonów kołysanych w Europie Środkowej mały|Dawne Gimnazjum Akademickie, obecnie Sąd Okręgowy mały|Kościół św. Ducha|alt= mały|1853 roku odsłonięto pomnik Mikołaja Kopernika na Rynku Staromiejskim w Toruniu, dzieło berlińskiego rzeźbiarza Fryderyka Tiecka mały|Tramwaj na ulicy Mickiewicza/Sienkiewicza, początek XX w.|alt= mały|Budynek Teatru wybudowany w 1904 roku thumb|W 1920 roku Toruń stał się stolicą województwa pomorskiego, na zdjęciu Pomorski Urząd Wojewódzki mały|W 1933 roku otwarto Most drogowy im. Józefa Piłsudskiego przez Wisłę, na zdjęciu stan obecny mały|Wysadzony most drogowy im. Józefa Piłsudskiego na Wiśle przez wycofujące się wojsko polskie|alt= Kalendarium historii Torunia – chronologiczne zestawienie najważniejszych faktów z dziejów miasta.
Czasy krzyżackie (1228-1454) 1231 – niewielki oddział zakonu krzyżackiego kierowana przez Hermana von Balka założyła gród Toruń. 28 grudnia 1232 – Toruń i Chełmno otrzymały prawa miejskie. Kontrowersje wokół daty wzbudza hipoteza, jakoby podczas sporządzania dokumentu Nowy Rok zaczęto od Bożego Narodzenia 1232 roku, co mogłoby sugerować, że miasta otrzymały przywileje kilka dni później. 1233 – prawdopodobna data rozpoczęcia budowy zamku krzyżackiego. 1236 – translokacja Torunia na obecne miejsce 1239 – osadzenie franciszkanów w Toruniu.
1243 – w klasztorze franciszkanów odbył się synod z udziałem legata papieskiego Wilhelma z Modeny. 1243 – utworzono diecezję chełmińską dla całej ziemi chełmińskiej
ok. 1251 – rozplanowano Rynek Staromiejski.
2 kwietnia 1263 – osadzenie przez wielkiego mistrza Anno von Sangerhausena zakonu dominikanów 13 sierpnia 1264 – ulokowano Nowe Miasto.
1309 – rozpoczęcie budowy kościoła parafialnego Nowego Miasta pod wezwaniem św. Jakuba. 1311 – zakon krzyżacki ufundował klasztor cysterek, które później przejęły zwyczaje benedyktyńskie
ok. 1385 – zbudowanie pierwszego, gotyckiego Dworu Artusa w Toruniu. 1389 – założenie Apteki Królewskiej, działającej do 2011 roku 1391-ok. 1399 – gruntowna przebudowa Ratusza Staromiejskiego
1 lutego 1411 – I pokój toruński.
W granicach Rzeczypospolitej (1454-1793) Złote lata (XV-XVII wiek) luty-marzec 1454 – powstanie antykrzyżackie, początek wojny trzynastoletniej; zburzenie zamku krzyżackiego i połączenie Starego i Nowego Miasta. Torunianie gruntownie przyczyniają się do zniszczenia państwa krzyżackiego, odgrywają kluczową rolę w antykrzyżackim Związku Pruskim, pośrednio otwierając Polsce drogę do Bałtyku 19 października 1466 – II pokój toruński. 19 lutego 1473 – urodził się astronom Mikołaj Kopernik. 1500 – jedna z dat (obok 1523) odlania dzwonu Tuba Dei. 1500 – otwarcie przez Wisłę mostu drewnianego. 17 czerwca 1501 – w Sali Królewskiej Ratusza umarł król Jan I Olbracht.
1520 – w jednej z chat Mokrem zaczęli spotykać się pierwsi luteranie. 1520 – Zygmunt I Stary wydał w Toruniu dekret mający zatrzymać rozprzestrzenianie się tekstów Marcina Lutra w Polsce. 1521 – grupa mieszczan wypędziła z Torunia legata papieskiego i towarzyszących go biskupów, którzy przed kościołem św. Jana pragnęli spalić pisma i wizerunek Lutra. 1523 – druga z dat (obok 1500) odlania dzwonu Tuba Dei. 22 sierpnia 1523 – Zygmunt Stary wystawił dokument Reformatio Sigismundi, gwałtownie zmieniający organizację władz i ustrój Torunia.
18 lutego 1537 – Zygmunt Stary zniósł toruńskie prawo składu. 16 maja 1555 – najstarszy zapis źródłowy dotyczący osady Podgórz, obecnie części urzędowej Torunia. 28 grudnia 1558 – król Zygmunt II August nadał Toruniowi przywilej wyznaniowy, gwarantujący protestantom swobodę wyznania. 1568 – szkoła świętojańska została podniesiona do rangi Gimnazjum. 1577 – pojawienie się kaznodziei Marcina Trisnera, początek ruchu kalwinistycznego w Toruniu.
1594 – uroczyste podniesienie Gimnazjum Toruńskiego do rangi Gimnazjum Akademickiego.
1598 – Gimnazjum Toruńskie podniesiono do rangi Gimnazjum Akademickiego. 1623 – założono Aptekę Radziecką.
1645 – w mieście odbyło się Colloquium charitativum, spotkanie ekumeniczne katolików i protestantów.
Okres wojen (XVII-XVIII wiek)
23 maja–14 października 1703 – wojska szwedzkie oblegały Toruń.
16-17 lipca 1724 – tumult toruński: podczas procesji w święto Matki Boskiej Szkaplerznej doszło do awantury pomiędzy uczniami kolegium jezuickiego a protestantami. Następnego dnia spór przerodził się w zamieszki, podczas których ludność protestancka zdemolowała kolegium i klasztor jezuicki. 9 grudnia 1724 – został ścięty Jan Gotfryd Rösner, burmistrz Torunia, uznany za winnego dopuszczenia do rozruchów w lipcu 1724 roku. Wyrok na Rösnerze był szeroko komentowany w Europie i doprowadził do zaprzestania postrzegania Rzeczypospolitej jako państwa zapewniającego swobodę religijną. 18 lipca 1756 – poświęcono kościół św. Ducha. 20 marca 1767 – zawiązano konfederację toruńską.
W Królestwie Prus (1793-1806)
ok. 1797 – założenie ogrodu botanicznego przez dra Johanna Gottlieba Schultza 6 grudnia 1806 – zajęcie miasta przez wojska francuskie dowodzone przez marszałka Michela Neya
W Księstwie Warszawskim (1807-1815)
22 stycznia 1813 – pojawił się patrole jazdy kozackiej pod Toruniem 10 lutego 1813 – wojska rosyjskie rozpoczęły bombardowanie miasta
W Królestwie Prus (1815-1920)
1828–1833 – wybudowanie Fortu św. Jakuba 25 października 1853 – odsłonięto pomnik Mikołaja Kopernika autorstwa niemieckiego rzeźbiarza Christiana Friedricha Tiecka 1854 – zorganizowano towarzystwo naukowe Coppernicus-Verein für Wissenschaft und Kunst 10 kwietnia 1861 – zakończono budowę linii kolejowej Bydgoszcz-Toruń. 1861 – otwarto Muzeum Miejskie. 1867 – rozpoczęto wydawanie Gazety Toruńskiej 14 sierpnia 1873 – został otwarty pierwszy, kolejowo-drogowy most przez Wisłę. 1873 – wybudowano linię kolejową do Olsztyna i Wystrucia. 1873 – zmodernizowano dworzec kolejowy Toruń Główny.
16 grudnia 1875 – założono Towarzystwo Naukowe w Toruniu, jedno z pierwszych w Polsce 1877–1894 – wybudowanie twierdzy pierścieniowej, wchodzącej w skład Twierdzy Toruń 16 maja 1891 – na ulicach Torunia pojawiły się pierwsze tramwaje. 30 września 1904 – otwarto Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu 1 kwietnia 1906 – wieś Mokre włączono do Torunia.
Okres międzywojenny (1920-1939) 18 stycznia 1920 – jednostki Wojska Polskiego wkroczyły do Torunia. 7 kwietnia 1921 – założono Pomorskie Towarzystwo Muzyczne.
19 lutego 1923 – uruchomiono Książnicę Miejską im. M. Kopernika. 16 listopada 1924 – na ulicach Torunia pojawiły się pierwsze autobusy.
1 kwietnia 1938 – Podgórz został przyłączony do Torunia.
II wojna światowa (1939–1945)
5 listopada 1939 – utworzenie organizacji konspiracyjnej Grunwald z siedzibą w Toruniu (z inicjatywy członków lokalnej siatki dywersji)
28 października–prawdopodobnie 6 grudnia 1939 – w Barbarce Niemcy dokonali mordów ludności z Torunia. Łącznie zginęło ok. 600 Polaków 5 listopada 1939 – przy ul. Batorego 11 odbyło się pierwsze spotkanie polskiej cywilno-wojskowej organizacji wojskowej Grunwald koniec 1939 – powstanie organizacji konspiracyjnej pod nazwą Polska Akcja Niepodległościowa koniec 1940 – założono niemiecki obóz przesiedleńczy „Szmalcówka”
24 stycznia 1945 – na Podgórzu doszło do eksplozji wagonów kolejowych. W wypadku zginęło co najmniej 31 osób 1 lutego 1945 – oddziały Armii Czerwonej wkroczyły do Torunia
Czasy najnowsze 3 marca 1945 – podjęto decyzję o likwidacji w Toruniu Urzędu Wojewódzkiego Pomorskiego i przeniesienia go do Bydgoszczy. Toruń zniesiono do rangi powiatu. 24 sierpnia 1945 – powołano Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. 1945 – Pomorska Rozgłośnia Polskiego Radia została przeniesiona do Bydgoszczy. 1953 – rozpoczęto budowę Obserwatorium Astronomicznego UMK. 1958-1966 – przeprowadzono prace archeologiczne na ruinach zamku krzyżackiego. 1959 – zakończono budowę Obserwatorium Astronomicznego UMK. lata 60. XX w. – rozwój przemysłu. 18 lutego 1973 – miała miejsce inauguracja Roku Kopernikańskiego w 500. rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika. 1975 – rozpoczęto budowę Rubinkowa. 1 czerwca 1975 – powołano województwo toruńskie. grudzień 1991 – działalność rozpoczęła rozgłośnia katolicka Radio Maryja. 25 marca 1992 – na mocy bulli papieskiej powołano diecezję toruńską. 1993 – odbyła się pierwsza edycja festiwalu filmowego Camerimage. 4 grudnia 1997 – średniowieczny zespół miejski Torunia wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO. 1 stycznia 1999 – powstało województwo kujawsko-pomorskie z siedzibą wojewódzkich władz samorządowych w Toruniu. 7 czerwca 1999 – wizyta papieża Jana Pawła II w Toruniu. 9 grudnia 2013 – oddano do użytku Most gen. Elżbiety Zawackiej.
Zobacz też Historia Torunia
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Historia Torunia Toruń